I FZ 230/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. sp. z o.o. z siedzibą w J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 1534/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia 29 listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2015 r. postanawia: 1) odrzucić zażalenie, 2) zwrócić P. sp. z o.o. z siedzibą w J. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (słownie: sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od zażalenia.

1. Postanowieniem z 23 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 1534/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę P. sp. z o.o. reprezentowaną przez kuratora (dalej skarżąca spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z 29 listopada 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2015 r. 2. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu powyższego postanowienia, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego przyjął, że 18 czerwca 2024 r., tj. w dacie składania skargi, kurator, który podpisał i wniósł skargę do Sądu pierwszej instancji, nie posiadał uprawnienia do reprezentowania skarżącej spółki zgodnie z treścią pisma Sądu Rejestrowego z 20 września 2024 r., sygn. akt [...]. Stanowiło to podstawę do odrzucenia skargi zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 4. Zażalenie na powyższe postanowienie 21 lipca 2025 r. złożyła skarżąca spółka, wnosząc o jego zmianę przez przyjęcie skargi na decyzję do rozpoznania. 4.1. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 2 i 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez bezpodstawne odrzucenie skargi na decyzję, mimo że została ona wniesiona w terminie, kiedy kurator pełnił swoją funkcję, w sytuacji, gdy: - postanowienie Sądu Rejestrowego z 21 października 2024 r. o stwierdzeniu wygaśnięcia kurateli jest nieistniejące, bowiem została wniesiona skarga na to postanowienie, co sprawie, że w trybie art. 398²² kodeksu postępowania cywilnego postanowienie utraciło swoją moc i należy uznać, że w obrocie prawnym nie istnieje prawomocne orzeczenie stwierdzające wygaśnięcie kurateli, zaś organ drugiej instancji nie poinformował o tym Sądu pierwszej instancji i poprzestał na doręczeniu samego postanowienia z 21 października 2024 r., - postanowieniem z 9 września 2024 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie w sprawie [...] wpisał do działu 5 akt skarżącej, że kurator pełnił swoją funkcję od 13 września 2023 r. do 13 września 2024 r., przez co wniesienie przez kuratora skargi na decyzję 18 czerwca 2024 r. odbyło się w terminie. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie podlega odrzuceniu . 5.2. W punkcie wyjścia wskazać należy, że zgodnie z treścią z art. 58 § 1 pkt 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki umożliwiające jej działanie. Z kolei art. 58 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron albo zdolności procesowej skarżącego i niedziałania przedstawiciela ustawowego lub braku w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej skarżącym, uniemożliwiającego jego działanie, sąd odrzuci skargę dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie uzupełniony. 5.3. Stosownie do treści art. art. 28 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Zgodnie z art. 31 § 1 zdanie pierwsze ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. W myśl art. 31 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami. Zniesienie postępowania, w formie w jakiej ustawodawca powołał się w art. 31 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oznacza uznanie tego postępowania za niebyłe w całości lub części, zarówno w zakresie czynności procesowych stron, jak i czynności sądu (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2024 r., sygn. akt III FZ 441/24). W przypadku zaistnienia przesłanek z art. 31 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może ponadto zaistnieć potrzeba wydania przez sąd alternatywnie postanowienia: o odrzuceniu skargi (art. 58 § 1 pkt 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), o umorzeniu postępowania (art. 161 § 1 pkt 2 lub pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) lub o zawieszeniu postępowania (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 kwietnia 2024 r., sygn. akt I FSK 1602/21 oraz 25 czerwca 2024 r., sygn. akt I FSK 2089/21). 5.4. W orzecznictwie wyjaśniano już niejednokrotnie, że na gruncie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w przypadku braków w składzie organów osoby prawnej będącej stroną skarżącą, braki te mogą powodować różne skutki w zależności od momentu ich ujawnienia, tj. zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego lub odrzucenie środka zaskarżenia. Braki zaś na tym polu, istniejące w chwili wnoszenia środka zaskarżenia w danej instancji (np. zażalenia) skutkują jego odrzuceniem, a nie zawieszeniem postępowania (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 września 2021 r., sygn. akt II FZ 74/21 oraz z 30 kwietnia 2026 r., sygn. akt I FZ 140/25). Do zawieszenia postępowania może dojść wtedy, gdy przyczyna tego rodzaju zaistniała w toku postępowania, tj. np. skargę lub zażalenie wniósł podmiot, który miał zdolność procesową w momencie dokonywania tej czynności, lecz później ją utracił (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2024 r., sygn. akt III FZ 441/24). 5.5. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 maja 2018 r., sygn. akt I FSK 282/18, działanie przez pełnomocnika może dotyczyć strony, która sama ma możliwość działania. Ustawodawca wykluczył możliwość prowadzenia postępowania sądowego z udziałem osoby prawnej – jako strony – w sytuacji, gdy nie posiada ona umocowanego do działania za nią organu. Gdy sytuacja taka dotyczy strony skarżącej i istnieje na etapie wnoszenia skargi, stanowi podstawę do odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Gdy stan ten zaistnieje w toku postępowania, uzasadnia jego zawieszenie (art. 124 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), niezależnie od pozycji procesowej strony. Zachodzi więc ścisłe powiązanie możliwości korzystania przez osobę prawną z atrybutu zdolności procesowej z posiadaniem organu uprawnionego do działania. Brak w tym zakresie uniemożliwia wszczęcie postępowania albo stanowi przeszkodę w prowadzeniu już zainicjowanego postępowania i skutkuje nieważnością postępowania w przypadku jego przeprowadzenia (zob. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2023 r., sygn. akt I FSK 2061/22). 5.5. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, ze 21 lipca 2025 r. skarżąca spółka reprezentowana przez pełnomocnika wniosła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 grudnia 2024 r. w przedmiocie odrzucenia skargi. Analiza akt sprawy Sądu pierwszej instancji jak i z akt rejestrowych skarżącej spółki wskazywała, że w dacie wniesienia powyższego zażalenia skarżąca spółka nie posiadała obsadzonego zarządu (18 lutego 2025 r. R.S. zrezygnował z piastowania funkcji prezesa zarządu). Należy przy tym dodać, że sytuacja nieobsadzenia zarządu utrzymuje się od kilku już lat (poza jednostkowymi przypadkami kilkudniowego obsadzania zarządu) co znane jest Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu i uzasadnia odstąpienie od konieczności wzywania skarżącej spółki do uzupełnienia tego braku. (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 kwietnia 2026 r., sygn. akt I FZ 140/25). 5.6. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w związku z art. 197 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji. O zwrocie wpisu uiszczonego tytułem zażalenia, z punktu trzeciego sentencji, orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.