I FZ 30/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 listopada 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 730/24 odrzucające skargę w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w K. na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 13 maja 2021 r. w przedmiocie wykreślenia z rejestru podatników VAT i VAT UE postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 20 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 730/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę M. sp. z o.o. z siedzibą w K. na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z 13 maja 2021 r. w przedmiocie wykreślenia z rejestru podatników VAT i VAT UE. Sąd pierwszej instancji wskazał, że dla ustalenia początkowej daty, od której możliwe jest obliczanie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego przyjął dzień, w którym sporządzono i nadano pismo podpisane przez T.K., adresowane do Naczelnika, a zawierające żądanie przywrócenia statusu czynnego podatnika podatku VAT i VAT UE tj. dzień 27 lipca 2021 r. Mając na względzie tę datę oraz treść art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") uznał, że termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego upływał 26 sierpnia 2021 r. Skoro skarga została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku dopiero 30 lipca 2024 r., to nastąpiło to z uchybieniem terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie M. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: "spółka"), zaskarżając je w całości wskazała, że nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu jakoby skarga została nadana z uchybieniem trzydziestodniowego terminu na złożenie skargi na te czynności. Zarówno postanowienie o dokonaniu czynności z 13 maja 2021 r. jak i decyzja z 14 maja 2021 r nie weszły do obiegu prawnego (brak skutecznego powiadomienia spółki o wydanych postanowieniach i decyzjach) a tym samym bieg do złożenia skargi na te czynności nawet nie rozpoczął biegu przed dniem odebrania pisma organu z 26 lipca 2024 r. W odpowiedz na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie, jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu. W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego w zażaleniu nie sformułowano żadnych argumentów mogących wpłynąć na uchylenie zaskarżanego postanowienia. Stosownie do art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. W okolicznościach sprawy wykreślenie spółki z rejestru czynnych podatników VAT (art. 96 ust. 9 pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; Dz. U. z 2021 r. poz. 685 ze zm.) nastąpiło z urzędu, w drodze czynności materialno-technicznej organu. Czynności materialno-techniczne to działania organów administracji, które będąc czynnościami faktycznymi, oparte są na wyraźnej podstawie prawnej i wywołują konkretne skutki prawne. Od aktów administracyjnych czynności materialno-techniczne różnią się tym, że są działaniami faktycznymi, które nie powodują powstania żadnej normy postępowania, przy czym cechuje je możliwość ich realizacji przez przymus państwowy. Czynności te wywołują zatem skutki prawne poprzez fakty, z którymi obowiązujące przepisy prawa wiążą powstanie określonych konsekwencji w sferze stosunków prawnych. Ponieważ czynności takie, nierodzące po stronie podatnika żadnej normy postępowania, niewątpliwie godzą jednak pośrednio w jego interesy, istotnym jest prawo zaskarżenia tego działania administracji podatkowej. Możliwość zaskarżania czynności materialno-technicznych, jako czynności z zakresu administracji publicznej, wynika z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Tym samym prawidłowość zastosowania przez organ podatkowy instytucji wykreślenia podatnika z rejestru VAT podlega kontroli dokonywanej przez sądy administracyjne, a termin do wniesienia skargi na taką czynność określa art. 53 § 2 p.p.s.a. Kluczowa dla otwarcia terminu określonego w art. 53 § 2 p.p.s.a. była wiedza spółki o podjęciu przez organ czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że w aktach sprawy znajduje się pismo z 27 lipca 2021 r. (nadane na poczcie w tym samym dniu), podpisane przez T.K. Z treści wskazanego dokumentu wynika, że osoba ta dysponowała informacją o tym, że spółka została wykreślona z rejestru VAT i VAT UE, w związku z czym domaga się ona przywrócenia statusu czynnego podatnika VAT i VAT UE. Dodać jednocześnie należy, że analiza samego pisma oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, w jakiej dacie spółka dowiedziała się o dokonaniu przez organ podatkowy czynności materialno-technicznej polegającej na wykreśleniu spółki z rejestru podatników. W związku z powyższym Sąd, dla ustalenia początkowej daty, od której możliwe jest obliczanie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego przyjął dzień, w którym sporządzono i nadano pismo podpisane przez T.K., adresowane do Naczelnika, a zawierające żądanie przywrócenia statusu czynnego podatnika podatku VAT i VAT UE tj. dzień 27 lipca 2021 r. Mając na względzie tę datę oraz treść art. 53 § 2 p.p.s.a. WSA prawidłowo uznał, że termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego upływał 26 sierpnia 2021 r. Skoro skarga została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku dopiero 30 lipca 2024 r., to nastąpiło to z uchybieniem terminu. W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaskarżonym postanowieniu nie zabrakło odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do kwestii winy spółki w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi. W tym miejscu przypomnieć należy, że stosownie do art. 53 § 2 p.p.s.a. sąd, po wniesieniu skargi może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. W przedmiotowej sprawie Sąd wskazał, że spółka jest osobą prawną, która prowadzi działalność gospodarczą, funkcjonującą w obrocie od 2017 r., co wynika z dokumentu KRS. Jest to zatem podmiot, który powinien być odpowiednio zorganizowany w celu realizacji określonych zadań, wymagających również niekiedy wystąpienia na drogę postępowania sądowego. Nieznajomość prawa nie uwalnia od negatywnych skutków uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej. Natomiast uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W omawianej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła. Powyższe oznacza, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpowiada prawu i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.