I FZ 56/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 stycznia 2026 r., sygn. akt I SA/Rz 580/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 13 października 2025 r., nr 1801-IOV-1.4103.31.2023 w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r., styczeń, luty i marzec 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 27 stycznia 2026 r., sygn. akt I SA/Rz 580/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił M. G. (dalej: "Skarżący", "Strona") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 13 października 2025 r., nr 1801-IOV-1.4103.31.2023 w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r., styczeń, luty i marzec 2014 r. Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że Skarżący opiera żądanie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na stwierdzeniu, że nie dysponuje wystarczającymi środkami na zapłatę wynikającej z niej kwoty pieniężnej, w związku z czym przymusowe jej wykonanie może doprowadzić do szkody i niemożliwych do odwrócenia skutków w postaci rozpadu rodziny, pozbawienia Skarżącego miejsca zamieszkania, niemożliwości pokrywania podstawowych potrzeb życiowych rodziny. W ocenie WSA, Strona nie uprawdopodobniła, że nieudzielenie jej ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W przekonaniu Sądu pierwszej instancji, wykonanie decyzji nie wpłynie na położenie ekonomiczne Skarżącego w stopniu, który powodowałby konieczność jej tymczasowego wstrzymania. Zestawienie skutków realizacji określonego decyzją obowiązku z ogólną sytuacją majątkową Strony, w tym wartością posiadanego majątku, w ocenie WSA, prowadzi do wniosku, że w sytuacji wnioskodawcy nie występują przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., w szczególności, że wykonanie zaskarżonego rozstrzygnięcia spowoduje niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Pełnomocnik Skarżącego zażaleniem z 17 lutego 2026 r. zaskarżył powyższe postanowienie w całości, któremu zarzucił naruszenie: - art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez jego nie zastosowanie w sytuacji gdy zaistniały po temu przesłanki. - art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a., gdyż sporządzone uzasadnienie, nie pozwala Skarżącemu zrozumieć motywów, ani przesłanek wydania orzeczenia, jest niepełne, a momentami sprzeczne z zadami logiki i doświadczenia życiowego. Pełnomocnik Strony wniósł również o: 1) uchylenie w całości ww. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 stycznia 2026 roku, sygn. akt I SA/Rz 580/25 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. 2) zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie (zob. postanowienie NSA z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11). Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Innymi słowy przyznanie stronie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Zauważyć należy, iż rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma bowiem charakter wyjątkowy, warunkiem jej zastosowania jest uprawdopodobnienie istnienia wskazanych przesłanek pozytywnych, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Ponadto wniosek poparty powinien zostać stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje - jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy - możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należało się z Sądem pierwszej instancji, że Skarżący nie wykazał, iż zastosowanie, w stosunku do niego, ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jest uzasadnione. Złożony wniosek nie zawierał argumentów, które mogłyby przemawiać za koniecznością przyznania Skarżącemu tego rodzaju ochrony. Skarżący nie sprostał wskazanym wymogom. Jedynymi dokumentami, jakie Strona przedstawiła na poparcie złożonego wniosku są rachunki za prąd i gaz, umowy o prace Skarżącego i jego małżonki, a także rachunki za kursy językowe dzieci Strony. Okoliczności tego rodzaju, nie mogą stanowić wystarczającego uzasadnienia dla uwzględnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, zwłaszcza, że Skarżący na poparcie wskazywanych zagrożeń nie przedstawił żadnych innych dokumentów (np. wyciągów z rachunków bankowych, wykazu posiadanych oszczędności, czy posiadanego majątku w środkach trwałych), istotnych z punktu widzenia oceny jego sytuacji ekonomicznej. Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zażalenie pełnomocnika Skarżącego z uwzględnieniem przytoczonych na wstępie przepisów i poglądów, uznał, że postanowienie Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe. Rację ma bowiem WSA, że Strona nie wykazała, w jaki sposób wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wpłynąć na jej sytuację majątkową. Przypomnieć należy, że to w gestii Strony, jako znającej dokładnie okoliczności z zakresu jej sytuacji finansowej, leżało podanie ich we wniosku celem uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., jak również poprzez poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami. Powyższej oceny nie mogły zmienić argumenty podnoszone dopiero na etapie zażalenia oraz twierdzenie, iż Skarżący szczegółowo opisał swoją sytuację rodzinną i finansową, wskazując na znaczne, stałe obciążenia związane z utrzymaniem siebie, żony i dwojga małoletnich dzieci. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje ponownie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a bada legalność postanowienia Sądu pierwszej instancji. Innymi słowy w postępowaniu zażaleniowym zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji lecz kontrola postanowienia wydanego przez Sąd pierwszej instancji. W tej sprawie WSA, opierając się na braku właściwego uzasadnienia wniosku oraz braku przedłożonej przez Stronę stosownej dokumentacji, przedstawił w sposób precyzyjny argumentację i okoliczności stanowiące podstawę do odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Okoliczności tego rodzaju, nie mogą stanowić wystarczającego uzasadnienia dla uwzględnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, zwłaszcza, że Skarżący na poparcie wskazywanych zagrożeń nie przedstawił, np. wyciągów z rachunków bankowych, rocznych zeznań podatkowych PIT-37, istotnych z punktu widzenia oceny jego sytuacji ekonomicznej. Brak właściwego uzasadnienia wniosku oraz odpowiednich dokumentów uniemożliwił kompleksową analizę sytuacji finansowej wnioskującego, a tym samym również odpowiedź na pytanie, w jaki sposób ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji wpłynie na jego sytuację życiową. Skarżący nie wskazał, ani nie udokumentował okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jego stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W konsekwencji, Sąd pierwszej instancji nie miał możliwości ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, czy w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania względem Skarżącego środka ochrony tymczasowej. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. ----------------------- 5