Sygnatura
I GSK 1092/24
I GSK 1092/24 - Wyrok NSA z 2026-01-21
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 21 stycznia 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 853/23 w sprawie ze skargi A. N. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 6 listopada 2023 r. nr 558/2023 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki i któremu zagraża utrata płynności finansowej spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej zwany: sądem I instancji lub WSA) wyrokiem z 15 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 853/23, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej: p.p.s.a.), oddalił skargę A. N. (dalej zwanej: skarżącą) na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi (dalej zwanego: organem II instancji, organem odwoławczym lub Dyrektorem) z 6 listopada 2023 r. nr 558/2023 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki i któremu zagraża utrata płynności finansowej spowodowana agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 12 lipca 2023 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Rogowie wpłynął wniosek skarżącej o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki w okresie od 15 kwietnia 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. Do wniosku dołączono faktury: VAT RR nr 61 l/RR/Dż/2023 RR z 21 czerwca 2023 r. potwierdzającą sprzedaż 25,84 ton pszenicy; VAT RR nr 616/RR/DŹ/2023 z 22 czerwca 2023 r. potwierdzającą sprzedaż 25,70 ton pszenicy; VAT RR nr 622/RR/DŻ/2023 z 26 czerwca 2023 r. potwierdzającą sprzedaż 78,56 ton pszenicy z gospodarstwa rolnego strony. Wraz z wnioskiem strona złożyła oświadczenie, w którym potwierdza fakt wspólnego prowadzenia gospodarstwa rolnego z współmałżonkiem E. N. do dnia jego śmierci oraz samodzielnego prowadzenia gospodarstwa od dnia jego śmierci. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Rogowie decyzją z 19 września 2023 r. nr BP079.8110.2668.2023 JM.RDM odmówił skarżącej przyznania pomocy finansowej. Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ II instancji w pierwszej kolejności powołał przepisy prawa mające w sprawie zastosowanie, aby dalej wyjaśnić, że w przypadku śmierci producenta rolnego przed złożeniem wniosku, w sytuacji gdy jego współposiadacz prowadził wspólnie ze zmarłym gospodarstwo rolne, jest on uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o udzielenie pomocy w całości, w obowiązującym terminie składania wniosków, po uprzednim uzyskaniu numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Organ wskazał, że w analizowanej sprawie strona nie złożyła wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, ponieważ wniosek składał mąż, z którym strona wspólnie prowadziła gospodarstwo rolne. Mąż zmarł [...]. Z akt sprawy wynika, że wniosek transferowy został złożony, ale osobą przejmującą płatność obszarową jest córka zmarłego, a nie żona będąca jednocześnie współposiadaczem gospodarstwa. Zatem warunek wynikający z § 13zt ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187, dalej zwanego: rozporządzeniem), zgodnie z którym o pomoc finansową mogą ubiegać się producenci rolni, którzy m.in. złożyli wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r., nie został spełniony. Kolejno organ II instancji wskazał na czynności, które powinna spełnić skarżąca aby otrzymać wnioskowaną pomoc. Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że przyznanie pomocy wbrew zapisom omawianego przepisu prowadziłoby do nierównego traktowania producentów, co stałoby w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami. Organ odwoławczy podzielił zatem ustalenia organu I instancji oraz stwierdził, że postępowanie w sprawie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki w okresie od 15 kwietnia 2023 r. do 30 czerwca 2023 r., zostało przeprowadzone przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Rogowie w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa materialnego oraz procesowego, w szczególności z poszanowaniem zasad procedury administracyjnej. Skargę na wyżej wymienioną decyzję wniosła skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi powołując przepisy prawa mające w sprawie zastosowanie, w szczególności przepisy rozporządzenia, wydanego na podstawie art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438, dalej zwaną: ustawą o ARiMR) oraz ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1775; dalej zwaną: ustawą o płatnościach), następnie porównując regulacje dotyczące przyznania pomocy z zasadami ogólnym postępowania administracyjnego, uznał skargę za niezasadną. Sąd I instancji uzasadniając wydany w sprawie wyrok wskazał, że płatności, do których uprawniony byłby zmarły rolnik, mogą być przejęte przez jego spadkobierców jedynie w sytuacji spełnienia przez spadkobierców przesłanek wynikających z art. 27 ustawy o płatnościach, m.in. złożenia wniosku o przejęcie płatności na podstawie art. 27 ust. 2 ww. ustawy, który to wniosek organ nazywa w zaskarżonej decyzji – wnioskiem transferowym. Przejęcie płatności wiąże się z szeregiem obowiązków, m.in. prowadzeniem działalności rolniczej i posiadaniem numeru identyfikacyjnego nadanego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Po złożeniu wniosku przez spadkobiercę rolnika organ zobowiązany byłby wydać decyzję w przedmiocie płatności (o przyznaniu lub o odmowie przyznania płatności). Zdaniem WSA w niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że skarżąca nie złożyła wniosku w oparciu o wskazane przepisy. Poza kwestią sporną pozostaje także fakt, że E. N. na podstawie testamentu ustanowił swoimi spadkobiercami jedynie syna, córkę oraz wnuczka. Wniosek transferowy został zaś złożony przez spadkobiercę testamentowego rolnika, tj. córkę zmarłego. W ocenie sądu I instancji trafne są ustalenia organu, który wskazał że skarżąca mogła wystąpić z wnioskiem o przyznanie wnioskowanej pomocy, ale żeby spełnić warunki do jej przyznania musiałaby złożyć wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r., czego nie uczyniła. W niniejszej sprawie okolicznością niekwestionowaną jest fakt, że wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich złożył mąż skarżącej, z którym strona wspólnie prowadziła gospodarstwo rolne, a który [...] zmarł. Kolejno WSA, powołując przepisy rozporządzenia oraz ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2023 r. poz. 885; dalej zwanej: ustawą o krajowym systemie ewidencji producentów), wyjaśnił, że poza sporem jest okoliczność, że skarżąca oraz jej zmarły mąż posiadali jeden numer identyfikacyjny i na jego nadanie zgodę musiała wyrazić jego żona. Natomiast numer identyfikacyjny nadany w trybie tej ustawy jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego. Powyższe zdaniem sądu I instancji oznacza, że skarżąca nie mogła posiadać własnego oddzielnego numeru identyfikacyjnego ani przejąć numeru identyfikacyjnego swojego zmarłego męża i wykorzystywać go jako własny w procesie składania wniosku transferowego. WSA powołując rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale składu siedmiu sędziów z 30 maja 2012 r. sygn. akt II GPS 2/12 stwierdził, że organ słusznie uznał, iż w przypadku śmierci producenta rolnego przed złożeniem wniosku, w sytuacji gdy jego współposiadacz prowadził wspólnie ze zmarłym gospodarstwo rolne, jest on uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o udzielenie pomocy w całości, w obowiązującym terminie składania wniosków, po uprzednim uzyskaniu numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, co nie jest również kwestionowane, skarżąca numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów nie uzyskała. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zaskarżając orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie tj. naruszenie: 1) § 13zt ust. 1 pkt 1 rozporządzenia przez odmowę przyznania skarżącej pomocy finansowej na kampanię 2022 uznając, że po śmierci małżonka skarżąca nie może samodzielnie posługiwać się numerem ewidencyjnym producenta rolnego nadanego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, wobec nadania tego numeru współmałżonkom łącznie, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy wniosek na kampanię 2022 został złożony przez E. N. – małżonka skarżącej jeszcze za jego życia co oznaczało, że w tamtym czasie w chwili składania wniosku numer ewidencyjny producenta rolnego dotyczył obojga małżonków ponieważ wtedy oboje żyli, przez co został spełniony warunek umożliwiający przyznanie pomocy finansowej na kampanię 2022; 2) art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach przez odmowę przyznania skarżącej pomocy finansowej na kampanię 2022 uznając, że po śmierci męża skarżąca powinna przystąpić do postępowania o przyznanie pomocy finansowej na kampanię 2022 w terminie i na warunkach wynikających z przepisów ustawy o płatnościach, podczas gdy skarżąca w istocie nie jest i nigdy nie należała do kręgu spadkobierców testamentowych zmarłego co oznacza, że nie mogła przystąpić do postępowania o przyznanie pomocy finansowej na kampanię 2022 na podstawie przepisów ustawy o płatnościach; 2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie: 1) art. 31 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809; dalej zwanej: k.r.o.) w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez odmowę przyznania skarżącej pomocy finansowej na kampanię 2022 uznając, że po śmierci męża skarżąca powinna złożyć wniosek w zakresie przystąpienia do postępowania o przyznanie pomocy finansowej na kampanię 2022, podczas gdy w toku tego postępowania skarżąca podnosiła, że w jej opinii niniejsza sprawa powinna zostać rozpoznana i rozstrzygnięta również w oparciu o przepisy ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy do czego WSA w Łodzi w ogóle się nie odniósł, tym samy pozbawiając skarżącą wiedzy w zakresie zasadności bądź niezasadności postulatu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy także w oparciu o przepisy prawa rodzinnego i opiekuńczego. W motywach wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę przedstawionych w tej skardze zarzutów. Przepis ten określa tym samym zakres, w jakim NSA realizuje obowiązek uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną – modyfikując treść normy prawnej zawartej w art. 141 § 4 p.p.s.a. Norma zawarta w art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie) umożliwia zatem ograniczenie uzasadnienia wyroku NSA wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, ograniczył rozważania w niniejszej sprawie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Skargę kasacyjną, w granicach której działa Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Z art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przepis ten określa elementy składowe skargi kasacyjnej, a zgodnie z § 1 pkt 2 tego przepisu jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd I instancji (por. postanowienia NSA z 8 marca 2004 r. sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004r. sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r. sygn. akt FSK 2302/04, te orzeczenia oraz powoływane dalej dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaznaczenia wymaga, że nie każde naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed sądem I instancji. Oznacza to, że obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny. Innymi słowy, w skardze kasacyjnej należy wskazać przepisy, które zdaniem jej autora zostały naruszone oraz uzasadnić na czym konkretnie to naruszenie polegało, a także co istotne wykazać, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia w takim stopniu, że gdyby do nich nie doszło, to wyrok sądu I instancji byłby inny. Związanie podstawami skargi kasacyjnej oznacza, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Jednakże sposób sformułowania zarzutów rzutuje na zakres rozpoznawania tej sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Brak precyzyjnie wskazanych podstaw kasacyjnych oraz niepełność uzasadnienia w zakresie wyjaśnienia istoty podnoszonych naruszeń spowodowały jednak znaczne ograniczenie zakresu kontroli zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem sąd kasacyjny nie może samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych, domniemywać kierunków i zakresu weryfikacji wyroku sądu I instancji, jeżeli wprost nie wynika to z treści skargi kasacyjnej. Pozbawiony usprawiedliwionych podstaw jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., którego skarżący kasacyjnie upatruje w braku odniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do stanowiska skarżącego, w tym do zarzutów przedstawionych w skardze w zakresie zastosowania art. 31 § 2 pkt 2 k.r.o. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FSK 568/08). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, jak i niemożliwe jest także kwestionowanie w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. postanowienie NSA z 22 maja 2014 r. sygn. akt II OSK 481/14). Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, zawiera wszystkie wymagane elementy, w tym: przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd I instancji odniósł się do wszystkich kwestii istotnych z punktu widzenia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i wskazał powody, dla których uznał, że skarga skarżącej nie zasługiwała w niniejszej sprawie na uwzględnienie. Treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi czyni go więc w pełni poddającym się kontroli kasacyjnej i wprost wynika z niego rezultat i wnioski przeprowadzonej kontroli działalności administracji publicznej. Przedstawiona przez sąd I instancji argumentacja jest czytelna sprawiając, że wyrok poddaje się kontroli instancyjnej, a to wszystko czyni zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. bezskutecznym. Zwrócić także należy uwagę, że obowiązek odniesienia się do zarzutów skargi oznacza konieczność odniesienia się do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślić należy, że przywołany przez autora skargi kasacyjnej art. 141 § 4 p.p.s.a. nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, ale wymaga odniesienia się do tych zarzutów, których zbadanie jest niezbędne do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego, co miało miejsce w realiach tej sprawy. Zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może zatem uzasadniać nieuwzględnieniem wszystkich zarzutów skargi czy nieodniesieniem się przez sąd do wszystkich kwestii podnoszonych przez stronę. To, że skarżąca kasacyjnie nie jest przekonana o trafności rozstrzygnięcia sprawy przez sąd, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku (por. wyrok NSA z 30 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1451/11). Brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym co do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, czy też oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która nie koresponduje z oczekiwaniami skarżącej kasacyjnie, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku. Co istotne, skarżąca kasacyjnie nie wykazała, jaki wpływ na wynik rozstrzygnięcia miał fakt pominięcia i nieodniesienia się przez sąd I instancji do przepisu art. 31 § 2 pkt 2 k.r.o. W konsekwencji niniejszy zarzut uznać należy za nieskuteczny. Nie są zasadne zarzuty naruszenia prawa materialnego. Żaden z tych zarzutów nie zawiera – wbrew wymaganiom art. 174 pkt 1 p.p.s.a. – wymaganej postaci naruszenia prawa materialnego, tj. albo jego błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem na czym polegało wadliwe odczytanie przez sąd I instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącej, rozumienia naruszonego przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji). Uzasadnienie skargi kasacyjnej natomiast ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych (por. wyroki NSA z: 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04; 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04; 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04; 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05; 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06; 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 459/06). Brak wskazania postaci naruszenia prawa materialnego znacznie utrudnia kontrolę zaskarżonego wyroku, ponieważ sprowadza na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązek doprecyzowania samej skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie może poprawiać lub uzupełniać skargi kasacyjnej. Tym niemniej w takim stopniu, w jakim jest to możliwe zostaną rozpoznane zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego. Wynika to z konstytucyjnego prawa każdej strony do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). W stanie faktycznym sprawy skarżąca kasacyjnie mogła wystąpić z wnioskiem o przyznanie wnioskowanej pomocy, ale żeby spełnić warunki do jej przyznania musiałaby złożyć wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r. (§ 13zw ust. 1 pkt 4 rozporządzenia) lub przejąć wniosek złożony przez zmarłego małżonka w ramach tzw. transferu. Jakkolwiek, w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich lub uzupełniającej płatności podstawowej do dnia doręczenia decyzji w sprawie o przyznanie tych płatności, płatności bezpośrednie i uzupełniająca płatność podstawowa przysługują jego spadkobiercy w warunkach określonych w art. 27 ustawy o płatnościach, w tym w sytuacji uzyskania numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów. Z niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżąca kasacyjnie nie złożyła wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich w 2022 r., ponieważ wniosek taki złożył jej zmarły mąż. Skarżąca nie złożyła też wniosku transferowego, bowiem jak sama przyznaje nie należy do grona spadkobierców, do którego mocą testamentu powołani zostali córka, syn i wnuk. Skarżąca nie wystąpiła też o uzyskanie numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez sąd I instancji § 13zt ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Jakkolwiek w sprawie zastosowanie miał § 13zw przedmiotowego rozporządzenia, to mając na uwadze, że brzmienie zarówno § 13zt ust. 1 pkt 1 jak i § 13zw ust. 1 pkt 1 rozporządzenia są identyczne, a spór dotyczy możliwości posługiwania się numerem ewidencyjnym producenta rolnego nadanego współmałżonkom łącznie, w sytuacji śmierci jednego z nich, to mimo przedmiotowego błędu, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał przedmiotowy zarzut. Wskazać należy, że zgodnie z § 13zw ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia, pomoc finansowa może zostać przyznana producentowi rolnemu, który w dniu wydania decyzji spełnia warunki określone w przepisach regulujących system ewidencji producentów, w tym legitymuje się prawidłowo nadanym numerem ewidencyjnym. W tym kontekście kluczowe znaczenie ma powołana przez sąd I instancji uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2012 r. sygn. akt II GPS 1/12, w której NSA jednoznacznie stwierdził, że numer identyfikacyjny producenta rolnego jest przypisany do konkretnego podmiotu prawa, a nie do gospodarstwa rolnego, a jego nadanie ma charakter indywidualny i osobisty. W uchwale tej podkreślono również, że numer ewidencyjny nie podlega "dziedziczeniu" ani automatycznemu przejęciu przez inną osobę, nawet jeżeli przejmuje ona gospodarstwo rolne lub kontynuuje działalność rolniczą po śmierci dotychczasowego producenta. Stanowisko to zachowuje pełną aktualność także na gruncie niniejszej sprawy. Wbrew twierdzeniom skarżącej, okoliczność, że wniosek o przyznanie płatności na kampanię 2022 został złożony przez jej małżonka jeszcze za jego życia, nie ma decydującego znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. Istotne jest bowiem to, że w chwili wydawania decyzji przez organ administracji producent rolny wskazany we wniosku już nie istniał, a skarżąca nie legitymowała się własnym numerem ewidencyjnym producenta rolnego, nadanym zgodnie z przepisami ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Śmierć producenta rolnego powoduje ustanie jego podmiotowości prawnej w zakresie ubiegania się o pomoc finansową, co – w świetle przywołanej uchwały NSA – wyklucza możliwość dalszego procedowania wniosku z wykorzystaniem nadanego mu numeru ewidencyjnego. Brak przeprowadzenia przez skarżącą procedury uzyskania własnego numeru ewidencyjnego producenta rolnego uniemożliwiał przyjęcie, że spełniła ona warunki określone w § 13zw ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, a tym samym wykluczał przyznanie jej wnioskowanej pomocy finansowej. W konsekwencji brak było podstaw prawnych do przyjęcia, że warunki umożliwiające przyznanie pomocy finansowej zostały spełnione. Organ administracji prawidłowo zastosował § 13zw ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, a sąd I instancji trafnie ocenił legalność zaskarżonej decyzji. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o płatnościach, w przypadku śmierci rolnika, który złożył wniosek o przyznanie płatności, spadkobierca tego rolnika może wstąpić do toczącego się postępowania, jeżeli spełnia warunki określone w ustawie. Przepis ten ma charakter szczególny i wyczerpująco reguluje sytuację procesową po śmierci wnioskodawcy. Jednocześnie należy podkreślić, że odmowa przyznania pomocy finansowej w niniejszej sprawie nie została oparta na stwierdzeniu, że skarżąca była zobowiązana do skorzystania z trybu określonego w art. 27 ustawy, lecz na ustaleniu, że nie spełniała ona materialnoprawnych przesłanek do przyznania płatności, bowiem nie była spadkobiercą testamentowym zmarłego, a zatem nie mogła skorzystać z trybu przewidzianego w tym przepisie, w szczególności nie legitymowała się własnym numerem ewidencyjnym producenta rolnego, o którym mowa w przepisach regulujących krajowy system ewidencji producentów. Tym samym argumentacja skarżącej, sprowadzająca się do twierdzenia, że nie mogła przystąpić do postępowania jako spadkobierca w rozumieniu art. 27 ustawy, pozostaje irrelewantna dla rozstrzygnięcia sprawy. Nawet bowiem przy przyjęciu, że skarżąca mieściła się w kręgu spadkobierców uprawnionych do wstąpienia do postępowania na podstawie art. 27 ustawy, okoliczność ta nie prowadziłaby do obowiązku przyznania jej pomocy finansowej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 23 lipca 2024
- Symbol z opisem
- 6559
- Skarżony organ
- Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
- Sędziowie
- Beata Sobocha-Holc /sprawozdawca/ Piotr Pietrasz /przewodniczący/ Piotr Piszczek
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny