Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I GSK 1118/25

I GSK 1118/25 - Wyrok NSA z 2025-11-27

Wynik

Oddalono skargę o wznowienie postępowania

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
27 listopada 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha- Holc Sędzia NSA Tomasz Smoleń Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) Protokolant asystent sędziego Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi P. K. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2024 r. sygn. akt I GSK 608/24 w sprawie ze skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 150/23 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 8 listopada 2022 r. nr DZF-XII.025.55.2022.DD.4 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę o wznowienie postępowania.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Skargą z 6 sierpnia 2025 r. P. K. (dalej zwany skarżącym) wystąpił, na podstawie art. 272 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2024 r. poz. 935 z późń zwana dalej P.p.s.a.), do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 września 2024 r., sygn. I GSK 608/24, w związku z wydaniem przez Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wyroku z dnia 30 kwietnia 2025 r., sygn. C-278/24 (Genzyński) opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 24 czerwca 2025 r., które to orzeczenie ma wpływ na treść wyroku wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 18 września 2024 r., oddalającego jego skargę kasacyjną i utrzymującego w mocy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2023 r. (sygn. V SA/Wa 150/23), którym z kolei oddalono skargę na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 8 listopada 2022 r., którą organ administracyjny, jako organ odwoławczy, po ponownym rozpatrzeniu odwołania skarżącego, uchylił w części decyzję Narodowego Centrum Badań i Rozwoju z 31 maja 2019 r., nr 13/2019, w sprawie solidarnej odpowiedzialności członka organu zarządzającego osoby prawnej, a mianowicie co do kwoty 123 048,40 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, zaś w pozostałej części, tj. w zakresie kwoty 638 977,84 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, tj. od dnia 11 sierpnia 2011 r. do dnia 12 października 2015 r. i następnie od dnia 5 stycznia 2016 r. do dnia 12 listopada 2018 r., utrzymał ją w mocy. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 września 2024 r., sygn. I GSK 608/24, w toku ponownego rozpoznania sprawy, wskutek wznowienia postępowania, i wydanie orzeczenia, uwzględniającego skargę kasacyjną, skutkującego uchyleniem w całości wyroku WSA w Warszawie z dnia 26 października 2023 r. (V SA/Wa 150/23), i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten Sąd, celem rozpoznania skargi od decyzji Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 8 listopada 2022 r., ewentualnie o uchylenie także decyzji Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 8 listopada 2022 r., w zakresie, w jakim utrzymała ona w mocy decyzję organu pierwszej instancji i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, ewentualnie o uchylenie również decyzji NCBR nr 13/2019 z dnia 31 maja 2019 r., w zakresie utrzymanym przez organ drugiej instancji, w sprawie solidarnej odpowiedzialności członka organu zarządzającego osoby prawnej i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu administracyjnym przed organem I instancji. Oprócz tego skarżący wniósł o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi o wznowienie podniesiono, że TSUE wyrokiem z 30 kwietnia 2025 r. (C/2025/3252), odpowiadając na pytanie prejudycjalne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu orzekł, iż artykuł 273 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zmienionej dyrektywą Rady (UE) 2018/1695 z dnia 6 listopada 2018 r., w związku z art. 325 TFUE, z prawem własności, a także z zasadami równego traktowania, proporcjonalności i pewności prawa, należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie mechanizmowi krajowemu, w ramach którego członek lub były członek zarządu spółki mającej zobowiązanie z tytułu podatku od wartości dodanej ponosi wraz z tą spółką solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe powstałe w okresie, w którym pełnił on tę funkcję, odpowiedzialność ta jest ograniczona do tych zaległości podatkowych, których egzekucja od spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, - zwolnienie z tej odpowiedzialności zależy w szczególności od przedstawienia przez członka lub byłego członka zarządu dowodu, że wniosek o ogłoszenie upadłości tej spółki został złożony we właściwym czasie lub że niezłożenie tego wniosku nie wynika z jego winy, o ile ów członek lub były członek, w celu wykazania braku winy, może skutecznie powołać się na to, że dochował wszelkiej staranności wymaganej przy prowadzeniu spraw danej spółki, przy czym wspomniany członek lub były członek nie może w tym celu ograniczyć się do podniesienia, że w chwili stwierdzenia trwałej niewypłacalności jedynym wierzycielem tej spółki był Skarb Państwa. Skarżący stwierdził, że TSUE w przedmiotowym wyroku przesądził, że uwolnienie się od odpowiedzialności może polegać w szczególności na wykazaniu przez solidarnie odpowiedzialnego, że złożony został we właściwej chwili wniosek o ogłoszenie upadłości, bądź brak złożenia wniosku wynikał z okoliczności niezawinionych, przy czym, co istotne w kontekście niniejszej skargi, ów podmiot odpowiedzialny solidarnie musi mieć zapewnioną możliwość skutecznego powołania się na to, że dochował wszelkiej staranności wymaganej przy prowadzeniu spraw danej spółki, która to okoliczność w przypadku jej wykazania zwalnia go z tej odpowiedzialności. Skarżący zaakcentował, że znaczenie dla jego odpowiedzialności, co jego zdaniem podkreślił TSUE w przywołanym w skardze orzeczeniu, ma moment powstania zobowiązania (zaległości) oraz możność wykazania braku winy, rozumianej przez dochowanie należytej staranności w prowadzeniu spraw podmiotu, za którego zobowiązania ma solidarnie odpowiadać oraz możności wykazania, braku zawinienia za niezłożenie wniosku o upadłość, nawet w przypadku, gdy wniosek ten nie miał szans powodzenia, z uwagi na regulacje szczegółowe dotyczące zdolności upadłościowej. W tym kontekście skarżący zaznaczył, że w dacie pełnienia przez niego stanowiska kanclerza uczelni nie zachodziła przesłanka do wystąpienia z wnioskiem o upadłość, w postaci nieregulowania przez uczelnię jej wymagalnych zobowiązań. Skarżący podkreślił, że w niniejszej sprawie nawet nie dopuszczono możliwości podjęcia przez niego przeprowadzenia postępowania dowodowego wskazującego na ów brak zawinienia, co jest zdaniem TSUE podstawą gwarancją wynikającą z przywołanych w orzeczeniu TSUE postanowień Traktatowych i w tym zakresie ustawodawstwo, bądź praktyka stosowania prawa nie dająca takiej możliwości narusza podstawowe wartości, m. in. zasadę poszanowania prawa własności, a także z zasadę równego traktowania, proporcjonalności i pewności prawa. Sformułowane w ten sposób zostało prawo strony, czyli osoby trzeciej, do podnoszenia, że osoba ta wykazała się należytą starannością przy prowadzeniu spraw tego podmiotu. Wywiedzione przez TSUE uprawnienie stanowi sedno owego orzeczenia oraz właściwą podstawę wznowienia postępowania zgodnie z niniejszym wnioskiem. Zdaniem skarżącego TSUE stwierdził, że możliwość wykazania zawinienia istnieje nawet wtedy, gdy formalna możliwość złożenia wniosku istnieje, ale kształt regulacji prawnych dotyczących postępowania upadłościowego i praktyka stosowania tych przepisów, wskazuje że nie może on zostać uwzględniony (gdy jeden podmiot jest wierzycielem). Tym bardziej możliwość wykazania braku zawinienia przez osobę ponoszącą odpowiedzialność solidarną powinna być przewidziana dla organu uczelni wyższej, który z mocy wyraźnego wyłączenia ustawowego (art. 6 pkt. 6 ustawy Prawo upadłościowe) wniosku takiego złożyć nie może. Gwarancja praw opisanych w orzeczeniu TSUE na zasadzie argumentu a maiori ad minus, w sytuacji gdy wniosek taki może być formalnie złożony, ale zostanie oddalony (właściwa jest egzekucja singularna, a nie uniwersalna), przemawia za zastosowaniem tych gwarancji w sytuacji, gdy możliwość złożenia wniosku jest wyłączona z mocy prawa. Zdaniem skarżącego gros argumentów zawartych w oddalonej skardze kasacyjnej skupiała się właśnie na próbie wykazania, że w okresie kiedy pełnił on funkcję organu uczelni brak było podstaw do wystąpienia z wnioskiem o upadłość, że w tym okresie program był realizowany, mało tego rozliczany przez organ. Sedno tych argumentów sprowadzało się do tego, że pomimo wniosków w tym zakresie w toku postępowania wobec odpowiedzialnego subsydiarnie nie zweryfikowano kwestii właściwego wykonywania umowy i rozliczania dotacji, a więc tego, że działał on z należytą starannością, co w kontekście orzeczenia TSUE, stanowi przesłankę wyłączającą subsydiarną odpowiedzialność skarżącego. Minister Funduszy i Polityki Regionalnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Organ zaznaczył, że TSUE w wyroku, o którym mowa w skardze o wznowienie postępowania, odnosił się do przesłanek egzoneracyjnych, dotyczących skutków wniosku o ogłoszenie upadłości. W związku z tym jednak, że uczelnia nie mogła wystąpić z takim wnioskiem, brak jest podstaw do odnoszenia skutków tego wyroku do okoliczności niniejszej sprawy. Stanowiłoby to bowiem wyraz nieuprawnionego rozszerzenia przesłanek egzoneracyjnych. Jednocześnie organ podkreślił, że niezależnie od powyższego w okolicznościach sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący dochował należytej staranności w zakresie prowadzenia spraw spółki. Na podstawie zapisów statutu uczelni dotyczących organu uczelni skarżący jako kanclerz, odpowiadał za gospodarkę finansową i mienie uczelni, a później jej pełnił funkcję jej likwidatora. Miało to miejsce w czasie rozliczania projektu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisów art. 280-282 P.p.s.a. (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania następuje w dwóch etapach. W pierwszym z nich sąd bada ją pod względem formalnym (co do zasady na posiedzeniu niejawnym), poprzez analizę dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania, tj. czy skarga ta została wniesiona w terminie oraz czy skarżący wskazał ustawową przyczynę uzasadniającą żądanie wznowienia. Na tym etapie sąd nie bada ani rzeczywistego istnienia podstawy, ani jej trafności, a jedynie fakt jej powołania. Podstawą tej oceny są twierdzenia zawarte w skardze o wznowienie postępowania. W sytuacji gdy skarga o wznowienie postępowania została wniesiona po terminie lub gdy z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi, skarga jako pozbawiona ustawowych podstaw wznowienia postępowania podlega odrzuceniu (por. postanowienia NSA z: 5 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1057/12; 7 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1285/12 i 16 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2607/12 – dost. w CBOSA – orzeczenia.nsa.gov.pl). W przeciwnym razie rozpoczyna się drugi etap postępowania. Na tym etapie, a więc wówczas, gdy nie ma podstaw do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania (skarga jest dopuszczalna, została wniesiona w terminie i istnieje powoływana w niej podstawa wznowienia), sąd rozpoznaje (na rozprawie) sprawę merytorycznie. Przedmiotem wznowionego postępowania jest ocena wpływu wskazanej przez skarżącego podstawy wznowienia na treść poprzedniego rozstrzygnięcia – prawomocnego orzeczenia objętego skargą o wznowienie. Rozpoznając ponownie sprawę sąd stosuje odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem, który wznowił postępowanie (art. 282 § 2 P.p.s.a.), m.in. przepisy o czynnościach procesowych, o doręczeniach, jak również dotyczące wydawania orzeczeń, ich uzasadniania i doręczania. Negatywny wynik tej oceny, a więc gdy powołane podstawy wznowienia wprawdzie istnieją, ale nie pozostają w związku przyczynowym z treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia, sprawia, że skarga o wznowienie postępowania podlega oddaleniu (por. postanowienia NSA z: 26 października 2012 r., sygn. akt II OSK 2577/12; 4 września 2013 r., sygn. akt I FSK 1424/13; 23 października 2012 r., sygn. akt II OSK 2531/12 – dost. w CBOSA). Oddalenie skargi o wznowienie postępowania nastąpić powinno wówczas, gdy zgłoszona podstawa wznowienia postępowania jest bezzasadna lub stwierdzona podstawa wznowienia nie miała wpływu na treść uprzednio wydanego orzeczenia. Natomiast w każdym innym przypadku skarga o wznowienie postępowania powinna być uwzględniona (tak: wyrok NSA z 6 lipca 2016 r., II OSK 2836/15, LEX nr 2142381). Nadzwyczajny charakter instytucji wznowienia postępowania nakazuje interpretować przyczyny wznowienia postępowania w sposób ścisły. Istotą tej instytucji jest bowiem ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem, w celu zapewnienia zgodności z prawem wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Podstawy wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zostały określone w art. 271 – 273 P.p.s.a. Skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 września 2024 r., sygn. akt I GSK 608/24, została oparta na ustawowej podstawie wznowienia postępowania z art. 272 § 2a P.p.s.a. Zgodnie z art. 272 § 2a P.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem, że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Przystępując do badania wniesionej skargi o wznowienie postępowania pod względem zachowania wymogów dla niej przewidzianych, należało stwierdzić, że dotrzymany został trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 272 § 2a P.p.s.a. Wyrok TSUE z 30 kwietnia 2025 r. 278/24 (Genzyński) został bowiem opublikowany w Dz. U. UE 24 czerwca 2025 r., natomiast skargę o wznowienie wniesiono (data nadania skargi na adres Naczelnego Sądu Administracyjnego) 12 sierpnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny, badając przesłanki wznowienia postępowania, określone w art. 272 § 2a P.p.s.a., uznał za celowe merytoryczne rozpoznanie wniesionej skargi, a to z uwagi na podniesione w niej i wymagające wyjaśnienia wątpliwości dotyczące potencjalnego wpływu ww. orzeczenia TSUE na treść prawomocnego wyroku. W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący wniósł badaną skargę o wznowienie postępowania w terminie, została ona sporządzona przez zawodowego pełnomocnika, jak również podano w niej i uzasadniono podstawę prawną żądania wznowienia. W konsekwencji sprawę należało skierować do rozpoznania na rozprawie celem merytorycznego rozpatrzenia skargi. Przechodząc do kwestii merytorycznych, związanych z rozpoznaniem wniesionej skargi o wznowienie postępowania, na początku rozważań w tym przedmiocie przypomnieć należy, że wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego uzasadnione jest, gdy treść rozstrzygnięcia TSUE wskazuje na konieczność dostosowania prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego do wykładni aktu prawa Unii Europejskiej, dokonanego w trybie prejudycjalnym. Taka sytuacja może mieć miejsce, gdy przepis prawa Unii Europejskiej, którego dotyczy wyrok TSUE, jest podstawą do wydania rozstrzygnięcia przez sąd, w sposób bezpośredni, np. w przypadku rozporządzenia, albo pośredni - w przypadku dyrektywy. W literaturze zauważa się, że można żądać wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego ze względu na wyrok TSUE, gdy przyjęto w nim inną interpretację przepisów prawa Unii Europejskiej niż we wcześniejszym orzeczeniu krajowym (por. A. Kabat (w:) B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 272). Zgadzając się z tym poglądem, zauważyć należy, że skarga o wznowienie postępowania, z jaką mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy, odnosi się wprost do okoliczności związanych z brakiem możliwości przypisania skarżącemu winy (rozumianej w kategoriach niedochowania należytej staranności), w kontekście jednej z przesłanek egzoneracyjnych, jaką stanowi, w myśl art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej, niezawinione niewystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości podmiotu, za zobowiązania którego miałaby odpowiadać osoba trzecia – w niniejszym przypadku skarżący. W sprawie okolicznością bezsporną jest to, że uczelnia, której skarżący najpierw był kanclerzem, a następnie likwidatorem, a za której część zobowiązań (zaległości) został obciążony solidarną odpowiedzialnością, nie miała zdolności upadłościowej. Wynika to z tego, że ustawodawca krajowy, na mocy pozytywnego przepisu prawa – art. 6 pkt 6 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2171) wprost wykluczył możliwość ogłoszenia upadłości uczelni. W przypadku tego rodzaju podmiotów dopuszczalna była wyłącznie singularna egzekucja przypadających od nich należności. TSUE w wyroku wskazanym w skardze o wznowienie postępowania zajmował się jedną z przesłanek egzoneracyjnych, wymienionych w art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej jaką jest zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niezgłoszenie takiego wniosku w sytuacji braku możliwości przypisania winy w niezłożeniu takiego wniosku osobie na której obowiązek tego rodzaju spoczywał (art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Skoro jednak w sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją, w której w ogóle wystąpienie z takim wnioskiem wchodziło w grę, to brak jest podstaw do przyjęcia, że stanowisko TSUE, wyrażone w wyroku wydanym w sprawie C-278/24, odnośnie rozumienia przesłanek egzoneracyjnych, ich kształtu i form ewentualnej realizacji, pociągnęło za sobą konieczność dostosowania prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 września 2024 r., sygn. I GSK 608/24, do stanowiska TSUE. Wymienione w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej przesłanki egzoneracyjne, od zaistnienia których ustawodawca uzależnił zwolnienie osoby trzeciej z solidarnej odpowiedzialności, należy bowiem wykładać ściśle. Wyrażają one bowiem wyjątki od pewnych generalnych reguł i zasad, istnienia których nie można domniemywać. Brak jest przy tym jurydycznych podstaw do ich rozszerzającej interpretacji. Zasadność takiego rozszerzającego sposobu wykładni przepisów statuujących tego rodzaju przesłanki nie znajduje uzasadnienia ani w regułach wykładni gramatycznej, której należy przypisać pierwszorzędne znaczenia, ani też systemowej czy funkcjonalnej. Skarżący w niniejszym przypadku opiera swoje stanowisko nie tyle na ściśle rozumianej wykładni przepisów krajowych – art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, dokonywanej w kontekście regulacji artykułu 273 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zmienionej dyrektywą Rady (UE) 2018/1695 z dnia 6 listopada 2018 r., w związku z art. 325 TFUE, z prawem własności, czy też zasadach równego traktowania, proporcjonalności i pewności prawa, tak jak to uczynił TSUE, ale na traktowanych wybiórczo elementach argumentacji Trybunału, w oderwaniu od właściwego ich kontekstu. Swoją argumentację wywodzi ze stwierdzeń zawartych w wyroku TSUE, wydanym w sprawie C-278/24, podnosząc konieczność wykazania podmiotowi obciążanemu solidarną odpowiedzialnością niedochowania należytej staranności w każdym przypadku, także tym, który nie łączy się w jakikolwiek sposób nie tyle nawet z zasadnością, ale samą możliwością złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Jego zdaniem, wobec takiej postaci konkluzji zawartych w wyroku TSUE, winien on mieć możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności za zaległości uczelni, poprzez wykazanie niezawinionego niewystąpienie we właściwym czasie o jej likwidację, tj. że nie wynikało ono z niedochowania przez niego należytej staranności, wymaganej w danych warunkach. W związku powyższym, na gruncie niniejszej sprawy w pierwszej kolejności podkreślić należy, że stanowisko TSUE zostało wyrażone na gruncie przepisów podatkowych, odnoszących się do opodatkowania podatkiem od towarów i usług, z czym na gruncie niniejszej sprawy nie mamy do czynienia. Odnosi się ono wprawdzie do standardów procesowych, wywodzonych z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, które są wspólne dla wszystkich postępowań, w których regulacja ta znajduje zastosowanie, niemniej jednak kontekst oceny prawnej TSUE nie pozostaje całkowicie bez znaczenia. Podatek od towarów i usług immamentnie wiąże się bowiem z prowadzeniem przez obciążone nim podmioty działalności gospodarczej, a zdolność upadłościowa z zasady przypisywana jest przedsiębiorcom. Po drugie, w tym wypadku mamy do czynienia z podmiotem - uczelnią, którego ogłoszenie upadłości zostało wyraźni wykluczone z woli ustawodawcy. Tak więc już tylko z tego względu stanowisko TSUE, wyrażone w wyroku wydanym w sprawie C-278/24, nie może zostać uznane za adekwatne, na gruncie rozpatrywanego przypadku. Skarżący, mając niewątpliwe świadomość wyżej wskazanej okoliczności, wywodzi z rozważań i stanowiska TSUE, odnoszącego się do niezawinienia niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości podmiotu posiadającego tego rodzaju zdolność, dalej idące skutki, a mianowicie z tego rodzaju argumentacji wyprowadza wniosek, że owo niezawinienie, o którym mówi TSUE, winno rozciągać się także na wszelkiego rodzaju kwestie i zagadnienia związane z wystąpieniem o likwidację uczelni. W tym zakresie powołuje się, w ramach sformułowanych przez siebie w piśmie procesowym z 6 listopada 2025 r., zatytułowanym jako "uzupełnienie skargi o wznowienie postępowania" wniosków dowodowych na poglądy wyrażane w tym, czy też podobnym zakresie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Odnosząc się to tego rodzaju twierdzeń i przywołanej na ich poparcie argumentacji stwierdzić należy, że w niniejszym przypadku mamy do czynienia ze skargą o wznowienie postępowania, opartą na podstawie z art. 272 § 2a P.p.s.a., a więc wydaniem orzeczenia przez TSUE. Tylko więc w ramach wyrażonych w jego wyroku poglądów, na które powołał się skarżący, możemy rozważać zasadność domagania się dostosowania prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego do stanowiska TSUE. Innymi słowy brak jest prawnych podstaw do rozszerzania zakresu tej oceny również na inne orzeczenia i stanowiska, nieobjęte podstawą wznowienia, zwłaszcza że TSUE w tym wypadku w ogóle nie zajmował się kwestią ewentualnego zainicjowania postępowania likwidacyjnego, lub brakiem ku temu podstaw, w kategoriach przesłanki egzoneracyjnej. Tego rodzaju postępowanie ze swej istoty oparte jest na odmiennym zakresie przesłanek i nie w każdym przypadku musi się wiązać, czy to pośrednio czy bezpośrednio, z ochroną czy zabezpieczeniem interesów wierzycieli danego podmiotu, co jest głównym założeniem postępowania upadłościowego. Tak jak wystąpienie o likwidację spółki, wymienionej w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, nie może świadczyć o spełnieniu przesłanki egzoneracyjnej, o której mowa w jej pkt 1, tak samo brak jest podstaw do utożsamiania go w skutkach ze złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości. W związku z tym wyrok TSUE, na który skarżący się powołuje, nie pozwala na przyjęcie takiego stanowiska, tj. rozszerzenie i reinterpretację jego sentencji poprzez przypisanie TSUE poglądu, zgodnie z którym złożenie wniosku o likwidację podmiotu nieposiadającego zdolności upadłościowej, lub niezawinione niewystąpienie z takim wnioskiem, winno być rozpatrywane w kategoriach przesłanek egzoneracyjnych. Niezależnie od powyższego, na marginesie niniejszych rozważań dodać również należy, że brak jest podstaw do przyjęcia, że niewystąpienie we właściwym czasie o zainicjowanie likwidacji uczelni, w jakikolwiek sposób zależało od skarżącego. Procedura w tym zakresie jest ściśle określona przepisami prawa, które traktują przede wszystkim o uprawnieniach założyciela uczelni w tym aspekcie. Zauważyć także należy, że skarżący jako kanclerz odpowiadał za gospodarkę finansową i mienie uczelni. Brak jest więc podstaw do przyjęcia, że w ramach tych obowiązków mieściło się także ewentualne wystąpienie o jej likwidację, zwłaszcza że nie zostało to w jakikolwiek sposób wykazane. Ostatecznie z wnioskiem tego rodzaju, jak wynika z pism załączonych do pisma skarżącego, mającego stanowić uzupełnienie skargi o wznowienie postępowania, wystąpił rektor uczelni. Skoro więc kanclerz uczelni nie był ujęty w kategorii podmiotów uprawnionych do wystąpienia o jej likwidację, to brak jest podstaw do rozpatrywania kwestii jego zawinienia w tym aspekcie, zwłaszcza w kontekście przesłanek egzoneracyjnych. Tak więc twierdzenia zawarte w rozpoznawanej skardze o wznowienie postępowania nie tylko nie zostały oparte na stanowisku TSUE, wyrażonym w wyroku w sprawie C-278/24, na który skarżący się powołuje, ale również nie zostały we właściwy i przekonujący sposób przedstawione i sprecyzowane. Opierają się one bowiem na luźno skorelowanych z wynikającymi z wyroku TSUE wnioskami dywagacjach, abstrahujących w istocie od podstawy wznowienia, na którą skarżący się wskazuje. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 282 § 2 P.p.s.a., oddalił skargę o wznowienie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku organu o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, będąc związanym uchwałą NSA z 17 stycznia 2023 r., II GPS 1/22, (ONSAiWSA 2023, nr 3, poz. 35, dost. również w CBOiS), zgodnie z którą odesłanie zawarte w art. 276 P.p.s.a. może stanowić podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w postępowaniu wywołanym skargą o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, o którym mowa w przepisach działu VII tej ustawy, jedynie w przypadku uwzględnienia tej skargi. W niniejszym przypadku, w którym skarga ta została oddalona, brak jest więc podstaw do przyznania tych kosztów na rzecz organu.

Informacje o sprawie

Data wpływu
18 sierpnia 2025
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ
Minister Funduszy i Polityki Regionalnej
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc /przewodniczący/ Jacek Boratyn /sprawozdawca/ Tomasz Smoleń

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny