I GSK 112/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 113/23 w sprawie ze skargi A.S. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 14 listopada 2022 r. nr COF.OUR.6375.12162.2022 ŁD.PM.ZZ 09047705 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA, Sąd I instancji) wyrokiem z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 113/23 oddalił skargę A.S. (dalej: strona, skarżąca) na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: P.P.) z 14 listopada 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skargę kasacyjną – stosownie do treści art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) – wniosła skarżąca, a zaskarżając wyrok w całości zażądała jego uchylenia i – alternatywnie – przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji lub rozpoznanie skargi i uchylenia postanowień obu instancji z równoczesnym zobowiązaniem P.P. do uznania zarzutu podniesionego przez stronę za zasadny. Wskazano też na potrzebę orzeczenia "od organu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a.), zwłaszcza kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przewidzianych". Wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.: I. art. 2 ust. 1 oraz ust. 4 i 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (dalej: UA) w związku z art. 2 ust. 3 poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, a to wobec sprzecznych przepisów określających przedmiot obciążenia opłatą, przyjęcie, że obowiązek podatkowy za nieistniejące urządzenie powstaje z samego faktu zarejestrowania, II. art. 2 ust. 3 ust. 5 ust. 1 UA poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, a to obciążenie opłatą abonamentową odbiornika, co do którego nie można stwierdzić, aby dokonano jego rejestracji, III. art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 5 ust. 1 UA poprzez ich niezastosowanie, a to wymierzenie opłaty abonamentowej poza trybem ustawą przewidzianym, IV. art. 2 ust. 3 oraz art. 5 ust. 1 UA poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, a to obciążenie opłatą abonamentową odbiornika, co do którego nie można stwierdzić, aby nadawał się do użytku, V. § 3 ust. 2, § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych poprzez ich niezastosowanie, a jakoby zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych zastępował wydruk z systemu bez podpisu, zwłaszcza niezgodny z ustanowionym tym rozporządzeniem wzorem zawiadomienia, VI. art. 2 ust. 1 oraz ust. 4 i 7 UA w związku z art. 2 ust. 3 oraz art. 2a Ordynacji podatkowej poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, a to rozstrzygniecie niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść płatnika, VII. art. 5 ust. 5 UA poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, a to obciążenie opłatą abonamentową odbiornika, który został wyrejestrowany, VIII. art. 5 ust. 5–7 UA poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, a to uznanie, żeby skarżąca miała obowiązek, bezterminowego przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika, zwłaszcza podczas gdy organ nie ma obowiązku i prawa przechowywania obecnie jakichkolwiek dokumentów dotyczących skarżącej, IX. art. 33 § 2 pkt 1, 3, 5 EgzAdmU poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, a to brak uwzględnienia zarzutu, co do obowiązku, który nie istniał, ew. wygasł lub nie obciążał skarżącej. Wyrokowi także zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: X. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie i oddalenie skargi, mimo że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonego postanowienia w zw. z art. 7 w zw. z 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 18 EgzAdmU, a to pominięcie tego, że przytoczone przepisy k.p.a. i EgzAdmU zostały naruszone przez organ, a także akceptację przez Sąd faktu, że organ działał w oparciu o nie w pełni i nieprawidłowo zebrany materiał dowodowy, który również został błędne jego rozpatrzony, co miało istotny wpływ na wynik postępowania poprzez uznanie, że zostały spełnione przesłanki poboru abonamentu, XI. art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, a błędną ocenę dowodu z dokumentów, co istotnie wpłynęło na wynik postępowania poprzez doprowadzenie Sądu I instancji do przekonania, że wykazana została rejestracja odbiornika na skarżącą, jak również aby zawiadomiono ją o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych. W motywach wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi kasacyjnej. Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r. sygn. akt I FSK 1376/16; z 17 stycznia 2017 r. sygn. akt. I GSK 1294/16; z 8 lutego 2017 r. sygn. akt I GSK 1371/16; z 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie, to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie NSA wielokrotnie zwracano uwagę, że zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. winny wykazać, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Tak więc kasator powinien wykazać i uzasadnić, że wojewódzki sąd administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawną wynikającą z treści przepisu prawa materialnego, bądź mylnie zrozumiał treść przepisu prawa materialnego. W każdym więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno-językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany (vide wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2735/15; wyrok NSA z 6 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1342/15; wyrok NSA z 6 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2668/15). Nie zasługują na uwzględnienie oba zarzuty o charakterze procesowym gdyż – po pierwsze – w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wykazano aby uchybienie normom prawa procesowego miało "istotny" wpływ na wynik sprawy, a – po drugie – nie określono co należy rozumieć pod oznaczeniem "art. 18 EgzAdmU" (tak w zarzucie, jak też jego uzasadnieniu) i wreszcie – po trzecie – w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (vide art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) nie wskazano w jaki sposób doszło do nieprawidłowego (przez Sąd I instancji) zastosowania art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez "błędną ocenę dowodu z dokumentów", która to nie mieści się w dyspozycji tego przepisu; czynność uzupełniającego postępowania dowodowego przewidziana tym przepisem nie należy w żaden sposób łączyć z kwestią dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych. Rozważania dotyczące naruszenia prawa materialnego należy poprzedzić dość istotną konstatacją, że należy je powiązać z realiami niniejszej sprawy. Tak więc – bazując na uzasadnieniu Sądu I instancji (k. 4, 10), w którym ustalono, że odbiornik RTV zarejestrowany został na wcześniejsze nazwisko skarżącej, która w zażaleniu z 3 września 2022 r. na postanowienie wierzyciela z 26 sierpnia 2022 r. przyznała, że do końca 2009 r. dysponowała dokumentem wyrejestrowania tego odbiornika, a to oznacza, że za bezzasadny należy uznać zarzut nr II petitum skargi kasacyjnej, gdyż jest rzeczą oczywistą, iż potencjalnego wyrejestrowania odbiornika RTV może dokonać tylko osoba, która go zarejestrowała. Postać "Babci", o której mowa na str. 4 uzasadnienia skargi kasacyjnej jest osobą, która nie podważa trafnych ustaleń Sądu I instancji, gdyż skarżąca (która z nią niegdyś mieszkała) nie mogłaby wyrejestrować odbiornika RTV zarejestrowanego na inną osobę. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut III petitum skargi kasacyjnej, gdyż w motywach nie wskazuje się w jaki sposób te przepisy miałyby być w sprawie zastosowane; taki wymóg wynika z treści art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Podobnie należy ocenić zarzuty VI–IX z uwagi na brak – w uzasadnieniu – wskazania sposobu ich prawidłowego zastosowania. Dodatkowo wskazać trzeba, że w zarzucie VII wskazano jeden przepis zarazem podnosząc "ich nieprawidłowe zastosowanie", co także stanowi nieprawidłowość. Z kolei w zarzucie V petitum skargi kasacyjnej dwukrotnie powołano "§ 3 ust. 2" rozporządzenia wskazując na "ich niezastosowanie" gdy w rzeczywistości była to pojedyncza norma; zapomniano także podać miejsca jego publikacji, czego Sąd II instancji sanować nie może. Ten sam błąd popełniono – tyle że nie wskazano daty uchwalenia i miejsca publikacji Ordynacji podatkowej w zarzucie VI petitum skargi kasacyjnej. Na koniec wskazać trzeba, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut I, gdyż tyczy – de facto – wadliwych ustaleń faktycznych. "Nieistniejące urządzenie", o którym mowa w zarzucie w żaden sposób nie jest identyfikowane w motywach skargi kasacyjnej; to pojęcie należy oceniać w zakresie "faktów" aniżeli stosowania prawa, zwłaszcza norm o charakterze materialnym. Jak wyżej wskazano skarżąca owo "nieistniejące urządzenie" sama – co przyznaje w zażaleniu – wyrejestrowała i przechowywała dowód tej czynności do końca 2009 r., o czym już wyżej była mowa. Uwzględniając powyższe należało – stosownie do art. 184 p.p.s.a. – orzec jak w sentencji.