I GSK 113/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 874/22 w sprawie ze skargi D. D. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 9 maja 2022 r. nr COF.OUR.6375.22851.2021 ŁD.JJ.ZZ 00211523 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 25 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 874/22 oddalił skargę D. D. (dalej: Skarżąca, Zobowiązana) na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 9 maja 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zobowiązana wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając to orzeczenie w całości i domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy WSA w Gliwicach do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenia zaskarżonego orzeczenia i rozpoznania skargi, przyznania pełnomocnikowi skarżącej od Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego świadczonych z urzędu, nie opłaconych przez Skarżącą ani w całości, ani w części. W piśmie procesowym z 25 października 2023 r. zrzekła się rozpoznania skargi na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niezastosowanie § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342; dalej rozporządzenie z 25 września 2007 r.) i nieuwzględnienia w wydanym orzeczeniu okoliczności braku dostarczenia skarżącej zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru, o jakim mowa w powołanym przepisie i uznanie, że nie nastąpiło z urzędu wyrejestrowanie odbiornika wobec braku spełnienia przez Pocztę Polską ustawowego wymogu doręczenia informacji o nadaniu numeru indywidualnego; 2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art 8, art. 9, art.77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że sąd l instancji, w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, nie uwzględnił okoliczności że organ nie udowodnił spełnienia przesłanki ustawowej potwierdzenia rejestracji odbiornika telewizyjnego poprzez dostarczenie skarżącej informacji o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów Skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Organ nie zajął stanowiska co do skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna Zobowiązanej nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że Zobowiązana w skardze kasacyjnej zrzekła się przeprowadzenia rozprawy, a organ nie zajął stanowiska, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 182 § 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym. Wymaga wyjaśnienia, że zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd I instancji, mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Należy przypomnieć, że w kontrolowanej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia wydanego przez orzekające organy była zasadność wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów z art. 33 § 2 pkt 1 (nieistnienia obowiązku), pkt 5 (wygaśnięcia obowiązku), pkt 4 (braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 z późn. zm.; dalej: u.p.e.a.), przy czym został uwzględniony przez organ zarzut oparty na podstawie z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., że nie zostało uprzednio doręczone Zobowiązanej upomnienie, co w dalszej kolejności doprowadziło do umorzenia postępowania egzekucyjnego (por. uzasadnienie wyroku WSA, s. -15-16). Przedmiotem skargi do WSA było stanowisko organu co do zarzutów z art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a. Według uregulowań u.p.e.a. - jego art. 27 § 1 pkt 9 zarzuty mogą być wniesione w terminie 7 dnia od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Po upływie tego terminu zobowiązany nie tylko nie może wnieść po raz pierwszy zarzutów, ale też innych zarzutów niż wniesione w terminie. Inaczej mówiąc, zobowiązany nie może po upływie terminu do wniesienia zarzutów ich uzupełniać powołując nowe podstawy (por. wyroki NSA z: 28 października 2022 r., sygn. akt III FSK 796/22; 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt I GSK 1029/23; opublikowane niżej cytowane: orzeczenia.nsa.gov.pl). Owszem, przyjmuje się, że z art. 33 § 4 u.p.e.a. nie wynika, aby strona miała obowiązek wskazania właściwej podstawy prawnej sformułowanego zarzutu, skoro zarzut zgłoszony w sprawie egzekucji administracyjnej powinien określać istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt III FSK 195/24). Jednakże w niniejszej sprawie nie było wątpliwości co do zakresu żądania i podstawy prawnej zgłoszonych zarzutów. Nadto Zobowiązana już w postępowaniu przed WSA była zastępowana przez pełnomocnika zawodowego, który następnie sporządził i wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji. Jak już wspomniano, z 183 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Dlatego skarga kasacyjna powinna spełniać wymogi z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. przytaczać podstawy kasacyjne, z kolei określone w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. oraz uzasadnienie tychże podstaw. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Należy pokreślić, że skarga kasacyjna jako środek prawny o wysoce sformalizowanym charakterze, objęta jest m.in. przymusem radcowsko-adwokackim, o którym mowa w art. 175 § 1 p.p.s.a. W orzecznictwie przyjmuje się, że wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych lub też ich uzasadnienia. Wprowadzenie omawianego przymusu przy sporządzaniu skargi kasacyjnej spowodowane zostało nadaniem temu środkowi odwoławczemu charakteru pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z 21 lutego 2024 r., sygn. akt I GSK 1017/20). Mając powyższe na uwadze, a także przedmiot sprawy (zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym), Skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, powinna była powiązać zarzuty skargi kasacyjnej z odpowiednimi przepisami u.p.e.a. dotyczącymi zarzutów w egzekucji, skoro jak już wyjaśniono zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów oraz ich uzasadnienia nie wynika zaś ocenę, którego ze zgłoszonych zarzutów Strona podważała. Z powodu opisanych wad rozpoznawana skarga kasacyjna nie jest skuteczna. Jednocześnie, kierując się uchwałą pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, że należy dążyć do rozstrzygnięcia sprawy, Sąd odwoławczy odniósł się do zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej. Co do powołanego zarzucie 1. petitum skargi kasacyjnej naruszenia rozporządzenia z 25 września 2007 r. należy zauważyć, że zostało ono zastąpione z dniem 1 stycznia 2014 r. przez rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676; dalej: rozporządzenie z 17 grudnia 2013 r.), które w § 18 ust. 1 stanowiło, że indywidualne numery identyfikacyjne użytkownika wydane na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów zachowują ważność. Nieusprawiedliwiony okazał się ww. zarzut. Dlatego organ, wydając w 17 lutego 2022 r. postanowienie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, nie mógł w niniejszej sprawie naruszyć regulacji nieobowiązującego już rozporządzenia z 25 września 2007 r., jak twierdzi Strona poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Wskazany przepis § 5 ust. 2 rozporządzenia z 25 września 2007 r. stanowił, że operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z treści tej regulacji nie wynika, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV indywidualnego numeru identyfikacyjnego, konieczne było doręczenie zawiadomienia o jego nadaniu, czego potwierdzenia oczekuje Skarżący kasacyjnie. Wystarczające było przesłanie zawiadomienia, co zostało potwierdzone. Zawiadomienie bowiem miało charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana była z urzędu, a organ nie był zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu (por, wyrok NSA z 18 września 2024 r., sygn. akt I GSK 1334/23). Obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie miał zatem wpływu na wynikające skutki z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV. Nadaniu numeru identyfikacyjnego i powiadomieniu zobowiązanej nie należało przypisywać innych skutków aniżeli te, które wprost określone zostały w rozporządzeniu z 25 września 2007 r., a mianowicie utraty wyłącznie mocy dowodowej dotychczasowych imiennych książeczek opłat abonamentowych (por. wyrok NSA z 5 września 2018 r., sygn. akt II GSK 2271/18). Stąd niezasadny okazał się także zarzut zgłoszony w pkt 2.petitum skargi kasacyjnej. Jeżeli zaś chodzi o kwestię nieposiadania od 2014 r. przez Skarżącą odbiorników RTV, to wskazać należy, że sam fakt takiego stanu nie zwalniał od opłat abonamentowych. Trzeba było bowiem, w takiej sytuacji złożyć dyspozycję wyrejestrowania odbiorników RTV w placówce pocztowej, listownie lub przez stronę internetową operatora. Dopiero wtedy było się zwolnionym z opłat abonamentowych. Podobnie, zmiana adresu zamieszkania w 2015 r. i brak powiadomienia operatora o tym fakcie nie zwalniał Zobowiązanej z uiszczania opłaty abonamentowej. W myśl bowiem, mającego zastosowanie, § 11 ust. 1 rozporządzenia z 17 grudnia 2013 r. o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9 oraz o zaprzestaniu używania odbiorników użytkownik miał obowiązek niezwłocznego powiadomienia operatora wyznaczonego przez: złożenie, w placówce pocztowej operatora wyznaczonego, zgłoszenia wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych, wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika (pkt 1) bądź przesłanie przesyłką listową, z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia (pkt 2). Mając powyższe na uwadze, należało skargę kasacyjną Zobowiązanej oddalić na mocy art. 184 p.p.s.a. W odniesieniu do wniosku pełnomocnika Skarżącej ustanowionego w ramach prawa pomocy o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, w niniejszym wyroku nie zawarto rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii. Zgodnie bowiem z art. 250 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy przyznaje się przez wydanie odrębnego postanowienia przez referendarza właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.