I GSK 1614/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Smoleń Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Juszyńska po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej V. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 października 2023 r. sygn. akt I SA/Bk 294/23 w sprawie ze skargi V. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od V. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. na rzecz Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 4 października 2023 r. sygn. akt I SA/Bk 294/23 oddali skargę V. Sp. z o.o. w B. (dalej "skarżąca", "spółka" bądź "strona"). na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności ONW na 2022 r. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy W dniu 27 maja 2022 r. za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus na koncie dostępowym należącym do P. Sp. z o.o. o nr identyfikacyjnym [...], został złożony wniosek o przyznanie płatności na 2022 rok, w którym ubiegano się o przyznanie jednolitej płatności ONW. W dniu 31 maja 2022 r. złożono zmianę do wniosku, zaś dnia 25 października 2022 r. złożono część planu działalności rolnośrodowiskowej i ekologicznej, w której jako wnioskodawca figurowała V. Sp. z o.o. Decyzją z [...] marca 2023 r. Kierownik wydał decyzję nr [...] na mocy której, odmówił stronie przyznania płatności ONW na 2022 r. Po rozpoznaniu odwołania, decyzją nr [...] z [...] czerwca 2023 r. Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARMiR w Łomży utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że skarżącej odmówiono przyznania przedmiotowych płatności, z uwagi na brak nadanego numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności i posłużenie się numerem nadanym przez ARiMR innej spółce. Przedmiotowy wniosek został bowiem złożony za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, na platformie należącej do P. Sp. z o.o., zawierał numer identyfikacyjny nadany P. Sp. z o.o., która w wyniku łączenia spółek została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 7 czerwca 2022 r. Skarżąca przed złożeniem przedmiotowego wniosku o przyznanie płatności nie wnioskowała o wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego, przez co nie spełniła wymogu zawartego w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. 2022 r. poz. 2001 ze zm.), dalej "ustawa" i dlatego organ I instancji prawidłowo odmówił przyznania przedmiotowej płatności. Numer identyfikacyjny jest bowiem niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego. Następnie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który wyrokiem z 4 października 2023 r. sygn. akt I SA/Bk 294/23 ją oddalił. Sąd I instancji podkreślił, że jednym z warunków przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu jest to, aby został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W cenie Sądu I instancji nie można w sprawie mówić o sukcesji uniwersalnej. Na skutek połączenia skarżąca spółka przejęła prawa i obowiązki spółki P. Sp. z o.o., to jednak nie można przyjąć, że przeszedł na nią również numer identyfikacyjny nadany tej spółce jako producentowi. Wszak numer taki nie jest ani prawem, ani obowiązkiem podmiotu. Numer identyfikacyjny służy jedynie identyfikacji podmiotu i jako taki nie może być łatwo przenoszony na inne podmioty, także wówczas, gdy ich powstanie następuje poprzez sukcesję uniwersalną. Następnie skarżący, w oparciu o art. 173 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 października 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 294/23, doręczony wraz z uzasadnieniem skarżącej w dniu 10 listopada 2023 r. 1) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: a) art. 151 p.p.s.a. w zakresie w jaki Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białystoku oddalił skargę skarżącej, w sytuacji, gdy w sprawie zaistniały co najmniej przesłanki do skierowania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Organ, to jest Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białystoku skargi spółki w sytuacji, gdy decyzja Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży została wydana z naruszeniem art. 10a ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, uzasadniającym jej uchylenie ze względu na istotne naruszenie przepisów postępowania, w szczególności polegające na błędnym ustaleniu przez organy stanu faktycznego w sprawie; c) art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wydanego wyroku, polegające na błędnym odniesieniu się przez Sąd do wpływu i znaczenia ujawnienia przez organy we właściwych rejestrach - w krajowym systemie ewidencji producentów rolnych dla numeru [...] przypisanego pierwotnie dla P. Spółka z o.o. z siedzibą w B., danych skarżącej to jest V. Spółka z o.o. z siedzibą w B.; przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 p.p.s.a.; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w zakresie jakim organ II-ej instancji uznał, że skarżąca nie wykazała iż w dacie składania wniosku z dnia 27 maja 2022 r. przypisany był jej numer producenta rolnego [...]; co wynikało m.in. z faktu przypisania w systemach informatycznych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa numeru w krajowym systemie ewidencji producentów rolnych przypisanego pierwotnie P. Spółka z o.o. z siedzibą w B. dla skarżącej, a nadto organ II-ej instancji nie rozpatrzył całości zebranego w serwie materiału dowodowego, w szczególności nie odniósł się do kwestii ujawnienia przez pracownika Agencji w systemach informatycznych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa danych Skarżącej przy numerze producenta rolnego [...]; b) przepisów prawa materialnego art. 7 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w zakresie w jakim organ II-ej instancji stwierdził, że skarżąca nie spełnia wymogów do przyznania płatności bezpośrednich rolnikowi, w sytuacji, gdy w sprawie doszło do tzw. sukcesji uniwersalnej, a skarżąca jest kontynuatorem działalności P. Spółka z o.o. z siedzibą w B., której to był przypisany numer w krajowym systemie ewidencji producentów rolnych [...], co dodatkowo potwierdzono w systemach informatycznych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; c) przepisów prawa materialnego art. 28 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w zakresie w jakim organ II-ej instancji potwierdził błędne stanowisko organ I-ej instancji, że w sprawie zaistniały przesłanki do wstąpienia d) w miejsce wnioskodawcy w trybie określonym przywołanym przepisem, w sytuacji, gdy wniosek z dnia 27 maja 2022 r. był złożony przez skarżącą, a nie P. Spółka z o.o. z siedzibą w B., która w tej dacie już nie istniała w obrocie prawnym i gospodarczym; e) art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w zakresie w jakim organ II-ej instancji uznał, że połączenie skarżącej z P. Spółka z o.o. z siedzibą w B. jest następstwem prawnym, o którym mowa w tym przepisie, w sytuacji, gdy w sprawie doszło do tzw. sukcesji uniwersalnej, a skarżąca jest kontynuatorem działalności P. Spółka z o.o. z siedzibą w B., której to był przypisany numer w krajowym systemie ewidencji producentów rolnych [...]; f) art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w zakresie w jakim organ II-ej instancji uznał, że zmiany dokonane w systemie informatycznym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w zakresie przypisania skarżącej numeru w krajowym systemie ewidencji producentów rolnych [...] przypisanego pierwotnie P. Spółka z o.o. z siedzibą w B., nie są zmianami ewidencyjnymi, które podlegają ujawnieniu z urzędu; przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację wniesionych zarzutów i wniósł o rozpoznanie złożonej skargi kasacyjnej na rozprawie, a w konsekwencji o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, a także o zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania, zgodnie z obowiązującymi przepisami. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w pełni zgadza się z rozstrzygnięciem Sądu I instancji. Ponadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Istota sporu w przedmiotowej sprawie do rozstrzygnięcia, czy zmiana podmiotowa polegająca na tym, że w miejsce dotychczasowego producenta wskazywany jest jego następca prawny, powoduje, że numer identyfikacyjny przechodzi na jego następcę. Ustosunkowanie się do zarzutów skargi kasacyjnej wymaga przypomnienia, że zaskarżonym wyrokiem WSA uznał za odpowiadające prawu decyzje ARiMR o odmowie przyznania skarżącej płatności ekologicznej na 2022 r., z uwagi na brak nadanego numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. 2022 r. poz. 2001 ze zm.) dalej "ustawa o krajowym systemie ewidencji" i posłużenie się numerem nadanym przez ARiMR innej spółce. Powyższy wymóg jest jednym z warunków przyznania płatności ONW. Warunki i tryb udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 364 ze zm.), dalej "rozporządzenie ONW". WSA wskazał, że producentem rolnym jest – zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji – osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca rolnikiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115. WSA stwierdził, że nadany producentowi numer identyfikacyjny przysługuje tylko jemu i nie przechodzi na następcę prawnego. Oznacza to, że brak posiadania przez producenta rolnego własnego numeru identyfikacyjnego w krajowym systemie ewidencji producentów rolnych, wyklucza możliwość przyznania wnioskowanej płatności. Z powyższym stanowiskiem WSA nie zgadza się spółka zarzucając (w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej) naruszenie art. 12 ust. 1 i 2 oraz art. 14 ust. 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji, a także art. 3, art. 7 i art. 28 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Nie są to zarzuty usprawiedliwione. Przede wszystkim wskazać należy, że z przepisów art. 5 i art. 7 ustawy o krajowym systemie ewidencji wynika, że producentowi wpisanemu do ewidencji nadaje się numer identyfikacyjny, który służy jego jednoznacznej identyfikacji w systemach prowadzonych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Przepis art. 11 ust. 1 tej ustawy stanowi, że wpisu producenta do ewidencji producentów dokonuje się, w drodze decyzji administracyjnej, na jego wniosek złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego miejscowo, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję. W myśl art. 12 ust. 1 i 2 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, w decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1, producentowi nadaje się numer identyfikacyjny (ust. 1). Numer identyfikacyjny, o którym mowa w ust. 1, jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego (ust. 2). Z zacytowanych przepisów wynika, że numer identyfikacyjny nie może być nadany więcej niż jednemu producentowi, co przesądza o jego indywidualnym i wyłącznym charakterze. Natomiast w przypadku następstwa prawnego, art. 12 ust. 2 ustawy o krajowym systemie ewidencji przewiduje, że dane objęte ewidencją podlegają aktualizacji na wniosek następcy prawnego. Z przepisu tego wynika, że ustawodawca odróżnia podmiot dotychczas wpisany do ewidencji od jego następcy prawnego, który dokonuje aktualizacji danych we własnym imieniu. Przepis ten nie przewiduje możliwości przejęcia numeru identyfikacyjnego nadanego poprzednikowi prawnemu. Z kolei zgodnie z art. 494 § 1 Kodeksu spółek handlowych, spółka przejmująca wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej (sukcesja uniwersalna). Należy jednak podkreślić, że numer identyfikacyjny producenta rolnego nie stanowi prawa ani obowiązku, lecz pełni wyłącznie funkcję administracyjno-ewidencyjną i identyfikacyjną. Wprawdzie art. 14 ust. 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji przewiduje, że organ ARiMR może z urzędu dokonać aktualizacji danych, jeżeli posiada informacje uzasadniające taką aktualizację. Jednak zauważyć należy, że przepis ten jest fakultatywny, a zatem nie nakłada na organ obowiązku działania z urzędu, a brak jego działania nie zwalnia następcy prawnego z obowiązku aktualizacji danych wynikającego z art. 12 ust. 2. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że dla właściwego określenia charakteru numeru identyfikacyjnego producenta rolnego zasadna jest analogia do innych identyfikatorów publicznoprawnych takich jak numer NIP, REGON czy PESEL, które są przepisane do konkretnego podmiotu i nie mogą być przedmiotem sukcesji. Podobnie numer identyfikacyjny producenta rolnego: nie stanowi prawa ani obowiązku, nie jest składnikiem masy praw i obowiązków objętych sukcesją uniwersalną i nie może być używany przez inny podmiot niż ten, któremu został nadany. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do naruszenia zasad funkcjonowania rejestrów publicznych, w których identyfikator służy wyłącznie oznaczeniu konkretnego podmiotu, a nie "kontynuacji" jego bytu prawnego przez następcę. Podsumowując powyższe, spółka – następca prawny w drodze sukcesji uniwersalnej nie może posługiwać się numerem producenta rolnego nadanym spółce przejmowanej. Spółka ta ma obowiązek uzyskania własnego numeru producenta rolnego w ewidencji producentów ARiMR. Powyższego rozumienia przepisów nie podważa wskazany przez skarżącą spółkę w piśmie procesowym z 20 stycznia 2026 r. prawomocny wyrok WSA w Białymstoku z 19 grudnia 2023 r. sygn. akt I SA/Bk 390/23 i załączone decyzje. Przede wszystkim wskazać należy, że powyższy wyrok WSA w Białymstoku zapadł w innym stanie prawnym i faktycznym sprawy, tj. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. W przywołanej sprawie płatności zostały skarżącej spółce wypłacone, pomimo posłużenia się przez nią numerem identyfikacyjnym przejmowanej spółki. Sąd uchylając decyzje nie stwierdził jednak, że wypłata nastąpiła prawidłowo, lecz uznał, iż płatność końcowa została dokonana na skutek pomyłki organu, co na podstawie art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 umożliwiało zastosowanie zwolnienia z obowiązku zwrotu wypłaty nienależnej płatności. Przy czym WSA wyraźnie wskazał – co pomija skarżąca – że "Przepisy szczególne wprost przewidują, że numer identyfikacyjny producenta nie przechodzi na następcę prawnego (art. 12 ust. 2 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów), stąd spółka V. aby zachować ciągłość płatności zobowiązana była uzyskać nowy numer identyfikacyjny na siebie (...)". Z powyższego wynika, że przedstawione przez skarżącą spółkę dowody nie potwierdzają jej argumentacji w zakresie rozumienia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów materialnych, które okazały się chybione. Zarzut naruszenia art. 3, art. 7 i art. 28 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest niezasadny z tego powodu, że ustawa ta nie ma zastosowania do płatności ONW. Zasady postępowania dotyczące płatności ONW reguluje ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2021 r., poz. 2137 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia ONW. Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwione uznaje także zarzuty naruszenia przepisów procesowych, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 151 p.p.s.a., art. 10a ustawy o ARiMR oraz art. 80 k.p.a, a także art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika bezspornie, że skarżąca spółka składając wniosek o sporną płatność własnego numeru identyfikacyjnego nie posiadała. Posłużyła się numerem P. sp. z o.o. w B. ([...]), której jest następcą prawnym w drodze sukcesji uniwersalnej. Oznacza to, że stan faktyczny sprawy ustalony przez organy i przyjęty do jej rozpoznania przez WSA został określony prawidłowo, a następnie został oceniony w sposób właściwy, tj. zgodnie z przedstawioną wyżej wykładnią przepisów materialnych. Nie jest także zasadny zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ zawiera elementy wymienione w tym przepisie. Z motywów wyroku wynika jasne stanowisko sądu, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, a nadto przedstawiono podstawę prawną rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem. Z podanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny – w oparciu o art. 184 p.p.s.a. – skargę kasacyjną oddalił. Na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. art. 205 § 2 p.p.s.a. i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, ze zm.) zasądzono od skarżącej spółki na rzecz Dyrektora ARiMR zwrot kosztów postępowania kasacyjnego (240 zł), na które składał się koszt sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną przez radcę prawną, która reprezentowała organ przed sądem pierwszej instancji.