I GSK 214/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant asystent sędziego Marta Górniak po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Rz 222/21 w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 3 lutego 2021 r. nr 1801-IGC.4401.29.2020 w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 15 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 222/21 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę R. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 3 lutego 2021 r., nr 1801-IGC.4401.29.2020 w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 13 czerwca 2015 r. w Oddziale Celnym w Przemyślu, objęto procedurą tranzytu towar w postaci: 300 sztuk telefonów komórkowych iPhone. Deklarowanym urzędem wywozu był OC Przemyśl (PL401010), zaś deklarowanym urzędem wyprowadzenia Korczowa (PL401060). Zgłoszenie celne zostało zarejestrowane w systemie ECS, a towar zwolniony do wyprowadzenia. W dniu 18 czerwca 2015 r. w systemie ECS wygenerowany został komunikat IE524, informujący o zmianie trasy - urząd wyprowadzenia PL401060 został zmieniony na HU 106200 (NAV Pest Megyei AVI Masped Rt. SZH). W dniu 18 czerwca 2015 r. urząd wyprowadzenia - HU 106200 (UWA), przesłał komunikat IE518 zawierający wyniki przeprowadzonej kontroli. Na tej podstawie w dniu 18 czerwca 2015 r. urząd wywozu (UWU), wygenerował komunikat IE599 - potwierdzający wywóz towarów poza obszar Wspólnoty. W dniu 25 maja 2017 r. do Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie wpłynęło pismo z dnia 8 maja 2017 r. administracji celnej Węgier, informujące, m.in., że towar objęty wspomnianym zgłoszeniem celnym nie opuścił terytorium Wspólnoty i w związku z tym administracja celna Węgier wycofuje potwierdzenie wyprowadzenia i nie potwierdza końcowego wywozu towaru z obszaru celnego Wspólnoty. W związku z powyższym Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu pismem z dnia 24 maja 2018 r. zwrócił się do administracji celnej Węgier o udzielenie dodatkowych informacji w zakresie przedmiotowego zgłoszenia. Pismem z dnia 16 października 2018 r. węgierska administracja celna poinformowała, że towar objęty zgłoszeniem wywozowym został na terenie Węgier objęty procedurą tranzytu z zamiarem wywozu do Turcji. W dniu 3 lutego 2017 r. administracja celna Bułgarii poinformowała administrację celną Węgier, że wskazana procedura tranzytu nie została prawidłowo zakończona. W związku z powyższym Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu, pismem z dnia 14 lutego 2020 r., poinformował skarżącego o możliwości wydania decyzji unieważniającej jego zgłoszenie celne i wyznaczył mu 30-dniowy termin na przedstawienie stanowiska. Jednocześnie skarżący został poinformowany o możliwości złożenia dowodów alternatywnych, potwierdzających wywóz towarów poza granice Unii Europejskiej. W odpowiedzi skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, pismem z dnia 18 marca 2020 r. przedłożył wyjaśnienia oraz wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania funkcjonariusza bułgarskiego urzędu wywozu na okoliczność wysłania komunikatu IE590 do węgierskiego urzędu wyprowadzenia towaru (HU 106200) oraz wywozu towaru poza obszar celny Unii. Nie przedstawiono dowodów alternatywnych potwierdzających wywóz towaru poza obszar celny Unii. Decyzją z dnia 15 września 2020 r., Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu unieważnił zgłoszenie celne wywozowe zarejestrowane w systemie ECS z dnia 13 czerwca 2015 r. Od tej decyzji odwołanie złożył skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia 3 lutego 2021 r. DIAS - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalając zaskarżonym z dnia 15 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 222/21 skargę stwierdził, że spór w niniejszej sprawie dotyczy zasadności unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego przyjętego do procedury wywozu. Sąd pierwszej instancji uznał, że z uwagi na zakwestionowanie poprawności materialnej komunikatu o wyniku kontroli w urzędzie wyprowadzenia i wobec braku przedstawienia przez eksportera dowodów potwierdzających wyprowadzenie towarów poza obszar celny Wspólnoty, organy celne miały prawo uznać, że towary nie opuściły obszaru celnego Wspólnoty w ramach zadeklarowanej procedury. Informacje pozyskane od węgierskich władz celnych mają moc dowodową dokumentu urzędowego, a ustalenia w nich zawarte są wiążące dla polskich organów celnych. Sąd zaznaczył, że dokumenty te zostały przetłumaczone na język polski przez tłumacza przysięgłego, a tłumaczenie znajduje się w aktach sprawy. Sąd wskazał, że organy obu instancji podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a zebrany materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia właściwego rozstrzygnięcia. W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego uchylenie, rozpoznanie skargi oraz o uchylenie decyzji organów I i II Instancji w całości. Wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej: "p.u.s.a.") w zw. z art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 191, art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej (dalej "O.p.") w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy Prawo celne w zw. z art. 2 Konstytucji RP (dalej "KRP") poprzez: a) przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez przyjęcie, że towary objęte procedurą wywozu nie opuściły obszaru celnego Unii Europejskiej wyłącznie na podstawie informacji uzyskanych od administracji celnej Węgier, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że ta informacja stanowi wystarczającą podstawę do unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego, podczas gdy informacja ta była oparta jedynie na ustaleniach bułgarskiej administracji celnej, a nie na jakichkolwiek dodatkowych ustaleniach własnych i w żaden sposób nie zostało udowodnione, że przedmiotowe towary nie opuściły terytorium UE, b) zaakceptowanie braku przesłuchania funkcjonariuszy bułgarskiego urzędu wywozu na okoliczność wysłania Komunikatu IE599 do węgierskiego urzędu wyprowadzenia towaru (HU 106200) oraz opuszczenia towaru skarżącego poza terytorium UE, wobec uznania, że. "postępowanie opiera się na dokumentach" (str. 14 wyroku), podczas gdy nie jest dopuszczalne ograniczenie dowodzenia tylko do określonych środków dowodowych, c) pominięcie znaczenia tego komunikatu IE599 potwierdzającego wywóz towarów poza obszar Wspólnoty wygenerowanego w dniu 18 czerwca 2015 r., wobec uznania, że dla oceny procedury wywozu, komunikaty elektroniczne mają tylko znaczenie formalne (str. 11 Wyroku), podczas gdy komunikat ten ma charakter dokumentu urzędowego i korzysta ze szczególnej mocy dowodowej, d) zaakceptowanie zaniechania zebrania przez organy w sposób wyczerpujący pełnego możliwego materiału dowodowego, w szczególności braku zwrócenia się do bułgarskiej administracji celnej celem ustalenia i zbadania nieprawidłowości do jakich doszło w urzędzie wywozu towaru i wyjaśnienia przyczyn zdarzenia, pomimo że węgierski organ celny wycofał potwierdzenie wyprowadzenia towaru jedynie w oparciu o ustalenia bułgarskiej administracji celnej: "Z wyjątkiem powiadomienia przekazanego przez bułgarską Administrację Celną w dniu 3 lutego 2017 r., węgierski urząd celny nie posiada dodatkowych informacji, że towary objęte procedurą wywozu nie opuściły terytorium UE." (str. 4 uwierzytelnionego tłumaczenia informacji), co łącznie skutkowało błędnym i bezpodstawnym przyjęciem, że w niniejszej sprawie nie doszło do wywozu towaru poza obszar celny Unii, podczas gdy teza ta nie została poparta bezspornymi dowodami. 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia Wyroku w sposób uniemożliwiający prześledzenie toku rozumowania Sądu, przejawiające się brakiem uzasadnienia podstawy prawnej Wyroku oraz brakiem spójności uzasadnienia, a w szczególności brakiem uzasadnienia co przesądza o uznaniu, że towar nie opuścił terytorium UE, Zarzucono również naruszenie prawa materialnego tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 796e ust. 2 Rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (dalej: "RWKC) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie i zaakceptowanie unieważnienia zgłoszenie celnego, w sytuacji gdy w ciągu 150 dni od daty zwolnienia towarów do procedury wywozu tj. w dniu 18 czerwca 2015 r. urząd celny wywozu otrzymał komunikat "Wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" z urzędu celnego wyprowadzenia. Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Jednocześnie wniosła o przeprowadzenie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że ich istota sprowadza się w gruncie rzeczy do negowania zasadności unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego przyjętego do procedury wywozu. Odnosząc się merytorycznie do tego zagadnienia należy stwierdzić, że zgłoszenie celne zostało dokonane z wykorzystaniem Systemu Kontroli Eksportu (ECS), który umożliwia w formie elektronicznej dokonanie zgłoszenia wywozowego oraz wymianę informacji między urzędami celnymi na terenie UE. W dniu 18 czerwca 2015r. w systemie ECS zostały wygenerowane komunikaty IE524, informujące o zmianie urzędu wyprowadzenia z PI 401060 (OC Korczowa) na urząd węgierski HU106200 (NAV Pest Megyei AVI Masped Rt. SZH). W tym samym dniu w systemie ECS węgierski urząd wyprowadzenia HU106200 (UWA) przesłał komunikat IE518 zawierający wynik przeprowadzonej kontroli. Na tej podstawie wygenerowano komunikat IE599 potwierdzający wywóz towaru poza obszar UE. W dniu 25 maja 2017 r. do Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie wpłynęło pismo z dnia 8 maja 2017 r., w którym administracja celna Węgier poinformowała m.in., że towar objęty w/w zgłoszeniem celnym nie opuścił terytorium Wspólnoty i w związku z tym administracja celna Węgier wycofuje potwierdzenie wyprowadzenia i nie potwierdza końcowego wywozu towaru z obszaru celnego UE. Na podstawie Rozporządzenia Rady (WE) nr 515/97 z dnia 13 marca 1997 r. w sprawie wzajemnej pomocy między organami administracyjnymi Państw Członkowskich i współpracy między Państwami Członkowskimi a Komisją w celu zapewnienia prawidłowego stosowania przepisów prawa celnego i rolnego, litewska administracja celna przekazała informacje potwierdzające/zaprzeczające fakt wwozu i wywozu poza obszar celny Unii Europejskiej towaru objętego polskim zgłoszeniem wywozowym. Z uwagi na powyższe w dniu 24 maja 2018 r. organ celno-skarbowy skierował do administracji celnej Węgier pismo z prośbą o udzielenie dodatkowych informacji w zakresie zgłoszenia. Pismem z dnia 16 października 2018 r. węgierska administracja celna poinformowała, że towar objęty zgłoszeniem wywozowymi został na terenie Węgier objęty procedurą tranzytu z zamiarem wywozu do Turcji. W dniu 3 lutego 2017r. administracja celna Bułgarii poinformowała administrację celną Węgier, że procedura tranzytu nie została prawidłowo zakończona. Należy podkreślić, że prawidłowo przeprowadzone przez organy celne państwa członkowskiego kontrole procedur wywozowych są wiążące dla organów celnych drugiego państwa członkowskiego i nie podlegają postępowaniu sprawdzającemu. Zatem organ ustalając stan faktyczny oparł się na informacjach otrzymanych od organów administracji skarbowej obcego kraju. Dokumenty pozyskane w tym trybie mają moc dowodową dokumentów urzędowych i ustalenia w nich zawarte są wiążące dla polskich organów celnych, dlatego też bezzasadnym jest zarzut skarżącego kasacyjnie o przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów. W świetle urzędowo potwierdzonych przez węgierską administrację informacji, towar objęty zgłoszeniem celnym wywozowym nie został wyprowadzony poza obszar celny UE. Tym samym organ nie mógł uznać, że procedura wywozu otwarta w Polsce została prawidłowo zakończona i towar opuścił obszar UE, nawet w przypadku wygenerowania w systemie komunikatu potwierdzającego wywóz. W świetle powyższego trudno zatem mówić o pominięciu przez organ odwoławczy istnienia komunikatu IE599. Podkreślić bowiem należy, że komunikat IE599 wskazujący, że towar objęty zgłoszeniem celnym opuścił obszar celny Wspólnoty, nie ma przesądzającego znaczenia dla stwierdzenia wywozu towaru w sytuacji, gdy istnieją wiarygodne dowody potwierdzające, że do takiego wywozu towaru poza obszar celny UE nie doszło. To na eksporterze spoczywa obowiązek wykazania, że towar objęty zgłoszeniem celnym został wyprowadzony poza obszar celny Unii Europejskiej. Z uwagi na fakt, że eksporter nie przedstawił w trakcie postępowania żadnych dokumentów, które spełniłyby wymóg dowodu alternatywnego, brak było podstaw do uznania, że towar faktycznie opuścił obszar celny UE. W kontekście powyższego podkreślić należy, że w niniejszej sprawie unieważnienie zgłoszenia celnego nie nastąpiło wyłącznie na podstawie informacji uzyskanych od administracji węgierskiej, lecz z uwagi na brak dowodów, które pozwoliłyby na uregulowanie sytuacji prawnej towarów. Bezpodstawne jest także żądanie skarżącego, aby dowodów takich poszukiwał organ celny. Ciężar dowodzenia w tym zakresie w postępowaniu związanym z zakwestionowaniem przez organ celny komunikatu IE 599 spoczywa na eksporterze. Zatem, w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący nie mógł wymagać, aby dowodów alternatywnych na okoliczność wywozu towaru poza obszar UE poszukiwał organ, tym bardziej że skarżący nie wskazał na konkretne dowody, którymi dysponuje i które mogłyby stanowić dowody alternatywne, ograniczając się wyłącznie do żądania przesłuchania funkcjonariuszy bułgarskiego urzędu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazał, że towar nie opuścił obszaru celnego Unii Europejskiej, a dokonane w sprawie ustalenia doprowadziły do uzasadnionej odmowy mocy dowodowej komunikatowi IE599 i w konsekwencji stanowiły wystarczającą podstawę do wydania decyzji unieważniającej przedmiotowe zgłoszenie celne wywozowe, co zostało prawidłowo ocenione w ramach zaskarżonego wyroku. Stąd za chybione uznano zarzuty naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 191, art. 194 § 1 O.p. w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy Prawo celne w zw. z art. 2 Konstytucji RP, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 796e ust. 2 Rozporządzenia nr 2454/93. Stąd też na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).