I GSK 311/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. G. na postanowienie o kosztach postępowania zawarte w punkcie 2 wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt I GSK 311/24 w sprawie ze skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Lu 403/23 w sprawie ze skargi S. G. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odrzucić zażalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 27 lutego 2025 r., I GSK 311/24 po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 8 listopada 2023 r., I SA/Lu 403/23 w sprawie ze skargi S. G. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w pkt 1) uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. W pkt 2) zasądził od S. G. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. S. G. (dalej: "skarżący") wniósł zażalenie na pkt 2) wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2025 r., I GSK 311/24 w zakresie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Skarżący domaga się zmiany zaskarżonego orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego ewentualnie sprostowania zaskarżonego orzeczenia w pkt 2) wyroku i nie obciążania go kosztami postępowania kasacyjnego. W zażaleniu zarzucił naruszenie: 1. art. 7 ustawy z 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483) - Naczelny Sąd Administracyjny, zasądzając ode mnie koszty postępowania kasacyjnego, naruszył zasadę działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa. Korzystałem z pomocy pełnomocnika ustanowionego z urzędu, co wskazuje na moją trudną sytuację finansową. Nałożenie na mnie kosztów postępowania stoi w sprzeczności z zasadą legalizmu, gdyż prowadzi do nierówności stron i w praktyce ogranicza dostęp do sądu osobom mniej zamożnym, takim jak ja. 2. art. 134 § 1 w związku z art. 193 i art. 207 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), Sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi kasacyjnej i orzeka na podstawie całości materiału dowodowego. Tymczasem NSA, obciążając mnie kosztami, nie uwzględnił mojej trudnej sytuacji materialnej i faktu, że byłem reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu. Narusza to także art. 193 p.p.s.a., który przewiduje zwolnienie od kosztów sądowych dla osób ubogich. Co więcej, art. 207 § 2 p.p.s.a. umożliwia sądowi odstąpienie od obciążania kosztami, co powinno zostać uwzględnione w tej sprawie. 3. art. 2, art. 7 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 2 Konstytucji RP gwarantuje ochronę praw obywateli w demokratycznym państwie prawnym. Nakładanie kosztów postępowania kasacyjnego na osobę, która korzysta z pełnomocnika z urzędu, narusza tę zasadę, gdyż prowadzi do faktycznego ograniczenia prawa i może zniechęcać osoby ubogie do dochodzenia swoich praw przed sądem. Ponadto, art. 45 ust. 1 Konstytucji RP zapewnia każdemu prawo do sprawiedliwego i rzetelnego procesu. Argumentację na poparcie swojego stanowiska skarżący przedstawił w uzasadnieniu zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie, jako niedopuszczalne, należało odrzucić. Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy ustawa wyraźnie przewiduje możliwość wniesienia zażalenia oraz na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Ustawodawca, w powołanej ustawie, nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń (zarówno wyroków jak i postanowień) Naczelnego Sądu Administracyjnego. Orzeczenia tego Sądu stają się prawomocne z chwilą ich wydania i nie przysługują od nich żadne środki odwoławcze, w tym także zażalenie (art. 168 § 1 p.p.s.a.). Dlatego też wniesione w niniejszej sprawie zażalenie na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w punkcie 2 wyroku, jako niedopuszczalne podlega odrzuceniu. Odnosząc się z kolei do wniosku skarżącego o sprostowanie omyłki pisarskiej w zakresie kosztów zawartych w wyroku NSA wskazać należy, że art. 156 § 1 p.p.s.a., który z mocy art. 193 p.p.s.a. ma odpowiednie zastosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, przewiduje możliwość rektyfikacji wyroku, w przypadku gdy w jego treści dopuszczono się niedokładności, błędu pisarskiego lub rachunkowego albo innej oczywistej omyłki. Sprostowanie niedokładności (nieścisłości) należy rozumieć jako właściwe oznaczenie strony bądź podmiotów postępowania, czy też ich pełnej nazwy. Błąd pisarski to widoczne niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia lub błąd gramatyczny, czy niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Błąd rachunkowy to natomiast błąd wynikający z niewłaściwego przeprowadzenia działań arytmetycznych, polegający najczęściej na błędnym działaniu sumowania lub odejmowania. Ostatnią kategorią wymienioną w powołanym przepisie jest "inna oczywista omyłka", które to pojęcie ma znacznie szerszy zakres, jednakże jego charakter zbliżony jest do pojęć wymienionych wcześniej. Przyjmuje się również, że sprostowanie wyroku w rozumieniu powołanego przepisu nie może prowadzić do zmiany zawartego w nim rozstrzygnięcia (por. m.in. postanowienia NSA: z 10 grudnia 2007 r. II FSK 501/06; z 28 kwietnia 2011 r. II GSK 346/10; z 17 maja 2011 r. I GSK 1008/09; z 12 kwietnia 2012 r. II FSK 987/11, z 10 stycznia 2013 r. II GSK 1289/11, z 17 lipca 2014 r. I GSK 610/11; z 22 października 2014 r. I GSK 704/12 - treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnioskowane przez stronę sprostowanie nie dotyczy którejkolwiek z kategorii omyłek określonych w art. 156 § 1 p.p.s.a. Sprostowanie postanowienia o kosztach w sposób wskazywany we wniosku stanowiłoby niedopuszczalne ingerowanie w wydane orzeczenie i w istocie zmierzałoby do zmiany zawartego w nim rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z 28 lutego 2019 r., I GSK 2123/18). W wyroku zasądzono 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i nie jest to omyłka. O kosztach, jak w punkcie 2 sentencji wyroku, postanowiono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 z późn. zm.). Stosownie do art. 203 pkt 2 p.p.s.a., Stronie, która wniosła skargę kasacyjną, należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego: 2) od skarżącego - jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. Ponadto zgodnie z treścią art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Natomiast zgodnie z art. 248 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów postępowania, jeżeli obowiązek taki wynika z innych przepisów. Jak wynika z akt sprawy skarżącym kasacyjnie był organ reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który zawarł wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny w pkt 2) wyroku z lutego 2025 r., I GSK 311/24 słusznie zasądził od S. G. na rzecz organu zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.