I GSK 384/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Wegner po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej O. [...] w J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 3336/25 w sprawie ze skargi O. [...] w J. na pismo Dyrektora Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego z dnia 8 września 2025 r. znak [...] w przedmiocie wezwania do zmiany wniosku złożonego w konkursie w ramach Rządowego Programu Wsparcia Organizacji Pozarządowych postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 30 grudnia 2025 r., V SA/Wa 3336/25 odrzucił skargę O. [...] w J. [...] na wezwanie Dyrektora Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego z 8 września 2025 r. do zmiany wniosku złożonego w konkursie. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. O. [....] w J. [...] złożyła ofertę na realizację zadania publicznego w konkursie ogłoszonym przez Dyrektora Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Wsparcia Organizacji Pozarządowych "Moc Małych Społeczności" Priorytet 1: Odporne, zintegrowane społeczności lokalne. W dniu 30 lipca 2025 r. Dyrektor ogłosił wyniki konkursu - oferta skarżącego znalazła się na liście ofert kwalifikujących się do przyznania dotacji. Następnie 8 września 2025 r. Dyrektor poinformował skarżącego, że jego oferta jest powieleniem treści oferty złożonej przez 45 innych organizacji i na podstawie pkt III.1 Regulaminu wezwał go do uzupełnienia oferty, w terminie 7 dni, o dokumentację właściwą dla oferty wspólnej. Skarga na to wezwanie została przez Sąd pierwszej instancji odrzucona. Uzasadniając to postanowienie WSA w Warszawie podkreślił, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wskazał, że organ nie stwierdził bądź odmówił stwierdzenia, ani nie przyznał bądź odmówił przyznania uprawnień skarżącej, jak również nie stwierdził czy odmówił stwierdzenia jej obowiązków wynikających z przepisu prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a."), ani nie skonkretyzował żadnej normy prawnej. Wezwanie zawarto w piątym z kolei piśmie w sprawie, w którym organ przedstawił swoje stanowisko w zakresie dopuszczalności współautorstwa ofert złożonych przez różne podmioty w tym samym konkursie i wyjaśnił zasady konkursowe oraz treść Regulaminu. Od tego postanowienia strona skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez jego błędne niezastosowanie i wskazując, że w zaskarżonym wezwaniu organ definitywnie przesądził, że skarżący utracił możliwość zawarcia umowy o dofinansowanie, a tym samym pismo organu z 8 września 2025 r, bezpośrednio dotyczyło uprawnienia do ubiegania się o środki publiczne na zasadach konkursowych. Drugi zarzut dotyczył naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na zaniechaniu merytorycznego rozpoznania sprawy i tym samym niezasadnym odrzuceniu skargi na czynność kształtującą sytuację prawną skarżącego, odbierając mu prawo do zawarcia umowy o dofinansowanie, stanowiącą rozstrzygnięcie merytoryczne organu. Ostatni zarzut dotyczył naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez niewłaściwe niezastosowanie przejawiające się brakiem wydania przez Sąd orzeczenia uchylającego zaskarżony akt organu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie, dlatego że Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie zaskarżone wezwanie Dyrektora Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego z 8 września 2025 r. nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Wezwaniu temu nie można przypisać ani cech rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym ani też aktu bądź czynności stanowiących przejaw wykonywania prawa przez administrację w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. To zaś polega na bezpośrednim działaniu prawa, niewymagającym jego konkretyzacji w drodze aktu stosowania prawa. Dokonywany przez organ administracji akt lub czynność dotyczyć ma bowiem prawa lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Wystosowane do skarżącego wezwanie nie należy do tego rodzaju form prawnych działania administracji, bowiem nie dotyczy praw ani obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. Do takich zaliczyć natomiast te zachowania administracji, których treścią jest stwierdzenie wyniku konkursu; dopiero one determinują one sytuację skarżącego. Jeżeli na skutek niewykonania wystosowanego przez organ wezwania skarżący nie uzyska środków publicznych, o które się ubiega, otwiera się wówczas prawo do uruchomienia sądowej kontroli. Dopiero wówczas skarżący może ubiegać się o weryfikację wszystkich podjętych przez organ w ramach konkursu czynności, także zasadności kwestionowanego obecnie wezwania. Postanowienia regulaminu konkursu w części A.III.1 lit. e, g, h przewidują zresztą stosowny tryb w tym zakresie. Uwagi te prowadzą do konkluzji o niezasadności zarzutów naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. oraz art. 58 § 1 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu. Nie zasługuje na uwzględnienie wniosek organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07),