Sygnatura
I GSK 659/21
Wyrok NSA z 14 lutego 2025 r., I GSK 659/21 – egzekucja należności pieniężnych
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 14 lutego 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant asystent sędziego Marcin Bubiński po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 1072/20 w sprawie ze skargi C. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia [...] października 2020 r. nr [...] [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 12 marca 2021 r., III SA/Łd 1072/20 po rozpoznaniu sprawy ze skargi C. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z [...] października 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z [...] sierpnia 2020 r., nr [...]. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: "skarżący kasacyjnie", "organ") w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku domagał się jego uchylenia w całości i oddalenia skargi. Ewentualnie skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W każdym przypadku organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego i rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w związku z art. 59 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r., dalej: "u.p.e.a.") - w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zakresem przepisu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. nie są objęte koszty egzekucyjne i w konsekwencji błędne uznanie, że postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego może zostać wydane mimo istniejących kosztów egzekucyjnych, podczas gdy pojęcie obowiązku o którym mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. obejmuje także obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych, a zatem umorzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji gdy nie zostały wyegzekwowane koszty egzekucyjne jest przedwczesne; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 2 i § 3 w zw. z art. 64c § 1, § 5 i § 6 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że istniejące koszty egzekucyjne nie są przeszkodą do umorzenia postępowania egzekucyjnego, co prowadzi do uniemożliwienia wyegzekwowania należnych od zobowiązanego kosztów egzekucyjnych; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że art. 2 u.p.e.a. nie wskazuje kosztów egzekucyjnych, podczas gdy koszty egzekucyjne zgodnie z art. 60 pkt 7 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869 z późn. zm.) jako dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw (ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) należą do katalogu niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, do których stosuje się m.in. przepisy działu III ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, a zatem koszty egzekucyjne mieszczą się w katalogu określonym w art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a., co w konsekwencji oznacza, że koszty egzekucyjne mieszczą się również w zakresie przedmiotowym art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.; 4) art. 141 § 1 p.p.s.a. poprzez zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku niecelowych i nieuprawnionych w kontekście wykładni art. 59 § 1 pkt 2 i § 3, art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zaleceń co do dalszego postępowania; 5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, a to wskutek błędnego uznania, że w sprawie zachodziła podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., czym naruszono przepis art. 151 p.p.s.a., ponieważ skarga - jako bezzasadna - winna zostać oddalona. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. C. M. nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Za podstawę wyroku z 12 marca 2021 r., III SA/Łd 1072/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi prowadzi wobec C. M. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących składki na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zawiadomieniami o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z [...] lutego 2020 r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi zajął u Naczelnika Urzędu Skarbowego w Łowiczu wierzytelność z tytułu nadpłaty i zwrotu podatków podatnikowi C. M. Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] lutego 2020 r., a zobowiązanemu [...] marca 2020 r. Decyzją z [...] czerwca 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył C. M. należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie, odsetki od tych należności oraz koszty upomnienia, w stosunku do których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Następnie, C. M. domagał się umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (pismo z 20 marca 2020 r., doprecyzowane pismem z 13 lipca 2020 r.). Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z 12 marca 2021 r., III SA/Łd 1072/20 wyraził w trybie art. 153 p.p.s.a. następującą ocenę prawną: "Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien wziąć pod uwagę ocenę prawną wyrażoną powyżej oraz rozpoznać wniosek skarżącego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., uwzględniając, że co do niewyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych postępowanie może być nadal prowadzone." Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 p.p.s.a. Wskazany wyrok wytycza granice rozpoznania sprawy po uchyleniu postanowienia ostatecznego oraz postanowienia organu pierwszej instancji. Uwzględnienie skargi spowodowało, że sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji publicznej zgodnie z wyrażoną oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania. Wyrażona ocena prawna obejmuje wyłącznie przepisy prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie. Przyjmuje się, że ocena prawna obejmująca prawo materialne wyrażona przez Sąd I instancji obejmuje wykładnię konkretnego przepisu prawa materialnego celem jego prawidłowego zastosowania do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy. Elementy oceny prawnej muszą zostać wyrażone w postaci jednoznacznych twierdzeń sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający organowi administracji publicznej oraz sądowi ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Prawidłowe sformułowanie podstawy skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Skuteczną podstawą zarzutów kasacyjnych opartych na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. może być naruszenie wyłącznie takich przepisów prawa materialnego, które zastosował albo miał zastosować organ administracji publicznej. Podstawą prawną decyzji ostatecznej jest przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego powołany w decyzji jako podstawa prawna decyzji oraz wyjaśniona w uzasadnieniu prawnym decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Takim przepisem prawa jest ten, który kształtuje sytuację prawną podmiotu przez pozbawienie uprawnienia lub nałożenie określonego obowiązku, będącego sankcją za jego nieprzestrzeganie. W tej sprawie podstawą prawną decyzji ostatecznej jest art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r., ponieważ zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070), do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Postępowanie egzekucyjne wszczęto na wniosek wierzyciela - Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionych przez niego tytułów wykonawczych w 2010 r. i 2011 r. Według art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Przepis ten normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej określając kompetencję sądu administracyjnego w fazie orzekania i co do zasady nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ jego naruszenie przez Sąd I instancji jest zawsze następstwem uchybienia przepisom prawa materialnego. Kasator w pkt 1) petitum skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 2 i § 3 u.p.e.a., "poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zakresem przepisu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. nie są objęte koszty egzekucyjne i w konsekwencji błędne uznanie, że w stanie prawnym przed 30 lipca 2020 r. postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego może zostać wydane mimo istniejących kosztów egzekucyjnych, podczas gdy pojęcie obowiązku o którym mowa w art. 59 § 1 pkt 2) u.p.e.a. obejmuje także obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych, a zatem umorzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji gdy nie zostały wyegzekwowane koszty egzekucyjne jest przedwczesne." Przepisy te brzmią: art. 59 § 1. Postępowanie egzekucyjne umarza się: 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. § 3. W przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4. Z dniem 30 lipca 2020 r. § 3 art. 59 został uchylony, a art. 59 § 1 pkt 2) uzyskał brzmienie: Postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 9a u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają następujące obowiązki: koszty egzekucyjne i koszty upomnienia. Przepis ten obowiązuje od 20 lutego 2021 r. z mocy art. 1 pkt 2) ustawy z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1553): w art. 2 w § 1 po pkt 9 dodaje się pkt 9a w brzmieniu: "9a) koszty egzekucyjne i koszty upomnienia;". Zgodnie z art. 3 pkt 1) ustawy zmieniającej: W ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300, 303, 730 i 1495) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 24 po ust. 4 dodaje się ust. 4a w brzmieniu: "4a. Do kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnienia przepisów ust. 4 oraz 5-6 nie stosuje się". Od 20 lutego 2021 r. przepisy te brzmią: 4. Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. 4a. Do kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnienia przepisów ust. 4 oraz 5-6 nie stosuje się. Zgodnie z art. 6 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 7-11. Do przedawnienia kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnienia, o których mowa w art. 24 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 3, oraz kosztów upomnienia, o których mowa w art. 84 ust. 4 ustawy zmienianej w art. 3, których obowiązek zapłaty powstał przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. C. M. domaga się umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2) u.p.e.a. żądaniem zawartym w piśmie z 20 marca 2020 r., sprecyzowanym pismem z 13 lipca 2020 r. Postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie postanowieniem z [...] października 2020 r. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 25 marca 2024 r., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie zatem z art. 61 § 1 i 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a."), postępowanie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego zostało wszczęte na żądanie zobowiązanego z dniem doręczenia żądania organowi egzekucyjnemu. W dacie złożenia żądania obowiązywał art. 59 § 1 pkt 2) u.p.e.a. w brzmieniu: Postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał, ponadto w tej dacie nie było jeszcze w obrocie prawnym decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 24 czerwca 2020 r. umarzającej C. M. należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie, odsetki od tych należności oraz koszty upomnienia. W toku omawianego postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie obowiązywał jeszcze art. 2 § 1 pkt 9 a u.p.e.a.: Egzekucji administracyjnej podlegają następujące obowiązki: koszty egzekucyjne i koszty upomnienia (obowiązuje od 20 lutego 2021 r.), a art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. z dniem 30 lipca 2020 r. otrzymał inne brzmienie. Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Decyzje ostateczne, których nie można zaskarżyć do sądu, są prawomocne. Z przepisów tych wynika, że prawomocność orzeczeń administracyjnych związana jest z ich niezaskarżalnością zarówno w toku instancji administracyjnej, jak i do sądu administracyjnego. Warunkiem nabycia przez decyzję przymiotu prawomocności jest jej ostateczność. Decyzji ostatecznej służy domniemanie legalności, które oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania. Ostateczna decyzja administracyjna jest wiążąca erga omnes, a więc również w stosunku do sądów administracyjnych. Skoro w obrocie prawnym w dacie wydania obu postanowień w postępowaniu w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego (6 sierpnia 2020 r.; 6 października 2020 r.) istniała decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 24 czerwca 2020 r. umarzająca C. M. należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie, odsetki od tych należności oraz koszty upomnienia, i jeśli jest to decyzja ostateczna, jest wiążąca erga omnes. Wobec tego, zastosowanie ma art. 59 § 1 pkt 2) u.p.e.a.: Postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek został umorzony. Według art. 64c § 1 i 6 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r., opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Po zmianie przepisów, zgodnie z art. 64c § 1 i 2 u.p.e.a., opłata manipulacyjna, opłata egzekucyjna, opłata za czynności egzekucyjne i wydatki egzekucyjne stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Pokrycie przez wierzyciela kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 nie stanowi przeszkody w dochodzeniu tych kosztów od zobowiązanego, na wniosek tego wierzyciela, w ponownie wszczętej egzekucji administracyjnej. Według art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. Nie obciąża się wierzyciela kosztami egzekucyjnymi powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym prowadzącym to postępowanie, chyba że koszty egzekucyjne powstały w egzekucji prowadzonej przez inny organ egzekucyjny (art. 64c § 5 u.p.e.a.). Według art. 64c § 9 i 10 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych: 1) na wniosek zobowiązanego (...); 2) z urzędu, jeżeli koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela, niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Na postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych przysługuje zażalenie. Zgodnie z art. 64ca § 1 u.p.e.a., koszty egzekucyjne powstałe w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na należność pieniężną są dochodzone na podstawie tego tytułu, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast, według 64ca § 1 u.p.e.a., w ponownie wszczętej egzekucji administracyjnej mogą być dochodzone koszty egzekucyjne powstałe w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2: 1) na wniosek wierzyciela - jeżeli zostały pokryte przez tego wierzyciela, 2) z urzędu - jeżeli nie zostały uprzednio umorzone - niezależnie od kosztów egzekucyjnych powstałych w ponownie wszczętym postępowaniu egzekucyjnym. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 64e § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne może umorzyć w całości lub w części koszty egzekucyjne. Z przepisów tych wynika, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2) u.p.e.a. (Postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek został umorzony) powoduje, że koszty egzekucyjne powstałe w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na umorzoną należność pieniężną są dochodzone na podstawie tego tytułu. W przypadku kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym prowadzącym to postępowanie nie obciąża się wierzyciela kosztami egzekucyjnymi powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym. Koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Zgodnie zaś z art. 2 § 1 pkt 9a u.p.e.a.: Egzekucji administracyjnej podlegają następujące obowiązki: koszty egzekucyjne i koszty upomnienia. Reasumując, jeśli decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 24 czerwca 2020 r. umarzająca C. M. należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie, odsetki od tych należności oraz koszty upomnienia jest ostateczna, jest wiążąca erga omnes. Wobec tego, zastosowanie ma art. 59 § 1 pkt 2) u.p.e.a. - postępowanie egzekucyjne umarza się, ponieważ obowiązek został umorzony. Koszty egzekucyjne powstałe w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na umorzoną należność pieniężną obciążają zobowiązanego i są dochodzone na podstawie tego tytułu. Zgodnie z art. 64e § 1, 2, 7 u.p.e.a., organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne może umorzyć w całości lub w części koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne mogą być umorzone na wniosek zobowiązanego; wierzyciela, na którego wniosek została wszczęta egzekucja; z urzędu. Na postanowienie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych przysługuje zażalenie. Według art. 17 § 1 u.p.e.a., o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Zgodnie z art. 19 § 4 u.p.e.a., Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Według art. 23 § 1, 2 i 4 u.p.e.a., nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji. W przypadku braku organu wyższego stopnia w stosunku do organów egzekucyjnych, o których mowa w art. 19, nadzór nad egzekucją należności pieniężnych sprawuje właściwy miejscowo dyrektor izby administracji skarbowej, z zastrzeżeniem § 3. Organy sprawujące nadzór są jednocześnie organami odwoławczymi dla postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3) p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Według art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. Zarzuty skargi kasacyjnej nie kwestionują stanu faktycznego sprawy, który nie jest sporny. Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie naruszył przepisów postępowania, to brak jest uchybienia, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie naruszył prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1) p.p.s.a.). Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 22 czerwca 2021
- Symbol z opisem
- 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f
- Skarżony organ
- Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
- Sędziowie
- Dariusz Dudra /przewodniczący/ Henryk Wach /sprawozdawca/ Izabella Janson
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: I GZ 35/25 · 14 lutego 2025
Postanowienie NSA z 14 lutego 2025 r., I GZ 35/25 – egzekucja należności pieniężnych
Sygnatura: I GZ 33/25 · 14 lutego 2025
Postanowienie NSA z 14 lutego 2025 r., I GZ 33/25 – egzekucja należności pieniężnych
Sygnatura: I GZ 34/25 · 14 lutego 2025
Postanowienie NSA z 14 lutego 2025 r., I GZ 34/25 – egzekucja należności pieniężnych
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny