Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I GSK 72/25

Wyrok NSA z 22 kwietnia 2026 r., I GSK 72/25 – sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok i stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
22 kwietnia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Smoleń Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. (...) Sp. z o.o. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 października 2024 r. sygn. akt III SA/Wr 161/24 w sprawie ze skargi C. (...) Sp. z o.o. w P. na czynność Burmistrza Miasta P. w przedmiocie przyznania i wypłaty dotacji oświatowej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. stwierdza bezskuteczność czynności Burmistrza Miasta P.; 3. zasądza od Burmistrza Miasta P. na rzecz C(...) Sp. z o.o. w P. kwotę 777 (siedemset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: WSA, sąd) wyrokiem z 2 października 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 161/24 – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: ppsa) – oddalił skargę C (...) sp. z o.o. w P (dalej: skarżąca, spółka) na czynność Burmistrza P.(dalej: Burmistrz, organ) w przedmiocie odmowy przyznania i wypłaty dotacji oświatowej za luty 2024 r. Zaskarżony wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Spółka – jako organ prowadzący niepubliczną placówkę oświatową D (...) w D.(dalej: DWD) i N (...) (dalej: Szkoła) złożyła wniosek o udzielenie dotacji na 2024 r. na prowadzoną przez nią Szkołę. W związku z odmową przyznania i wypłaty dotacji oświatowej spółka złożyła skargę do WSA, która opisanym na wstępie wyrokiem została oddalona. W uzasadnieniu wyroku sąd w pierwszej kolejności rozważył kwestię dopuszczalności drogi sądowej w sprawie. Wskazując, że zgodnie z aktualną wykładnią art. 47 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 754 ze zm.; dalej: ufzo) w granicach pojęcia "przekazanie dotacji" mieści się m.in. przekazanie dotacji w zaniżonej wysokości, a także dokonanie aktualizacji dotacji. Aktualny stan prawny nie pozostawia wątpliwości, że czynności dokonywane w celu ustalenia wysokości, w tym po aktualizacji, lub przekazania dotacji oświatowej, stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, które kontrolowane są przez sądy administracyjne. W zakresie merytorycznym WSA wskazał, że spółka kwestionowała czynność organu polegającą na niewypłaceniu dotacji za luty 2024 r., zarzucając – przede wszystkim – naruszenie art. 26 ust. 1 i 2 w zw. z art. 34 ust. 2 ufzo. Organ argumentując wstrzymanie wypłaty dotacji wskazał w szczególności, że dotacja o której mowa w art. 26 ust. 1 ufzo na ucznia niepublicznej szkoły zorganizowanej w DWD, jest nienależna. W takim stanie rzeczy WSA wskazał, że istota sporu to odpowiedź na pytanie, czy w przypadku niepublicznej szkoły prowadzonej przez skarżącą istnieją podstawy do uzyskania dotacji na podstawie art. 26 ust. 1 ufzo czy też nie. Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r., poz. 737; dalej: pr. ośw.), domy wczasów dziecięcych są placówkami zapewniającymi opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania, co stanowi ich podstawową charakterystykę w ramach systemu oświaty. Szczegółowe określenie celu i zadań domów wczasów dziecięcych nastąpiło w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 30 marca 2023 r. w sprawie niektórych publicznych placówek systemu oświaty (Dz. U. poz. 651 ze zm., dalej: rozporządzenie w sprawie placówek). Z treści § 71 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, że dom wczasów dziecięcych jest placówką przeznaczoną do okresowego pobytu dzieci i młodzieży w celu organizowania i prowadzenia kształcenia dzieci i młodzieży lub wspierania i uzupełniania tego kształcenia, połączonego z jednoczesnym wspieraniem ich fizycznego i psychicznego rozwoju oraz wzmocnieniem ogólnej kondycji psychofizycznej i kształtowaniem zachowań prozdrowotnych, z wykorzystaniem lokalnych warunków klimatycznych. Tym samym, podstawowym celem funkcjonowania tych placówek oświatowych jest organizowanie i prowadzenia kształcenia dzieci i młodzieży lub wspierania i uzupełniania tego kształcenia, które realizowane są przez określone w formie otwartego katalogu zadania domów wczasów dziecięcych, do których należą: 1) organizowanie zajęć edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych i specjalistycznych; 2) organizowanie zajęć mających na celu rozwijanie zainteresowań i uzdolnień wychowanków; czy 3) organizowanie aktywnych form wypoczynku (§ 72 rozporządzenia w sprawie placówek). Sąd podkreślił, że użyte w rozporządzeniu sformułowanie "zajęcia edukacyjne" stanowi zwrot ustawowy definiujący podstawową formę działalności dydaktyczno-wychowawczej szkoły (art. 109 ust. 1 pkt 1 i 2 pr. ośw.). A zatem powiązane jest z problematyką "obowiązku szkolnego" i "obowiązku nauki". Treścią pierwszego z nich, zdefiniowanego w art. 35 ust. 2 pr. ośw., jest obowiązek zdobywania wiedzy i umiejętności w sposób zorganizowany, tzn. w formach szkolnych. Obowiązek szkolny spełnia się bowiem przez uczęszczanie do szkoły podstawowej publicznej albo niepublicznej. Z kolei obowiązek nauki, niezależnie od poziomu kształcenia i rodzaju placówki, w której jest realizowany, trwa do ukończenia 18. roku życia. Zatem pobyt wychowanka w D. nie wyłącza konieczności realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, za których organizację odpowiada ta właśnie placówka. WSA wskazał, że chociaż organizowanie zajęć edukacyjnych, przynależy do obligatoryjnych zadań D., to nie jest przez nie instytucjonalnie realizowane. Wprost wskazał na to prawodawca w § 76 ust. 1 rozporządzenia w sprawie placówek, przesądzając, że wychowankowie przebywający w domu wczasów dziecięcych spełniają obowiązek szkolny lub obowiązek nauki przez uczęszczanie do "szkoły funkcjonującej w domu wczasów dziecięcych" lub do "szkoły poza domem wczasów dziecięcych". Chodzi tutaj zatem o dwie możliwe formy realizacji opisanego obowiązku, tj. w szkole zorganizowanej przez podmiot prowadzący D. lub w innej szkole. W sprawie bezsporne jest, że jedynym zadaniem S (...) jest realizacja obowiązku szkolnego i nauki wynikającego z § 76 ust. 1 rozporządzenia w sprawie placówek. Wynika to ustalonej w sprawie okoliczności, że wszyscy uczniowie tej szkoły są jednocześnie wychowankami D.. Innymi słowy, Szkoła prowadzona przez skarżącą jest "szkołą funkcjonującą w domu wczasów dziecięcych" w rozumieniu § 76 ust. 1. Ta okoliczność niesie za sobą dalej idące konsekwencje. Rozporządzenie w sprawie placówek w sposób spójny wprowadza szczególny status szkoły funkcjonalnie powiązanej z określonymi placówkami oświatowymi w ten sposób, że – co do zasady – uczniami szkoły są jedynie wychowankowie danej placówki. Powyższa relacja funkcjonalna pomiędzy placówką oświatową a szkołą została dostrzeżona przez prawodawcę na płaszczyźnie przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, a konkretnie w art. 29, który normuje kwestię finansowania niepublicznych placówek, o których mowa w art. 2 pkt 7 i 8 pr. ośw. (w tym także DWD). Zgodnie z art. 29 ust. 1 ufzo (który jest przepisem ogólnym, właściwym dla wszystkich stypizowanych placówek) niepubliczne placówki, o których mowa w art. 2 pkt 7 i 8 pr. ośw., otrzymują na każdego wychowanka dotację z budżetu powiatu w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego wychowanka w części oświatowej subwencji ogólnej dla powiatu. Następnie, według szczególnego art. 29 ust. 2 ufzo (który dotyczy tylko DWD), wysokość dotacji, o której mowa w ust. 1, dla niepublicznych placówek zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania, będących domami wczasów dziecięcych, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 123 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe, jest ustalana jako iloczyn kwoty przewidzianej na takiego wychowanka w części oświatowej subwencji ogólnej dla powiatu oraz liczby dni pobytu tego wychowanka w tej placówce pomniejszonej o jeden dzień i podzielonej przez liczbę dni w roku budżetowym. WSA podkreślił, że kluczowe znaczenie ma to, że w art. 29 ust. 3 ufzo prawodawca zastrzegł, że niepubliczne młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii i specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, posiadające w swoich strukturach szkołę, a w przypadku specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych - także przedszkole lub szkołę podstawową, w której zorganizowano oddział przedszkolny, otrzymują, niezależnie od dotacji, o której mowa w ust. 1, na każdego ucznia tej szkoły, tego przedszkola lub tego oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej dotację z budżetu powiatu w wysokości, o której mowa w art. 17 ust. 5, art. 19 ust. 5 lub art. 26 ust. 1. Innymi słowy konstrukcja art. 29 ust. 3 ufzo wskazuje, że prawodawca jako wyjątkową przewidział "kumulację" dotacji na "wychowanka" placówki oraz "ucznia" szkoły będącej z nią w związku faktycznym. Chociaż treść omawianego przepisu literalnie odnosi się tylko do niepublicznych młodzieżowych ośrodków wychowawczych, młodzieżowych ośrodków socjoterapii i specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych posiadających w swoich strukturach szkołę, to zasady wykładni językowej nakazują wywieść określone skutki normatywne tej regulacji także do sytuacji szkół zorganizowanych w D.. Oznacza to, że skoro prawodawca wyjątek z art. 29 ust. 3 ufzo odnosi tylko do stypizowanych placówek, pośród tych, o których mowa w art. 2 pkt 7 i 8 pr. ośw. to nie rozciągnął go na szkoły funkcjonujące w D. (o których stanowi § 76 ust. 1 rozporządzenia). Przeciwna wykładnia – sprowadzająca się do uznania, że w istocie na każdą szkołę o której mowa w art. 26 ust. 1 ufzo dotacja przysługuje, oznaczałaby że przepis art. 29 ust. 3 ufzo jest całkowicie zbędny, co z kolei byłoby sprzeczne z podstawowymi regułami wykładni językowej. Dlatego WSA uznał, że właściwa wykładnia art. 26 ust. 1 w zw. z 29 ust. 3 ufzo prowadzi do konkluzji, że na ucznia "szkoły funkcjonującej w domu wczasów dziecięcych" w rozumieniu § 76 ust. 1 rozporządzenia w sprawie placówek, będącego jednocześnie jego wychowankiem dotacja nie przysługuje. Ciężar ekonomiczny pobytu w DWD, w ramach którego obligatoryjne jest organizowanie zajęć edukacyjnych, a tym samym zapewnienie realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki pokrywa w całości dotacja wypłacana na podstawie art. 29 ust. 2 ufzo. W takiej konkretnej sytuacji nie ma więc podstaw do dodatkowej wypłaty dotacji na ucznia w oparciu o art. 26 ust. 1 ufzo. W konsekwencji sąd uznał, że skoro organizowanie zajęć edukacyjnych (zorganizowanie obowiązku szkolnego i obowiązku nauki) należy do obligatoryjnych zadań D. to winno zostać pokryte właśnie z dotacji otrzymywanej przez tę placówkę na podstawie art. 29 ust. 2 ufzo. Nie ma więc podstaw prawnych do dofinansowania tego zadania na podstawie odrębnej dotacji na podstawie art. 26 ust. 1 ufzo. Skargę kasacyjną od ww. wyroku wniosła spółka, reprezentowana przez adwokata, skarżąc go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa, zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe stosowanie, a to: 1) § 71 ust. 1 i § 72 pkt 1 rozporządzenia w sprawie placówek w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 1 i 2 pr. ośw. i w zw. z art. 29 ust. 2 ufzo, poprzez ich błędną wykładnię, która polegała na przyjęciu, że organizowanie zajęć edukacyjnych w ramach realizacji jednego z celów domu wczasów dziecięcych, polegającego na okresowym pobycie dzieci i młodzieży w celu organizowania i prowadzenia ich kształcenia oznacza organizację zajęć szkolnych w domu wczasów dziecięcych dofinansowaną ze środków dotacji – udzielonej DWD, a nie szkole, która owe zajęcia rzeczywiście organizuje i prowadzi; 2) art. 26 ust. 1 oraz art. 29 ust. 1 i 3 w zw. z art. 2 pkt 16 ufzo oraz w zw. z art. 8 ust. 15 i 16 i art. 168 ust. 1 pr. ośw., poprzez błędną wykładnię tych przepisów, która polegała na przyjęciu, że funkcja art. 29 ust. 3 ufzo, który wyjątkowo nakazuje finansowanie przez powiat szkół wszystkich typów (w tym szkół podstawowych, a nawet przedszkoli specjalnych i oddziałów przedszkolnych) utworzonych w składzie placówek, o których mowa w tym przepisie, polega na ustanowieniu zasady, iż szkoły podstawowe w D., dla których powiat nie jest organem rejestrującym, nie mogą otrzymać dofinansowania z budżetu gminy, co oznacza, że będąca odrębnym od D. podmiotem ewidencyjnym niepubliczna szkoła podstawowa, dla której organem rejestrującym i dotującym jest gmina (Miasto P.), nie może otrzymać dotacji z budżetu tego ostatniego organu z uwagi na dotowanie placówki, która choć należy do tego samego organu prowadzącego, jednak jest prowadzona na podstawie wpisu do innej ewidencji i finansowana z budżetu innego niż szkoły podstawowe organu rejestrującego, a mianowicie powiatu (tutaj: Powiatu K.); 3) § 76 ust. 1 rozporządzenia w sprawie placówek, poprzez jego błędną wykładnię, która polegała na przyjęciu, że przepis określający wyłącznie formę realizacji obowiązku szkolnego lub nauki podczas pobytu wychowanków w D. określa nie lokalizację szkoły, w której realizują oni obowiązek szkolny podczas tegoż pobytu, lecz ma ściśle organizacyjny charakter, czyniąc szkołę "funkcjonującą w domu wczasów dziecięcych" integralną częścią takiej placówki. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o przekazanie WSA sprawy do ponownego rozpoznania, wraz z pozostawieniem temu sądowi orzeczenia o kosztach postępowania za instancję kasacyjną, w tym o kosztach zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; ewentualnie o orzeczenie, na podstawie art. 188 ppsa, co do istoty sprawy, poprzez stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności Burmistrza i uznanie, na podstawie art. 146 § 2 ppsa uprawnienia skarżącego do wypłaty na jego rzecz dotacji za luty 2024 r. wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych obliczonymi na podstawie art. 48 ust. 1 ufzo oraz o zasądzenie od strony przeciwnej skarżącej kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Oświadczono także o zrzeczeniu się rozprawy. Organ odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożył. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 ppsa. W skardze kasacyjnej zarzucono wyłącznie naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię następujących przepisów: § 71 ust. 1 i § 72 pkt 1 rozporządzenia w sprawie placówek w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 1 i 2 pr. ośw. i w zw. z art. 29 ust. 2 ufzo; art. 26 ust. 1 oraz art. 29 ust. 1 i 3 w zw. z art. 2 pkt 16 ufzo oraz w zw. z art. 8 ust. 15 i 16 i art. 168 ust. 1 pr. ośw. oraz § 76 ust. 1 rozporządzenia w sprawie placówek. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że powyższe zarzuty są zasadne. Zgodnie z § 71 ust. 1 rozporządzenia w sprawie placówek – dom wczasów dziecięcych jest placówką przeznaczoną do okresowego pobytu dzieci i młodzieży w celu organizowania i prowadzenia kształcenia dzieci i młodzieży lub wspierania i uzupełniania tego kształcenia, połączonego z jednoczesnym wspieraniem ich fizycznego i psychicznego rozwoju oraz wzmocnieniem ogólnej kondycji psychofizycznej i kształtowaniem zachowań prozdrowotnych, z wykorzystaniem lokalnych warunków klimatycznych. W myśl § 72 rozporządzenia w sprawie placówek – do zadań domu wczasów dziecięcych należy to szczególności organizowanie: zajęć edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych i specjalistycznych; zajęć mających na celu rozwijanie zainteresowań i uzdolnień wychowanków; aktywnych form wypoczynku. Trafnie skarżący kasacyjnie wskazuje, że oba przepisy, choć ze sobą powiązane, mają złożoną treść i pełnią różne funkcje normatywne: § 71 ust. 1 wyznacza ogólne cele funkcjonowania placówki, a § 72 konkretyzuje sposoby ich realizacji poprzez katalog zadań. Wykładnia tych przepisów – jako zawartych w akcie podustawowym – powinna być dokonywana z uwzględnieniem wszystkich dyrektyw interpretacyjnych, przy czym w dziedzinie prawa dotacyjnego pierwszeństwo należy przyznać dyrektywom językowym. Wynika to z konieczności ścisłego określania praw i obowiązków podmiotów dotowanych, bez odwoływania się do niepewnych konstrukcji celowościowych. W zaskarżonym wyroku WSA dokonał błędnej wykładni wskazanych przepisów. Po pierwsze, doszło do naruszenia zakazu wykładni per non est w odniesieniu do § 71 ust. 1 rozporządzenia w sprawie placówek. Sąd, rekonstruując normę prawną, w istocie pominął istotny element przepisu, jakim jest "okresowy pobyt dzieci i młodzieży", koncentrując się wyłącznie na "organizowaniu i prowadzeniu kształcenia". Tymczasem prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że okresowy pobyt stanowi formę organizacyjną realizacji funkcji edukacyjnych i wychowawczych placówki. Oznacza to, że kształcenie w D. ma charakter funkcjonalnie związany z pobytem wychowanków i nie musi przyjmować postaci kształcenia szkolnego sensu stricto. Pominięcie tego elementu prowadzi do nieuprawnionego zawężenia treści normy. Po drugie, WSA bezzasadnie utożsamił pojęcie "zajęć edukacyjnych", o którym mowa w § 72 pkt 1 rozporządzenia w sprawie placówek, z zajęciami szkolnymi. Wykładnia taka narusza zarówno dyrektywy języka prawnego, jak i języka specjalistycznego oraz systemowego. W obowiązujących przepisach brak jest definicji legalnej "zajęć edukacyjnych", a art. 109 ust. 1 pr. ośw. nie ustanawia takiej definicji, lecz odnosi się wyłącznie do form działalności dydaktyczno-wychowawczej szkoły, posługując się przy tym bardziej szczegółowymi kategoriami ("obowiązkowe zajęcia edukacyjne", "dodatkowe zajęcia edukacyjne"). Przepis ten nie może zatem stanowić podstawy do zawężenia znaczenia analizowanego pojęcia w odniesieniu do placówek. Ponadto, z punktu widzenia języka specjalistycznego (pedagogicznego), "edukacja" – jak trafnie wskazuje skarżąca – obejmuje szeroki zakres procesów kształcenia i wychowania, które nie są ograniczone do form szkolnych. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że "zajęcia edukacyjne" w D. muszą oznaczać realizację obowiązku szkolnego w formie lekcji szkolnych. Prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że chodzi o wszelkie działania o charakterze edukacyjnym, które pozostają w funkcjonalnym związku z celami placówki. Po trzecie, zasadnie wskazano, że dom wczasów dziecięcych oraz szkoła stanowią odrębne byty prawne w systemie oświaty. Analiza przepisów rozporządzenia w sprawie placówek prowadzi do wniosku, że w przeciwieństwie do młodzieżowych ośrodków wychowawczych, socjoterapii czy specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, ustawodawca nie przewidział możliwości włączenia szkoły w strukturę organizacyjną D.. Brak jest normy odpowiadającej konstrukcji "w skład wchodzi", która przesądzałaby o organizacyjnym powiązaniu tych jednostek. W konsekwencji szkoła funkcjonująca w tym samym miejscu co D. pozostaje odrębnym podmiotem ewidencyjnym, podlegającym odrębnemu wpisowi do ewidencji oraz odrębnemu systemowi finansowania. Okoliczność, że wychowankowie D. mogą realizować obowiązek szkolny w szkole zlokalizowanej "na miejscu" (§ 76 ust. 1 rozporządzenia w sprawie placówek), nie oznacza, że szkoła ta stanowi część struktury DWD. Przepis ten reguluje jedynie miejsce faktycznego spełniania obowiązku szkolnego, a nie relacje organizacyjne między jednostkami. Po czwarte, błędna wykładnia przepisów materialnych doprowadziła WSA do nieprawidłowych wniosków w zakresie stosowania art. 29 ufzo. Dotacja przewidziana w ust. 1 i 2 tego przepisu dotyczy realizacji zadań placówki jako takiej, a nie działalności innych, odrębnych jednostek organizacyjnych. Skoro szkoła funkcjonująca przy D. nie wchodzi w jego strukturę organizacyjną, to nie może być objęta dotacją przewidzianą dla tej placówki. Jednocześnie brak jest jakiejkolwiek normy wyłączającej możliwość finansowania takiej szkoły na zasadach ogólnych, właściwych dla szkół niepublicznych. Wreszcie, analiza art. 29 ust. 3 ufzo potwierdza powyższe wnioski. Przepis ten odnosi się do szczególnej sytuacji placówek, w których szkoła stanowi element ich struktury organizacyjnej, co uzasadnia odmienny model finansowania. Brak analogicznego uregulowania w odniesieniu do D. nie jest przypadkowy i wynika z odmiennego charakteru tej placówki. Usprawiedliwiony jest także zarzut dotyczący błędnej wykładni § 76 ust. 1 rozporządzenia w sprawie placówek. Zgodnie z tym przepisem wychowankowie przebywający w domu wczasów dziecięcych spełniają obowiązek szkolny lub obowiązek nauki przez uczęszczanie do szkoły funkcjonującej w domu wczasów dziecięcych albo do szkoły poza domem wczasów dziecięcych. Pozornie ustawodawca posługuje się tu zwrotem analogicznym do użytego w § 25 ust. 2 oraz § 40 ust. 3 rozporządzenia w sprawie placówek, gdzie mowa o szkołach funkcjonujących w określonych placówkach. Podobieństwo to ma jednak wyłącznie charakter językowy, a nie normatywny. W tamtych przypadkach konstrukcja ta jest dopełniona wyraźną podstawą prawną włączenia szkoły w strukturę organizacyjną placówki ("w skład wchodzi"), czego w odniesieniu do domów wczasów dziecięcych ustawodawca nie przewidział. Brak takiej normy w przepisach § 71–77 rozporządzenia w sprawie placówek przesądza, że szkoła nie może stanowić jednostki organizacyjnej D.. Tym samym szkoła "funkcjonująca" przy D. może pozostawać z nim w relacji faktycznej (lokalizacyjnej lub funkcjonalnej), lecz nie w relacji organizacyjno-prawnej. De iure jest to odrębny podmiot ewidencyjny, podlegający wpisowi do właściwej ewidencji i posiadający własny organ rejestrujący. W konsekwencji funkcja § 76 ust. 1 rozporządzenia w sprawie placówek jest odmienna od tej, jaką przypisał mu WSA. Skarżąca trafnie zauważa, że przepis ten nie reguluje sposobu realizacji obowiązku szkolnego w sensie organizacyjnym ani nie przesądza o strukturze placówki, lecz określa wyłącznie miejsce jego faktycznego wykonywania w okresie pobytu wychowanka w D.. Wychowanek może uczęszczać do szkoły zlokalizowanej "na miejscu", jeżeli istnieje taka możliwość, bądź do szkoły poza placówką. W praktyce oznacza to, że dyrektor D. organizuje spełnianie obowiązku szkolnego poprzez wskazanie właściwej szkoły, a nie przez prowadzenie jej w ramach struktury placówki. Okoliczność, że siedziba szkoły może być ujawniona w ewidencji pod tym samym adresem co D. (art. 168 ust. 4 pkt 3 pr. ośw.), nie wpływa na jej odrębność prawną. Adres jest jedynie elementem identyfikacyjnym, a nie przesłanką integracji organizacyjnej. Tym samym należy jednoznacznie stwierdzić, że szkoła podstawowa "w" domu wczasów dziecięcych podlega odrębnemu wpisowi do ewidencji, posiada odrębny byt prawny oraz własny organ rejestrujący (a więc i dotujący). § 76 ust. 1 rozporządzenia w sprawie placówek nie stanowi podstawy do odmiennego wniosku. Z tych względów wykładnia przyjęta przez WSA nie zasługuje na aprobatę, gdyż opiera się na nieuprawnionym utożsamieniu relacji funkcjonalnej z relacją organizacyjną oraz prowadzi do wniosków sprzecznych z systematyką przepisów prawa oświatowego, co trafnie wywiedziono w skardze kasacyjnej. W świetle powyższego należy stwierdzić, że wykładnia przyjęta przez WSA narusza podstawowe dyrektywy interpretacyjne i prowadzi do nieuprawnionego rozszerzenia zakresu obowiązków oraz zasad finansowania domów wczasów dziecięcych. Prawidłowa interpretacja przepisów prowadzi natomiast do wniosku, że działalność edukacyjna D. ma charakter szeroki, a szkoła funkcjonująca w jego otoczeniu pozostaje odrębnym podmiotem prawnym, podlegającym odrębnemu reżimowi ewidencyjnemu i finansowemu. Z tych wszystkich powodów, Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił wykładni przepisów prawa materialnego dokonanej przez WSA w zaskarżonym wyroku. Zgodnie z art. 188 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Sprawę należy przy tym uznać za dostatecznie wyjaśnioną, gdy jest ona wyjaśniona w stopniu, w jakim, uwzględniając charakter postępowania odwoławczego przed NSA, sąd ten może prawomocnie zweryfikować dokonaną przez wojewódzki sąd administracyjny kontrolę legalności zaskarżonego aktu. Taki stan wyjaśnienia sprawy ma miejsce w niniejszym przypadku. Ponownie rozpoznając sprawę obowiązkiem organu będzie uwzględnienie wykładni przepisów prawa materialnego zaprezentowanej w niniejszym wyroku. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 146 § 1 ppsa, uchylił zaskarżony wyrok i stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. O kosztach postępowania sądowego (obejmujących wpisy od skargi kasacyjnej i skargi, opłatę za sporządzenie uzasadnienia wyroku, opłatę skarbową od dokumentu potwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa i wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964).

Informacje o sprawie

Data wpływu
14 stycznia 2025
Hasła tematyczne
Inne Oświata
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Sędziowie
Bogdan Fischer Piotr Kraczowski /sprawozdawca/ Tomasz Smoleń /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny