I GSK 860/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Z. Z. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi kasacyjnej Z. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Bk 295/24 w sprawie ze skargi Z. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 15 lipca 2024 r., nr 2001-IEE.7192.69.2024 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić wniosek.

Wyrokiem z dnia 12 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Bk 295/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę Z. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 15 lipca 2024 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania postanowienia na podstawie którego dokonano zabezpieczenia majątkowego wskazanych przez skarżącego pojazdów mechanicznych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W świetle art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. dalej: p.p.s.a.) po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, że szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że sąd administracyjny działając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie ma prawnej możliwości udzielenia ochrony tymczasowej stronie, która wnosi o wstrzymanie wykonania postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm. dalej: u.p.e.a.), ponieważ sądy administracyjne są właściwe do wstrzymania wykonania zaskarżanych orzeczeń organów administracji, natomiast wniosek o wstrzymanie egzekucji nie ma podstawy prawnej w przepisach normujących postępowanie przed tymi sądami. Sąd administracyjny nie jest ani organem egzekucyjnym, ani organem nadzoru i przez to nie jest właściwy do wydawania orzeczeń merytorycznych, które mogą zapadać tylko w toku postępowania egzekucyjnego w administracji. Kwestie wstrzymania czynności egzekucyjnych w uzasadnionych przypadkach reguluje art. 54 § 6 u.p.e.a. Wniosek w rozumieniu tego przepisu podlega rozpatrzeniu w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym przez właściwe organy, a następnie orzeczenie tych organów może podlegać kontroli sądowej w zakresie wyznaczonym p.p.s.a. Sądy administracyjne nie mają bowiem kompetencji do zastępowania administracji publicznej, a jedynie sprawują kontrolę jej działalności na podstawie art. 3 p.p.s.a. Pogląd ten jest utrwalony w judykaturze (por. postanowienia NSA: z dnia 27.07.2010 r., sygn. akt II GZ 178/10; z dnia 8.11.2011 r., sygn. akt II OZ 1065/11; z dnia 19.01.2012 r., sygn. akt II GZ 593/11; jak również postanowienie NSA z dnia 10.12.2013 r., sygn. akt II GZ 720/13 w zakresie braku podstawy prawnej wstrzymania przez sąd administracyjny tytułu wykonawczego). Skoro, zatem wniosek skarżącego nie dotyczy konkretnych aktów podjętych przez organ egzekucyjny, lecz całego postępowania egzekucyjnego to niedopuszczalne jest aby przez zaskarżenie postanowienia w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego mógł on doprowadzić w drodze ochrony tymczasowej do wstrzymania całego postępowania egzekucyjnego, co w gruncie rzeczy oznaczałoby podważenie ważnego tytułu wykonawczego. Należy również wskazać w ślad za Sądem pierwszej instancji, że bez względu na brak precyzji skarżącego, a mając na względzie ochronę jego interesów, uzna, że jego intencją było zainicjowanie postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 15 lipca 2024 r. należy wskazać, że z uwagi na jego charakter, nie nadaje się ono do wykonania ani nie wymaga wykonania. Trzeba zauważyć, że z zaskarżonego postanowienia organu, nie wynika nałożenie na skarżącego żadnych obowiązków podlegających wykonaniu w sposób dobrowolny, czy też przymusowy. Zaskarżony akt jest rozstrzygnięciem, które to rozstrzygnięcia co do zasady nie mają cechy wykonalności. Negatywne ustosunkowanie się właściwego organu do starań strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie wykreowało więc nowej sytuacji skarżącego w sferze jego obowiązków. Natomiast powołany art. 246 § 1 o.p. stanowi przepis regulujący postępowanie wpadkowe przed organem podatkowym, wniosek złożony na jego podstawie sąd uznał za skierowany do organu i niepodlegający badaniu oraz dalszemu procedowaniu przez sąd. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.