I GSK 912/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] G. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 315/22 w sprawie ze skargi [...] G. Sp. z o.o. w W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 listopada 2021 r. nr UP-1036/2021 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 lutego 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 315/22 oddalił skargę B. G. sp. z o.o. w W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 listopada 2021 r. nr UP-1036/2021 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Skargę kasacyjną od ww. wyroku wniosła skarżąca spółka, w oparciu o art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), skarżąc wyrok w całości. Na podstawie art. 174 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi skarżąca kasacyjnie zarzuciła: 1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 151 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja naruszała art. 7 k.p.a, art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez błędne i niepełne ustalenie stanu faktycznego i niewzięcie pod uwagę: dotychczasowej postawy skarżącej, która aktywnie dążyła do spłaty zaległości, zawarła umowę ratalnej spłaty zadłużenia i do czasu wystąpienia skutków pandemii realizowała plan spłaty; sytuacji związaną z pandemią (m.in. całkowite zamrożenie działalności spółki opartej o współpracę międzynarodową, całkowita likwidacja obszarów aktywności biznesowej); a także faktu, że przeniesienie odpowiedzialności na członka zarządu nie doprowadzi do spłaty zadłużenia, bo został złożony we właściwym czasie wniosek ogłoszenie upadłości skarżącej, a także powołanie się na prymat interesu społecznego, co doprowadziło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować uchyleniem decyzji przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. 2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 32 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i naruszenie zasady równego traktowania, co doprowadziło do naruszenia zasady bezstronności i równego traktowania, skutkiem czego doszło do błędnego oddalenia skargi, b) art. 2a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przez jego niezastosowanie i powołanie się na prymat interesu społecznego nad interesem skarżącej, co doprowadziło do naruszenia zasady bezstronności i równego traktowania, skutkiem czego doszło do błędnego oddalenia skargi, c) art. 116 § 1 ust. 1 lit. a) Ordynacji podatkowej a contrario w zw. z art. 31 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania na członka zarządu, mimo iż we właściwym czasie zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości skarżącej, co doprowadziło do błędnego uznania, iż istnieje potencjalna możliwość wyegzekwowania długu, a co za tym idzie błędnego oddalenia skargi. Wobec powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie spółka wniosła na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Na podstawie art. 203 p.p.s.a. wniosła o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwość, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, ograniczenia się w uzasadnieniu wyroku, jedynie do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów. Niezasadne okazały się zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego ujęte w punkcie 1 a petitum skargi kasacyjnej. Artykuł 174 pkt 2 p.p.s.a. stawia wymóg wykazania, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej autor nawet nie podjął próby wykazania, że naruszenia wymienionych przepisów procesowych mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Na marginesie należy również wskazać, że w ramach sprawy administracyjnej przedmiotem ustaleń organu administracyjnego nie była okoliczność złożenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości skarżącej spółki. Stąd też również z tego powodu niezasadne okazały się zarzuty procesowe. Niezasadne okazały się zarzuty naruszenia prawa materialnego zawarte w punkcie 2 a i b petitum skargi kasacyjnej. Otóż zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego (bądź niezastosowania) co do zasady polega na przyjęciu przez sąd błędnej oceny zastosowania (bądź niezastosowania) przez organ administracji przepisu prawa materialnego w odniesieniu do stanu konkretnej sprawy. Podkreślenia przy tym wymaga, że ocena tego rodzaju zarzutu, może być dokonana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa wyroku, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Niewłaściwe zastosowanie normy prawa polega w tym przypadku na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie objętej dyspozycją przepisu. Co istotne - nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut wadliwego zastosowania prawa materialnego (niezastosowania) w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. W realiach tej sprawy autor skargi kasacyjnej nie podważył jednak skutecznie ustaleń stanu faktycznego poczynionych przez organy administracyjne i zaakceptowanych przez Sąd I instancji. Również niezasadny okazał się zarzut naruszenia prawa materialnego zawarty w punkcie 2 c petitum skargi kasacyjnej. Otóż w tej sprawie na etapie postępowania administracyjnego organy administracyjne nie mogły zastosować art. 116 § 1 ust. 1 lit. a) Ordynacji podatkowej i tego przepisu z pewnością nie zastosowały. Przypomnieć zatem wypada, że przedmiotem postępowania administracyjnego było rozstrzygnięcie o umorzeniu należności z tytułu składek. W ramach tak zakreślonego przedmiotu postępowania nie mieści się postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich (członków zarządu) z tytułu zaległości płatnika składek (spółki). Jest to bowiem odrębne i autonomiczne postępowanie administracyjne. Inną natomiast kwestią jest to, że organ administracyjny uzasadniając odmowę umorzenia należności składkowych, co wiąże się z nieefektywnym wygaśnięciem zobowiązania pieniężnego, wskazał na możliwość rozszerzenia katalogu podmiotów odpowiedzialnych za przedmiotowe składki, poprzez przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania na członków zarządu spółki. Takie stanowisko organu zawarte w uzasadnieniu decyzji nie oznacza jednak, że przedmiotem tego postępowania było przeniesienie tej odpowiedzialności na członków zarządu spółki. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.