Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I GSK 962/24

I GSK 962/24 - Wyrok NSA z 2025-08-27

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
27 sierpnia 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 marca 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 807/23 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 18 września 2023 r. nr 440/2023 w przedmiocie pomocy finansowej udzielonej producentowi rolnemu, który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi na rzecz J. S. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: WSA) wyrokiem z 28 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Łd 807/23, w wyniku rozpoznania skargi J. S. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor ARiMR) z 18 września 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach z 12 lipca 2023 r. oraz zasądził od Dyrektora ARiMR na rzecz skarżącego 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skargę kasacyjną od wyroku WSA wniósł Dyrektor ARiMR, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi – na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: ppsa) – zarzucono naruszenie: 1. prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, a mianowicie § 13zt ust. 1, ust. 1a, ust. 2, ust. 4, ust. 5, ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187 ze zm.; dalej: rozporządzenie) w zw. art. 2 pkt 8, pkt 11, pkt, 15 i pkt 16 oraz art. 3, art. 6 ust.2" art. 7 ust. 1 - ust. 4 , art. 9 ust. 3 - ust. 4, art. 25 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. 2021 poz. 743; dalej: ustawa o pomocy publicznej) w zw. z art. 1 lit. d, lit. e, lit. f, lit. h, art. 2, art. 3, art. 9 ust. 1, ust. 3 i ust. 4, oraz art. 13 ust. li ust.2, i art. 16 oraz art. 29 rozporządzenia Rady (UE) nr 2015/1589 z dnia 13 lipca 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 248 z 24.09.2015, str. 9; dalej: rozporządzenie 2015/1589) w zw. z art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. 2019 r. poz. 1505; dalej: ustawa o ARiMR) i art. 2 i art. 90 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa oraz w zw. z art. art. 107 ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 108 ust., ust. 2, ust. 3, ust. 4, art. 109 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. 2004 r. Nr 90 poz. 864/2; dalej: Traktat) oraz motywów (pkt 3- 8) Preambuły rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) 2023/739 z dnia 4 kwietnia 2023 r. ustanawiającego środek wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych z dnia w Bułgarii, Polsce i Rumunii (Dz. Urz. UE z 5.04.2023, L 96/80) a nadto w zw. z art. 15 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, oraz art. 8 i art. 43 [1] ustawy kodeks cywilny i konsekwencji błędne przyjęcie przez sąd, że w realiach niniejszej sprawy spełnione są przesłanki przyznania pomocy na podstawie § 13zt rozporządzenia i nie zachodzą przesłanki negatywne dla przyznania tej płatności, mimo że zostało wykazane i udowodnione po pierwsze, iż skarżący prowadzi działalność jako podmiot skupujący zboże, w tym na cele produkcji zwierzęcej, a skupowane przez niego zboże, tj. kukurydza, co do której przedstawił faktury sprzedażowe, dokonał jej zakupu jako podmiot skupujący od innych producentów rolnych, którzy przedstawili wraz z wnioskiem o przyznanie płatności na podstawie § 13zt, wystawione przez skarżącego faktury zakupowe RR, i płatność na podstawie § 13zt została im przyznana, albowiem wykazali sprzedaż kukurydzy na rzecz podmiotu prowadzącego działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub podmiotu skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od 1 grudnia 2022 r. do 14 kwietnia 2023 r.; 2. prawa materialnego przez jego błędne niezastosowanie, a mianowicie art. 2 pkt 8, pkt 11, pkt, 15 i pkt 16 oraz art. 3, art. 6 ust.2" art. 7 ust. 1-ust. 4, art. 9 ust. 3-ust. 4, art. 25 ustawy o pomocy publicznej w zw. z art. 1 lit. d, lit. e, lit. f, lit. h, art. 2, art. 3, art. 9 ust. 1, ust. 3 i ust. 4, oraz art. 13 ust. li ust.2, i art. 16 oraz art. 29 rozporządzenia 2015/1589 oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 stycznia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 45) i w konsekwencji dokonanie błędnej wykładni przepisów powołanych w pkt 1 petitum zarzutów skargi kasacyjnej; 3. przepisów postępowania, w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenia art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4 oraz art. 133 § 1, art. 135 ppsa w zw. z art. 8, art. 11, art. 75 § 2, art. art. 76 § 1 i 2, art. 77 § 4, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020 r. poz. 256; dalej: kpa) oraz w zw. z art. 10a ust 1, ust. 1a i ust. 1b ustawy o ARiMR w stopniu, który ma istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji z powołaniem się na nieprzeprowadzenie przez organ postępowania dowodowego, mimo że skarżący wnioskodawca w toku całego postępowania administracyjnego nie podejmował innej aktywności, poza negowaniem ustaleń faktycznych organu, w tym w szczególności nie przedstawił żadnych dowodów w szczególności z dokumentów, w tym np. księgowych na poparcie swych twierdzeń, a dokumenty zgromadzone w aktach sprawy i przekazane wraz z teczką aktową sądowi, w tym dokumenty urzędowe, w tym wystawione przez inspekcję weterynaryjną dotyczące produkcji zwierzęcej skarżącego i dokumenty prywatne księgowe dotyczące zakupu kukurydzy przez skarżącego wystawione przez skarżącego wnioskodawcę i złożone przez producentów rolnych celem uzyskania pomocy finansowej na podstawie § 13zt rozporządzenia do tego zboża jako sprzedanego podmiotowi skupującemu, oraz dokumentów dotyczących prowadzonej działalności rolniczej i gospodarczej i faktów oraz danych dostępnych i znanych organowi z urzędu czy powszechnie znanych, o których powiadomił stronę, wynika, że ustalenia organu są prawidłowe, a sąd błędnie te dowody i fakty pomija wydając rozstrzygnięcie, błędnie z naruszeniem powołanych przepisów daje prymat oświadczeniu strony złożonemu pod rygorem odpowiedzialności karnej we wniosku o przyznanie płatności, w stosunku do innych dowodów znajdujących się w aktach sprawy, a ponadto błędnie właśnie z naruszeniem powołanych przepisów i przede wszystkim zasady z art. 8 kpa zarzuca organowi naruszenie art. 8 i art. 11 kpa, na tej podstawie uchylając zaskarżoną skargą decyzję i decyzję organu pierwszej instancji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem gdyby sąd przepisów tych nie naruszył skarga winna być oddalona; 4. przepisów postępowania, a mianowicie art. 141 § 4 ppsa, w stopniu, który ma istotny wpływ na wynik sprawy poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób wewnętrznie sprzeczny z naruszeniem dyrektyw wskazanych w art. 141 § 4 ppsa a także w sposób niezupełny nie wyjaśniając na czym polega w istocie naruszenie przepisów postępowania przez organy, oraz dlaczego sąd dał prymat oświadczeniu strony jako środkowi dowodowemu nad innymi dowodami, a także nie zawiera wykładni przepisów prawa materialnego i wywodu prawnego w tym zakresie, co łącznie utrudnia postawienie zarzutów skargi kasacyjnej i należytą ocenę toku rozumowania sądu a przede wszystkim uniemożliwia odczytanie wskazówek sądu, co do dowodów, które organ jest zobowiązany przeprowadzić i faktów które mają być udowodnione. Z uwagi na powyższe Dyrektor ARiMR wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, a także o zasądzenie od skarżącego na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto oświadczono, że Dyrektor ARiMR nie wnosi o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, skarżący reprezentowany przez adwokata, wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od Dyrektora ARiMR na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 182 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, a skarżący nie zażądał jej przeprowadzenia. Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 ppsa – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 ppsa). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zaznaczenia wymaga, że zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Jak wynika z art. 193 ppsa (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 ppsa, stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) ppsa, w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że uchylonymi przez WSA decyzjami odmówiono skarżącemu przyznania pomocy finansowej, jaka przysługuje producentowi rolnemu, który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy. Decyzje te zapadły na skutek złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie pomocy na podstawie § 13zt ust. 1-5 rozporządzenia. Zgodnie z § 13zt ust. 1 rozporządzenia – w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472; 3) który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy; 3a) który dokonał sprzedaży pszenicy, gryki lub kukurydzy podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 14 kwietnia 2023 r. 4) który złożył wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r. W myśl § 13zt ust. 1a rozporządzenia – pomocy, o której mowa w ust. 1, nie przyznaje się producentowi rolnemu będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot. Dyrektor ARiMR w zaskarżonej do WSA decyzji wskazał, że skarżący jest podmiotem prowadzącym produkcję zwierzęcą oraz skupuje kukurydzę, wobec czego podlega wyłączeniu od możliwości uzyskania pomocy finansowej, o jakim stanowi § 13zt ust. 1a rozporządzenia. Z takim stanowiskiem nie zgadza się skarżący, który twierdzi, że nie jest producentem rolnym będącym jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą. Skarżący podkreślał, że § 13zt ust. 1a rozporządzenia nie odnosi się do osoby, lecz do "podmiotu". Uwzględniając skargę, WSA zwrócił uwagę, że § 13zt ust. 1a rozporządzenia, zawiera przesłankę negatywną przyznania pomocy finansowej. Spełnienie się tej przesłanki wyklucza prawo do uzyskania pomocy. Przy czym sąd zauważył, że nie każde nabycie zboża wiąże się z brakiem prawa do uzyskania pomocy, lecz chodzi zakup dokonany "w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż". Musi zatem zachodzić "związek" skupu zboża z prowadzoną przez dany podmiot produkcją zwierzęcą. O braku podstaw do przyznania pomocy nie decyduje sam fakt prowadzenia produkcji zwierzęcej, lecz wystąpienie "związku" między zakupem zboża a produkcją zwierzęcą. Skarżący wskazywał, że nie nabył kukurydzy do produkcji zwierzęcej, m.in. z tego powodu, że hodowany przezeń drób nie jest karmiony kukurydzą, lecz paszą z zakupu; skupu zbóż dokonał w ramach działalności gospodarczej: U. i nie był on dokonany w związku z prowadzoną przez dany podmiot produkcją zwierzęcą, jako że podmiot ten takowej działalności nie prowadzi; produkcja zwierzęca prowadzona jest wyłącznie przez Gospodarstwo S., niemniej w ramach tej działalności zboże nie jest skupywane, a sprzedawane. Jednocześnie działalność ta wykonywana jest przez dwa podmioty, które łączy osoba skarżącego ze względu na jeden NIP, co ma jedynie charakter formalny i wynika z tego, że osoba fizyczna może mieć tylko jeden NIP. Z uwagi na powyższe WSA uznał, że organ obowiązany był podać wnikliwej ocenie dowody, z których wywodzi, że zakup w tym konkretnym przypadku kukurydzy, był przeznaczony (pozostawał w związku) do prowadzonej przez niego produkcji zwierzęcej. Powinien dowodowo wykazać i podać argumenty, które podważają oświadczenie skarżącego, że nabytej kukurydzy nie wykorzystywał w produkcji zwierzęcej, zwłaszcza że w ramach zmiany do wniosku o udzielenie pomocy finansowej z 2 czerwca 2023 r. skarżący w sekcji IX oświadczył, że nie jest producentem rolnym będącym jednocześnie podmiotem skupującym zboża, który zakupił pszenicę, grykę lub kukurydzę w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą. W związku z tym WSA uznał, że przedwcześnie organy przyjęły, że zakup kukurydzy przez skarżącego pozostawał w związku z produkcją zwierzęcą, skoro skutecznie w żaden sposób nie podważono, że kukurydza ta była zakupiona na potrzeby produkcji zwierzęcej. Sąd podkreślił, że organ wyprowadził negatywne dla skarżącego wnioski de facto wyłącznie z analizy danych zawartych w dostępnych mu ewidencjach i rejestrach, stwierdzając, że w ramach prowadzonych działalności gospodarczych skarżący realizuje także produkcję zwierzęcą, przy czym samo w sobie nie stanowi to jeszcze wystarczającego dowodu na to, że to na potrzeby tej sfery działalności skarżącego dokonywał on nabycia kukurydzy. Sam fakt prowadzenia bowiem różnych form działalności gospodarczej, w tym rolniczej, przez jedną osobę nie pozwala jeszcze na skuteczne wywiedzenie tezy, iż działalności te pozostają zawsze ze sobą w ścisłych zależnościach osobowo-ekonomicznych, a do tego zmierza retoryka organów. W ocenie WSA, analiza materiału dowodowego dokonana przez organy wskazuje jedynie na to, że skarżący faktycznie skupował kukurydzę i prowadzi produkcję zwierzęcą. Jednak analiza ta nie dowodzi, aby między ww. aspektami zachodził związek, o jakim stanowi § 13zt ust. 1a rozporządzenia. WSA dodał, że organ odwoławczy podjął polemikę z materiałem dowodowym przedłożonym przez skarżącego do wniosku o udzielenie pomocy (faktury), jednak uczynił to dopiero w odpowiedzi na wniesioną skargę, co jest działaniem nieprawidłowym. WSA zwrócił uwagę, że skoro skarżący złożył oficjalne oświadczenie o niepodleganiu pod wyłączenie z § 13zt ust. 1 rozporządzenia (sekcja IX zmiany do wniosku) i konsekwentnie twierdzi, że skup i sprzedaż zboża ma miejsce w ramach osobnych i niezależnych od siebie działalności, o zgoła innym charakterze. W związku z tym, wnikliwe zweryfikowanie tych argumentów należało do organów, a w konsekwencji ewentualne zbadanie, czy między zakupioną kukurydzą a prowadzoną produkcją zwierzęcą zachodził związek, a zatem, że zakup tej kukurydzy służył produkcji zwierzęcej. Sąd podkreślił, że nie przesądza, czy i w jakim zakresie przysługuje skarżącemu pomoc finansowa, o którą wnioskuje, lecz stwierdza wyłącznie, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo, i że organ przedwcześnie przyjął, iż w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 13zt ust. 1a rozporządzenia. W powyższym kontekście należy dokonać oceny zarzutów skargi kasacyjnej, począwszy od zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ppsa (pkt 4 petitum skargi kasacyjnej). Nie jest to zarzut usprawiedliwiony. Zgodnie z art. 141 § 4 ppsa uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wszystkie te elementy zostały uwzględnione w zaskarżonym kasacyjnie wyroku. Jak wyżej opisano WSA wyraźnie wskazał, na czym polegały popełnione przez organy ARiMR błędy i co w sprawie należy uczynić oraz ocenić przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Nie można też zgodzić się z Dyrektorem ARiMR, że uzasadnienie wyroku zostało sporządzone w sposób niezupełny i wewnętrznie sprzeczny. Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwione uznaje także zarzuty zawarte w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej, w którym zarzucono szereg naruszeń przepisów postępowania, tj. art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4 oraz art. 133 § 1, art. 135 ppsa w zw. z art. 8, art. 11, art. 75 § 2, art. art. 76 § 1 i 2, art. 77 § 4, art. 80, art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 10a ust 1, ust. 1a i ust. 1b ustawy o ARiMR. W tym zakresie WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku prawidłowo przedstawił specyfikę prowadzenie postępowania w sprawach pomocowych (rolniczych) wskazując m.in. w tym postępowaniu na organach nie ciążą obowiązki wynikające z zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Przepis art. 10a ust. 1a ustawy o ARiMR stanowi bowiem, że w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 10a ust. 1b ustawy o ARiMR). WSA prawidłowo stwierdził, że w przypadku analizowanej pomocy, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dotyczy to przede wszystkim dowodów wskazanych we wniosku oraz w innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy nie mają zatem obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Niemniej jednak WSA trafnie zwrócił uwagę, że skoro skarżący złożył oficjalne oświadczenie o niepodleganiu pod wyłączenie z § 13zt ust. 1 rozporządzenia oraz konsekwentnie utrzymywał, że skup i sprzedaż zboża ma miejsce w ramach osobnych i niezależnych od siebie działalności, o zgoła innym charakterze. To zadaniem organów było wnikliwe zweryfikowanie tych argumentów skarżącego, a w konsekwencji zbadanie, czy między zakupioną kukurydzą a prowadzoną produkcją zwierzęcą zachodził związek, a zatem, że zakup tej kukurydzy służył produkcji zwierzęcej. Nie można bowiem z góry przyznać racji Dyrektorowi ARiMR, tylko z tego powodu, że "łączy" obie działalności skarżącego w jedną i w tym upatruje podstaw do odmowy przyznania pomocy finansowej. Nie można także pominąć i tej okoliczności, że szersza wypowiedzieć Dyrektora ARiMR w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego znalazła się dopiero w odpowiedzi na skargę a nie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co trafnie wytknął WSA. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa także, co należy zaakcentować, że WSA wyraźnie wskazał w końcowej treści uzasadnienia wyroku, że nie przesądza, czy i w jakim zakresie przysługuje skarżącemu pomoc finansowa, o którą wnioskuje, lecz stwierdza wyłącznie, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo, i że organ przedwcześnie przyjął, iż w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 13zt ust. 1a rozporządzenia. Ustosunkowując się do zarzutów naruszenia przepisów materialnych opisanych w punktach 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Dyrektor ARiMR zarzucił w nich błędną wykładnię szeregu przepisów, które nie były przez WSA w ogóle w zaskarżonym wyroku interpretowane. W związku z tym nie ma możliwości ich zbadania przy braku wypowiedzi w tym zakresie WSA. Można jedynie odnieść się do zasadniczego w sprawie zarzutu naruszania art. 13zt ust. 1a rozporządzenia. W myśl tego przepisu – pomocy, o której mowa w ust. 1, nie przyznaje się producentowi rolnemu będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot. WSA w zaskarżonym wyroku zwrócił uwagę, że przywołany przepis prawa zawiera przesłankę negatywną przyznania pomocy finansowej. Spełnienie się tej przesłanki wyklucza prawo do uzyskania pomocy. Przy czym sąd zauważył, że nie każde nabycie zboża wiąże się z brakiem prawa do uzyskania pomocy, lecz chodzi zakup dokonany "w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż". Musi zatem zachodzić "związek" skupu zboża z prowadzoną przez dany podmiot produkcją zwierzęcą. O braku podstaw do przyznania pomocy nie decyduje sam fakt prowadzenia produkcji zwierzęcej, lecz wystąpienie "związku" między zakupem zboża a produkcją zwierzęcą. Natomiast sam fakt prowadzenia różnych form działalności gospodarczej, w tym rolniczej, przez jedną osobę nie pozwala jeszcze na skuteczne wywiedzenie tezy, że działalności te pozostają zawsze ze sobą w ścisłych zależnościach osobowo-ekonomicznych. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że powyższa interpretacja WSA jest prawidłowa, co oznacza, że istnieje konieczność dokonania stosowanych ocen w tym zakresie. WSA stwierdził bowiem – co opisano wyżej – że skarżący złożył oświadczenie we wniosku o udzielenie pomocy finansowej, że nie jest producentem rolnym będącym jednocześnie podmiotem skupującym zboża, a także konsekwentnie twierdził, że nie nabył kukurydzy do produkcji zwierzęcej; skupu zbóż dokonał w ramach działalności gospodarczej: U.; produkcja zwierzęca prowadzona jest wyłącznie przez G., w ramach tej działalności zboże nie jest skupywane, a sprzedawane; działalność ta wykonywana jest przez dwa podmioty, które łączy osoba skarżącego ze względu na jeden NIP, co ma jedynie charakter formalny i wynika z tego, że osoba fizyczna może mieć tylko jeden NIP. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA, że organ obowiązany był podać wnikliwej ocenie dowody, z których wywodzi, że zakup w tym konkretnym przypadku kukurydzy, był przeznaczony (pozostawał w związku) do prowadzonej przez niego produkcji zwierzęcej i tym samym przedwcześnie organy przyjęły, że zakup kukurydzy przez skarżącego pozostawał w związku z produkcją zwierzęcą, skoro skutecznie w żaden sposób nie podważono, że kukurydza ta była zakupiona na potrzeby produkcji zwierzęcej. Z podanych wyżej przyczyn za nieusprawiedliwione Naczelny Sąd Administracyjny uznaje także zarzuty naruszenia przepisów wymienionych w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej, tj. art. 2 pkt 8, pkt 11, pkt, 15 i pkt 16 oraz art. 3, art. 6 ust.2" art. 7 ust. 1-ust. 4, art. 9 ust. 3-ust. 4, art. 25 ustawy o pomocy publicznej w zw. z art. 1 lit. d, lit. e, lit. f, lit. h, art. 2, art. 3, art. 9 ust. 1, ust. 3 i ust. 4, oraz art. 13 ust. li ust.2, i art. 16 oraz art. 29 rozporządzenia 2015/1589 oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 stycznia 2022 r. W tej sytuacji aktualne pozostają wskazania zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co do potrzeby wyczerpującego rozpatrzenia złożonego przez skarżącego wniosku oraz dołączonych do niego dokumentów, ale także konkretnych argumentów skarżącego. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 ppsa, orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w pkt 2 wyroku, na mocy art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). Zasądzona na rzecz skarżącego kwota stanowi wynagrodzenie adwokata za sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną, który reprezentował wcześniej skarżącego w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.

Informacje o sprawie

Data wpływu
28 czerwca 2024
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Sędziowie
Bogdan Fischer Joanna Salachna /przewodniczący/ Piotr Kraczowski /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny