I GZ 187/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Gd 531/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 20 stycznia 2023 r. nr [...] w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 5 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: WSA lub Sąd I instancji) postanowieniem z 5 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 531/23 odmówił wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 20 stycznia 2023 r. nr [...] w sprawie ze skargi G. S. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 5 lipca 2023 r. w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do wartości celnej towaru, długu celnego oraz podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie wykazał konkretnych okoliczności potwierdzających, że wykonanie decyzji objętej wnioskiem spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania w całości decyzji. Alternatywnie wystąpił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Do zażalenia skarżący załączył zaświadczanie z banku o wprowadzonych blokadach na jego koncie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) poprzez nieuwzględnienie okoliczności świadczących o trudnej sytuacji materialnej i życiowej skarżącego, podczas gdy uwzględnienie tych okoliczności prowadzić powinno do uznania, że w wyniku wykonania decyzji zajdzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co powinno skutkować wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji w całości. Pismem z [...] maja 2024 r. skarżący uzupełnił argumentację powyższego zażalenia. Załączył też kopię umowy o pracę, zaświadczenie od psychoterapeuty z [...] maja 2024 r., zaświadczenie lekarskie z [...] maja 2024 r. oraz kopię wyniku badań z [...] maja 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zauważyć należy, że w sprawach, w których rozstrzygane są kwestie wstrzymania wykonania decyzji ciężar dowodzenia okoliczności wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. zdecydowanie przesuwa się na stronę wnioskującą, gdyż tylko ona posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. np. postanowienia NSA z dnia: 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07; 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11; 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA oceniając wniosek skarżącego w świetle przywołanych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. prawidłowo uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem braki wniosku, tak w zakresie zawartej w nim argumentacji, jak i dowodów przedłożonych na jej poparcie, nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej. W realiach niniejszej sprawy skarżący bezsprzecznie umotywował swój wniosek, jak również przedłożył wiele dokumentów potwierdzających - jego zdaniem - wywody zawarte w tym wniosku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wykazał on jednak należycie okoliczności uzasadniających skorzystanie z ochrony tymczasowej jaką stanowi środek w postaci wstrzymania wykonania wnioskowanej decyzji. W tym miejscu wypada podkreślić, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, rodząc określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia, nie oznacza to jednak, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować wyjątkowe rozwiązanie prawne jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Okoliczności takie jak liczba zobowiązań celno-podatkowych i ich kwoty czy prowadzone postępowanie egzekucyjne nie mogą być postrzegane jako wywołujące niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący powinien bowiem w taki sposób przedstawić swoją całościową sytuację (w treści wniosku lub przy pomocy dokumentów źródłowych) aby Sąd mógł na tej podstawie w pełni ocenić ją pod kątem tego, czy rzeczywiście wykonanie decyzji zagraża interesom ekonomicznym wnioskodawcy w sposób prawnie relewantny. Należność objęta wnioskowaną decyzją jest znaczna lecz brak podstaw aby uznać, że wyrządzi mu znaczną szkodę lub doprowadzi do nieodwracalnych skutków. Ponadto w oparciu o załączone do akt postępowania dokumenty nie można w sposób nie budzący wątpliwości ocenić sytuacji majątkowej skarżącego. W kontekście powołanych przez skarżącego motywów obejmujących obawy o możliwość realizacji podstawowych potrzeb życiowych należało wyjaśnić, że wykonanie świadczenia pieniężnego samo w sobie - co do zasady - nie wywołuje nieodwracalnych skutków. Ewentualne uchylenie wnioskowanej decyzji powoduje przecież konieczność zwrotu uprzednio pobranej/uiszczonej należności. W przypadku zaś przymusowego jej egzekwowania, wdrożona egzekucja prawnie jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Odnośnie pisma z [...] maja 2024 r. i przedstawionych tam zaświadczeń lekarskich, należy stwierdzić, że nie wykazano właściwego związku między stanem potwierdzonym tymi zaświadczeniami a przesłankami mającymi przemawiać za przyznaniem ochrony tymczasowej. Ze wskazanych okoliczności i załączonych dokumentów Naczelny Sąd Administracyjny nie był wstanie, tak jak i Sąd I instancji, ocenić że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków względem skarżącego. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a.