I GZ 218/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A S.A. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 219/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A S.A. w W. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2023 r., znak: DIR-IX.6343.13.2023.3 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania postanawia: oddalić zażalenie

Pismem z dnia 14 grudnia 2023 r. A S.A. w W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej w Warszawie z dnia 4 grudnia 2023 r. zwracając się przy tym o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca wskazała, że przymusowa egzekucja zaskarżonej decyzji z całą pewnością może zachwiać jej stabilnością finansową. Wskazano przy tym, że kwota główna określonego przez organ w tej sprawie zwrotu to 206.271,06 zł co z razem z odsetkami daję kwotę 450.000,00 zł. Wskazano przy tym, że za wstrzymaniem przemawia także wynikające z uzasadnienie skargi wysokie ryzyko wadliwości zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 22 marca 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 219/24, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że skarżąca wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie przedstawiła żadnych okoliczności wskazujących na konieczność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu pierwszej instancji złożony wniosek nie zawierał uzasadnienia odnoszącego się do sytuacji skarżącej. Wniosek taki powinien zawierać spójną argumentację, popartą dowodami, o ile dana okoliczności może być udokumentowana, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Skarżąca powinna wykazać, że w jej sytuacji majątkowej uiszczenie kwoty określonej do zwrotu wiązać się będzie z wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. W szczególności skarżąca powinna złożyć stosowne dokumenty źródłowe pozwalające uprawdopodobnić podnoszone okoliczności w odniesieniu do kondycji finansowej skarżącej. Tymczasem skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów obrazujących jej kondycję finansową oraz możliwości płatnicze ograniczając się do odwołania do wysokości nakazanej do zwrotu kwoty jako znacznej i wysokiego prawdopodobieństwa w jej ocenie zasadności skargi. Tym samym wnioskująca Spółka nie dopełniła ciążących na niej obowiązków wykazania zasadności złożonego wniosku w zakresie uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Brak jakiegokolwiek dokumentu świadczącego o kondycji majątkowej skarżącej uniemożliwia dokonanie przez Sąd oceny wpływu obciążeń finansowych na rzeczywistą i najbardziej aktualną sytuację skarżącej. WSA podkreślił, że dla pełnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony postępowania, która prowadzi działalność gospodarczą, niezbędna jest analiza całości przepływów finansowych związanych z prowadzeniem tej działalności. Wnosząc w zażaleniu o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że skarżąca jest w stanie pokryć kwotę zwrotu wynikającą z decyzji, a która wraz z odsetkami będzie wynosić 450.000,00 zł. podczas gdy oczywistym jest, że dla każdego przedsiębiorstwa kwota taka jest znacznym obciążeniem finansowym, a zwłaszcza dla Skarżącej, która obecnie notuje straty finansowe; 2. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez wadliwą wykładnię tego przepisu oraz błędne przyjęcie, że brak wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji nie doprowadzi do nieodwracalnych skutków w działalności prowadzonej przez skarżącą specjalizującą się w działalności wydawniczej, podczas gdy egzekucja spornych należności pozbawi skarżącą znaczących środków finansowych na prowadzoną działalność, a przez to wywoła nieodwracalny skutek w postaci zaniechania prowadzenia działalności gospodarczej z jednoczesnym brakiem możliwości jej ponownego podjęcia. Jednocześnie przedstawiła bilans i rachunek zysków i strat oraz zestawienie ilości zatrudnionych pracowników i wskazała, że odmowa wstrzymania wykonania decyzji mogłaby doprowadzić do znacznego uszczerbku w majątku skarżącego, a z całą pewnością zachwiać stabilnością finansową skarżącej spółki doprowadzając do jej zamknięcia i koniecznością zwolnienia ponad 100 pracowników. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi tu o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 2165/13, z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienie NSA z 5 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 98/16, postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 40/16). Nie może zatem ulegać wątpliwości, że wnioskodawca jest zobligowany do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, CBOSA). Najdobitniej wyraził to Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04 (LEX nr 1405435), w którym stwierdził, że brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji organu, uznając że skarżąca we wniosku nie wykazała, że w jej przypadku wystąpiła którakolwiek z przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżącej, zgodzić się należy z konkluzją Sądu pierwszej instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Zbyt ogólnikowe argumenty przytoczone przez skarżącą we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i brak dokumentacji spowodowały, że Sąd pierwszej instancji nie mógł ocenić wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację majątkową strony. Aby zbadać, czy rzeczywiście w stosunku do strony zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, konieczne jest odniesienie wysokości obciążenia skarżącej, wynikającego z zaskarżonej decyzji do jej sytuacji materialnej (finansowej). Bez porównania tych dwóch wartości nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia autora zażalenia. Ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku strony skarżącej, prowadzącym do powstania znacznej szkody, bądź spowoduje trudne do odwrócenia skutki musi odbywać się z uwzględnieniem szczegółowych informacji o sytuacji majątkowej, tj. wysokości uzyskiwanych dochodów, posiadanych wolnych środkach, stanu rachunków bankowych. Strona ma obowiązek dokładnie opisać we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne. Twierdzenia te powinny być co najmniej uprawdopodobnione. O ile dana okoliczność może być udokumentowana, to należy przedłożyć stosowne dokumenty (por.: postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10). Niewykazanie przez stronę tych okoliczności uniemożliwiło Sądowi I instancji ocenę wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację majątkową skarżącej. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że wymogów stawianych przez przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. nie wypełniają również twierdzenia skarżącej wskazujące na treść zaskarżonej decyzji, która określa kwotę dotacji przypadającej do zwrotu. Jeżeli bowiem skarżąca twierdzi, że wykonanie decyzji polegającej na obowiązku zwrotu kwoty pieniężnej skutkować będzie powstaniem szkody, to rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie tego, że środki pieniężne niezbędne do zapłaty należności publicznoprawnej przekraczają jej możliwości płatnicze i doprowadzą, np. do utraty płynności finansowej. Okoliczności tych nie wypełnia przedstawienie jedynie bilansu, rachunku zysków i strat oraz miesięcznej struktury zatrudnienia. Na marginesie NSA stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, strona może przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.