I GZ 261/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 lutego 2025 r.; sygn. akt I SA/Lu 659/24 w przedmiocie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego i asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w sprawie ze skargi B. B. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 sierpnia 2024 r.; znak 200000.71.2024.RED.ZT3.ZŻ16.24-PRS w przedmiocie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej zwany: sądem I instancji lub WSA) postanowieniem z 25 lutego 2025 r. sygn. akt I SA/Lu 659/24 oddalił wniosek B. B. (dalej zwanej: skarżącą) o wyłączenie sędziego G. W. oraz asesora sądowego J. P. orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie od rozpoznania w sprawie o sygn. akt I SA/Lu 659/24 w sprawie ze skargi B. B. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej zwanego: ZUS) z 20 sierpnia 2024 r. znak 200000.71.2024.RED.ZT3.ZŻ16.24-PRS w przedmiocie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji wskazał, że skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie ZUS z 20 sierpnia 2024 r. Pismem z 17 lutego 2025 r. skarżąca zwróciła się o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziego G. W. (z uwagi na to, że w jej ocenie w innych sprawach rozpoznawanych na posiedzeniu niejawnym "narobił już szkód") oraz asesora sądowego J. P. (w związku z niespełnianiem przez niego wymogów Konstytucji RP). Wskazani we wniosku skarżącej sędzia i asesor sądowy orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie pisemnie oświadczyli, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznawanej sprawie. Postanowieniem z 25 lutego 2025 r. WSA w Lublinie, działając na podstawie art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej zwanej: p.p.s.a.) w zw. z art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., oddalił wniosek skarżącej. Sąd I instancji stwierdził, że wskazane przez skarżącą okoliczności stanowią jej subiektywne przekonanie o postawie sędziego. Sąd uznał, że podniesione we wniosku o wyłączenie wskazanych w nim sędziego i asesora sądowego argumenty skarżącej nie uzasadniają zastosowania omawianej instytucji wyłączenia. Wskazał przy tym, że skarżąca nie wskazała dowodów mogących uprawdopodobnić formułowane zarzuty i/lub obiektywnych okoliczności potwierdzających jej twierdzenia, a tym samym mogących uzasadnić wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziego i asesora sądowego. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie sądu I instancji wnosząc o uchylenia postanowienia i wyłączenia wskazanych osób od rozpoznawania sprawy. Skarżąca wskazała, że zgodnie z prawem międzynarodowym i art. 45 Konstytucji ma prawo do bezstronnego sądu. Zarzuciła, że jej sprawy "rozpoznają osoby, które jawnie i bezczelnie lekceważą Konstytucję, którą obowiązani są stosować w pierwszej kolejności (art. 8 Konstytucji)". Skarżąca wskazała także, że "analiza wniosku o wyłączenie z punktu widzenia ustawy jest bezzasadna, ponieważ wniosek takich przypadków nie dotyczył." W tym miejscu skarżąca ponownie wskazała, że "Sędzia G. W. orzekał w szeregu spraw na posiedzeniach niejawnych, gdzie pominięte były decyzje ostateczne, pominięty był obowiązek zweryfikowania uprawnień ustawowych organu wystawiającego tytuł egzekucyjny, postanowienie czy decyzje, które wykorzystywana jest do egzekucji." W odniesieniu do uzasadnienia zaskarżonego postanowienia dodała także, że "Wbrew twierdzeniu sądu w skarżonym postanowieniu wyroki i inne orzeczenia nie mają opierać się na poglądach prawnych sędziów i innych osób tylko na ustawach." W odniesieniu do wniosku o wyłączenie asesora wskazała, że art. 178 ust. 1 Konstytucji RP stanowi o sędziach. Podkreśliła, że w ustawie zasadniczej nie ma ani słowa o asesorach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej: p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Z kolei na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia (por. postanowienie NSA z 4 lipca 2017 r. sygn. akt I OZ 1087/17; treść tego, jak i dalej powoływanych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. W obu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (por. postanowienie NSA z 23 maja 2017 r. sygn. akt I OZ 907/17). Wszystkie powyższe rozważania należy także odnieść do asesora sądowego. Zgodnie bowiem z art. 29 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267; dalej zwanej: p.u.s.a.) w związku z art. 106zg § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 334, z późn. zm.) ilekroć inne ustawy przewidują podejmowanie czynności urzędowych przez sędziego należy przez sędziego rozumieć także asesora sądowego. Zgodnie z art. 18 § 1 p.u.s.a. w skład wojewódzkiego sądu administracyjnego wchodzą: prezes sądu, wiceprezes sądu lub wiceprezesi sądu, sędziowie i asesorzy sądowi. Ponadto w myśl art. 4 p.u.s.a. sędziowie sądów administracyjnych i asesorzy sądowi w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. W przypadku ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych ustawodawca – inaczej niż w sądach rejonowych – nie przewidział żadnych ograniczeń w wykonywaniu przez asesorów sądowych władzy sądowniczej. Tym samym mogą oni orzekać we wszelkich sprawach rozpatrywanych przez wojewódzkie sądy administracyjne (zob. M. Radajewski, Status prawny asesorów sądowych w Rzeczpospolitej Polskiej, Warszawa 2022). W niniejszej sprawie skarżąca, tak we wniosku o wyłączenie sędziego oraz asesora sądowego, jak i w zażaleniu na postanowienie z sądu I instancji z 25 lutego 2025 r., nie przywołała żadnych konkretnych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę wyłączenia ww. sędziego i asesora od orzekania w sprawie dotyczącej strony skarżącej. Nie wskazała na jakąkolwiek konkretną sytuację, zachowanie czy wypowiedź sędziego lub asesora sądowego, które mogłyby uzasadniać wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie, rodzić podejrzenie o jakiekolwiek uprzedzenia. Argumentacja skarżącej ma charakter ogólny, bliżej nieskonkretyzowany. Sam fakt natomiast wydania niekorzystnych orzeczeń dotyczących skarżącej i jej męża przez WSA w Lublinie nie może stanowić podstawy wyłączenia od orzekania autora tych aktów. W orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano, że niezadowolenie strony, odnoszące się do sposobu prowadzenia spraw sądowych, nie stanowi automatycznie podstawy do wyłączenia osób orzekających w tych sprawach. Do wyłączenia sędziego/asesora sądowego nie wystarczy bowiem subiektywne przekonanie strony postępowania. Przeświadczenie o prowadzeniu przez sędziego/asesora sądowego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie jego od orzekania w danej sprawie. Tego rodzaju argumenty powinny być oceniane w przypadku wniesienia właściwych środków zaskarżenia (np. skargi kasacyjnej, zażalenia), a nie w ramach postępowania o wyłączenie sędziego (zob. postanowienie NSA z 26 kwietnia 2022 r. sygn. akt II OZ 234/22). Ponadto, ze złożonych w sprawie w trybie art. 22 § 2 p.p.s.a. wyjaśnień sędziego i asesora sądowego wynika, że nie posiadają oni jakichkolwiek związków z osobą skarżącej mogących rzutować na ich bezstronność w trakcie orzekania. Natomiast we wniosku skarżącej o wyłączenie sędziego i asesora sądowego, jak i w zażaleniu brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonych oświadczeń. Jak zaś stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 sierpnia 1971 r. sygn. akt l CZ 212/71, OSNC z 1972 r., nr 3, poz. 55). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec braku wskazania przez skarżącą przekonujących podstaw żądania wyłączenia sędziego oraz asesora sądowego, jak również wobec złożonych do akt oświadczeń sędziego i asesora, nie zachodziły przyczyny do uwzględnienia wniosku skarżącej. Zatem sąd I instancji zasadnie uznał, że w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających zastosowanie instytucji wyłączenia sędziów i asesora sądowego w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Ocena ta nie została podważona w złożonym przez skarżącą zażaleniu. Podkreślenia wymaga również, że kwestię poprawności rozstrzygnięcia sprawy pod kątem merytorycznym strona może przedstawić do zbadania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wraz ze skargą kasacyjną złożoną od wyroku, z którym ewentualnie w przyszłości może się nie zgodzić. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.