I GZ 284/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 3318/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty drugiej raty pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 24 stycznia 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 3318/24 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2024 r. (nr [...]) w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2024 r w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków publicznych. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym. M. M. (dalej zwana "Skarżącą") wniosła skargę na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] września 2024 r. w przedmiocie nienależnie pobranych środków publicznych z tytułu pomocy na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 w wysokości 120 000 złotych. W skardze został zawarty (skierowany zarówno do Prezesa ARiMR, jak i do Sądu) wniosek o wstrzymanie wykonania wydanych w sprawie decyzji "gdyż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody, która prowadzić może do zamknięcia działalności gospodarczej, na rozpoczęcie, której zostały przyznane środki pomocy". Skarżąca stwierdziła, że natychmiastowy zwrot kwoty 120 000 złotych sprawi, że nie będzie mogła wywiązywać się z ciążących na niej zobowiązań finansowych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, co może prowadzić do jej zamknięcia. Dochodzona przez organ kwota jest kwotą znacznej wartości, która została przez Skarżącą wydatkowana na zakup środków trwałych zgodnie z przedłożonym biznesplanem. Zdaniem Skarżącej, należy mieć na względzie zarówno jej dobro (Skarżąca oświadczyła, że zaspokaja swoje podstawowe utrzymanie z dochodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej), jak również dobro podwykonawców, z którymi Skarżąca współpracuje i finansuje wykonywane przez nich prace. Natychmiastowa wykonalność decyzji pozbawi Skarżącą źródła utrzymania, ale również możliwości wywiązania się ze zobowiązań względem podmiotów, z którymi Skarżąca współpracuje od lat, nie mówiąc o konieczności regulowania zobowiązań względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Urzędu Skarbowego. Skarżąca podkreśliła też, że prowadzona przez nią działalność pomaga lokalnej społeczności, a zwrot kwoty otrzymanej w ramach wypłaty pierwszej raty programu dotacyjnego spowoduje, że Skarżąca zostanie pozbawiona niezbędnej płynności finansowej w prowadzonej działalności gospodarczej, co skutkować może nawet ogłoszeniem jej upadłości. Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji WSA w Warszawie podkreślił, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Skarżąca nie uprawdopodobniła wystąpienia w tej sprawie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.). Sąd I instancji podał, że aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja tej kwoty może wyrządzić Skarżącej znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty do sytuacji majątkowej Skarżącej. Bez porównania tych dwu wartości (wysokości kwoty objętej decyzją i majątku, jakim dysponuje Skarżąca) nie jest możliwe zweryfikowanie, czy w przypadku Skarżącej zapłata wspomnianej kwoty doprowadzi do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Skarżąca nie dołączyła żadnej dokumentacji, która pozwalałaby na zobrazowanie aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej Skarżącej. Tego rodzaju dokumentacji (aktualnej) nie ma również w aktach administracyjnych (na k. 927 akt administracyjnych znajduje się poświadczona za zgodność z oryginałem kopia podpisanego przez Skarżącą dokumentu "Informacja o osiągniętych przychodach z działalności pozarolniczej za rok podatkowy 2022", jednak wskazane tam kwoty dotyczą wyłącznie przychodów z działalności, na rozpoczęcie, której Skarżącej przyznano wsparcie, a nadto nie można ich już uznać za aktualne, zaś na k. 995 akt administracyjnych znajduje się dokument mający obrazować przychody Skarżącej od 1 lutego 2020 r. do 30 lipca 2023 r., jednak dokument ten nie jest podpisany, a nadto wskazana w nim wysokość przychodów za 2022 r. różni się od wartości wskazanej we wspomnianym dokumencie na k. 927 akt administracyjnych, a zatem nie jest jasne, które wartości odpowiadają rzeczywistości). W ocenie WSA bez przedłożenia przez Skarżącą stosownych dokumentów źródłowych nie jest w istocie możliwe ustalenie zarówno wysokości uzyskiwanego przez nią aktualnie przychodu i dochodu, ich regularności, wartości środków majątkowych należących obecnie do Skarżącej, a następnie porównanie tych wartości z wysokością kwoty, której zwrotu domagają się w tej sprawie organy administracji - w celu oceny, czy ewentualne wykonanie kwestionowanych decyzji przed zakończeniem kontroli sądowoadministracyjnej w tej sprawie doprowadzi w przypadku Skarżącej do wyrządzenia szkody, która w jej przypadku byłaby znaczna, bądź wywoła skutki, które byłyby trudne do odwrócenia w razie ewentualnego uwzględnienia skargi już po wykonaniu decyzji. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że znajduje się w takiej sytuacji finansowej i majątkowej, w której wykonanie zaskarżonej decyzji skutkowałoby zagrożeniami, o których stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a. W konsekwencji argumenty Skarżącej, że ewentualne wykonanie decyzji wydanych w tej sprawie doprowadzi do zakończenia prowadzonej przez nią działalności gospodarczej i może doprowadzić do upadłości Skarżącej – nie poddają się weryfikacji. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jak i rozpoznania sprawy poza kolejnością. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj. 1. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarżąca nie wykazała wystąpienia przesłanek warunkujących wstrzymanie zaskarżonej decyzji, podczas gdy skarżąca uprawdopodobniła wystąpienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody jak i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co miało wpływ na treść zaskarżonego postanowienia oraz bezzasadną odmowe uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. 2. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez pominięcie szeregu okoliczności przytoczonych przez skarżącą we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ograniczenie się przez Sąd I instancji wyłącznie do weryfikacji dokumentów obrazujących dochody skarżącej, co skutkowało brakiem należytej oceny uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek do wstrzymania zaskarżonej decyzji. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów urzędowych w postaci zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego czy zagrożeniu ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych jak i upomnień organu skarbowego na okoliczności trudnej sytuacji finansowej oraz braku możliwości regulowania zobowiązań względem organu podatkowego. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z przepisu tego wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jego wykonania. Sąd orzeka w kwestii wstrzymania wykonania decyzji na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla skarżącego niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skoro Sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak, aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienie NSA z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II GZ 87/13). Wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został uzasadniony w sposób pozwalający na ocenę czy zaistniały przesłanki przemawiające za wstrzymaniem wykonania decyzji, skoro we wniosku tym skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących, w jakiej kondycji finansowej się znajduje. Wobec tego Sąd I instancji zgodnie z prawem odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skoro do dnia rozpatrzenia omawianego wniosku strona nie wskazała żadnych okoliczności, które w kontekście przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a uzasadniałyby zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega jednak, że wskazany niedostatek wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został uzupełniony w zażaleniu, gdzie strona wskazała okoliczności, które jej zdaniem uprawdopodabniają niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem wydanej w sprawie decyzji. Chodzi tu o przedłożone wraz z zażaleniem dokumenty źródłowe obrazujące sytuację finansową skarżącej. Te aktualne w dokumenty oceniane wespół z wysokością kwoty nienależnie pobranych środków publicznych z tytułu pomocy tj. 120 000 złotych - świadczą o zasadności objęcia skarżącej ochroną tymczasową. W orzecznictwie był już wyrażany pogląd, że w takich okolicznościach NSA uprawniony jest do ponownej oceny wniosku i do ewentualnego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (zob. postanowienia NSA: z dnia 15 grudnia 2010 o sygn. akt I GZ 418/10, z dnia 11 stycznia 2011 r. o sygn. akt II GZ 424/10, z dnia 26 lipca 2012 r. o sygn. akt II OZ 614/12). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego załączone do zażalenia dokumenty, jak i wyjaśnienia skarżącej uprawdopodabniają wystąpienie przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Biorąc pod uwagę sytuację finansową skarżącej oraz wysokości kwoty nienależnie pobranych środków publicznych z tytułu pomocy należało przyjąć, że natychmiastowe wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki i wyrządzi znaczną szkodę skarżącej. W tym stanie rzeczy NSA uznał, że wykonanie zaskarżonej decyzji może wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 zd. 1 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.