I GZ 290/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi F. w G. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2026 r., sygn. akt I GZ 91/26 w sprawie z zażalenia F. w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Go 264/25 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi F. w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 marca 2025 r., nr SKO.Go/482-GM/301/25 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 25 marca 2026 r. sygn. akt I GZ 91/26 oddalił zażalenie F. w G. (dalej zwanej: Fundacją) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 13 listopada 2025 r. sygn. akt II SA/Go 264/25 w przedmiocie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi skarżącego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim z 4 marca 2025 r w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Fundacja wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem w oparciu o: 1. art. 272 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej zwanej: p.p.s.a.) a to w zw. z art. 271 § 1 p.p.s.a., albowiem jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 kwietnia 2026 r. sygn. akt K 8/26 zgłaszanie i weryfikacja kandydatur sędziów w procedurze poprzedzającej wybór przez sejm sędziów do składu Krajowej Rady Sadownictwa odbyło się na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją, a to oznacza, że organ ten został wybrany w sposób nielegalny. W konsekwencji wszelkie czynności podjęte w trybie z udziałem lub na wniosek organu powołanego nielegalnie – są także nielegalne. Konsekwencją tego stanu rzeczy był udział w składzie orzekającym osób wadliwie nominowanych na urząd sędziego NSA, albowiem powołanych przez Prezydenta RP na wniosek organu nieuprawnionego, albowiem działającego w nielegalnie wybranym składzie; 2. art. 272 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 5a p.p.s.a., a to z uwagi na fakt, że art.5a p.p.s.a. został uznany za sprzeczny z Konstytucją wyrokiem z 25 lutego 2026 r. sygn. akt SK 65/25, a wiec upadła podstawa stosowania uchwały NSA z 3 kwietnia 2023 r. sygn. akt I FPS 3/22 dotyczącej wykładni art. 19 p.p.s.a. w związku z wprowadzeniem do porządku prawnego przez ustawodawcę art. 5a p.p.s.a., oraz samego art. 5a p.p.s.a, który został zastosowany w toku postępowania; 3. art. 272 §2a p.p.s.a, a to w zw. z Art. 271 § 1 p.p.s.a. albowiem jak wskazał TSUE w wyroku z 24 marca 2026 r. w sprawie C-521/21: "jeżeli podważono w nim zgodność z prawem procedury powołania tego sędziego, sąd krajowy, do którego wpłynął taki wniosek o wyłączenie, powinien odstąpić od stosowania tych uregulowań zgodnie z ich wykładnią zawartą w tym orzecznictwie i samodzielnie zbadać zgodność z prawem powołania tego sędziego, w szczególności przez sprawdzenie, czy sędzia ten spełnia wymóg "sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy", oraz, w razie potrzeby przez postanowienie o wyłączeniu tego sędziego, jeżeli ewentualnie nieprawidłowości, którymi dotknięte jest wspomniane postępowanie, wiążą się z naruszeniem tego wymogu. Tymczasem w toku postępowania, pomimo wniosku podważającego skuteczność powołania osób wyznaczonych do rozpoznania sprawy w WSA, nie badano tych okoliczności, lecz na podstawie prawa krajowego odrzucono wniosek, podczas gdy "jeżeli podważono w nim zgodność z prawem procedury powołania tego sędziego, sąd krajowy do którego wpłynął taki wniosek o wyłączenie, powinien odstąpić od stosowania tych uregulowań"; 4. art. 271 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 272 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z Art. 272 § 2a p.p.s.a. albowiem skład sądu był sprzeczny z przepisami prawa, a w szczególności z art. 47 Karty Praw Podstawowych i art. 6 ust. 1 EKPCz, gdyż zgłaszanie i weryfikacja kandydatur sędziów w procedurze poprzedzającej wybór przez sejm sędziów do składu Krajowej Rady Sadownictwa odbyło się na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją a to oznacza, że organ ten został wybrany w sposób nielegalny. W konsekwencji wszelkie czynności podjęte w trybie z udziałem lub na wniosek organu powołanego nielegalnie – są także nielegalne. Konsekwencją tego stanu rzeczy był udział w składzie orzekającym osób wadliwie nominowanych na urząd sędziego NSA, albowiem powołanych przez Prezydenta RP na wniosek organu nieuprawnionego, albowiem działającego w nielegalnym wybranym składzie; 5. art. 271 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 272 § 1 p.p.s.a. a to w zw. z art. 271 § 2a p.p.s.a. a to przez naruszenie powołanych przepisów postępowania, czego skutkiem było pozbawienie strony możliwości działania w postępowaniu w zakresie wniosku o powołanie zgodnego z prawem składu sądu; 6. art. 271 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 91 § 21 p.p.s.a. a to przez brak powiadomienia strony o terminie rozprawy w NSA, gdyż 28 kwietnia 2026 r. doręczono stronie jedynie postanowienie z dnia 8 kwietnia 2026 r. Ponadto w zw. z przymusem adwokacko-radcowskim wynikającym z art. 175 p.p.s.a., skarżąca wniosła o wyznaczenie adwokata, radcę prawnego z urzędu w przedmiotowej sprawie w oparciu o prawo pomocy celem reprezentacji skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega odrzuceniu. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania nie jest zwykłym postępowaniem sądowym ani też postępowaniem ze skargi kasacyjnej, lecz ma ono charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Ze względu na wyjątkowy charakter tego postępowania muszą być zachowane wymogi określone w dziale VII ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do treści art. 280 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie postępowania jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W przypadku braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, bowiem merytoryczne rozpoznanie skargi jest niemożliwe, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Podkreślenia przy tym wymaga, że badanie o jakim mowa w ww. przepisie nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem tego badania jest bowiem stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki formalne, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Natomiast w myśl art. 276 p.p.s.a. do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio art. 175 p.p.s.a. Odesłanie to oznacza, że skargę o wznowienie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym może sporządzić wyłącznie adwokat lub radca prawny (art. 175 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkowo skarga ta może być sporządzona przez stronę postępowania, ale wyłącznie w sytuacji, gdy strona jest: sędzią, prokuratorem, notariuszem, radcą Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesorem lub doktorem habilitowanym nauk prawnych albo jeżeli wnosi ją prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 2). Przepisu art. 175 § 1 p.p.s.a. nie stosuje się także wtedy, gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej RP, a także wówczas, gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną RP (art. 175 § 2a p.p.s.a.). Ponadto skarga o wznowienie postępowania może być sporządzona przez: doradcę podatkowego – w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami; rzecznika patentowego – w sprawach własności przemysłowej (§ 3). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że niedopełnienie tego obowiązku (tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego) jest wadą nieusuwalną skargi o wznowienie postępowania, która skutkuje jej odrzuceniem. W okolicznościach niniejszej sprawy skarga o wznowienie postępowania nie została sporządzona ani przez profesjonalnego pełnomocnika, ani przez żaden z podmiotów wymienionych w art. 175 p.p.s.a. Skargę tę sporządził natomiast osobiście prezes zarządu Fundacji. Oznacza to, że nie został spełniony obowiązek ustawowy z art. 276 w związku z art. 175 § 1 p.p.s.a. Skarżąca Fundacja nie posiada bowiem wymaganej ustawowo tzw. zdolności postulacyjnej do sporządzenia przedmiotowej skargi o wznowienie postępowania. Z tej perspektywy bez znaczenia dla odrzucenia skargi o wznowienie postępowania pozostawała okoliczność złożenia przez Fundację wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienie pełnomocnika z urzędu – radcy prawnego lub adwokat. Ewentualne procedowanie tego wniosku i nawet przyznanie stronie pełnomocnika nie mogłoby sanować wspomnianej sytuacji niezachowania tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego w zakresie złożonej już skargi o wznowienie postepowania, która to wada skutkuje a limine odrzuceniem skargi o wznowienie postępowania sądowego. Dla podjętego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2026 r. sygn. akt I GZ 91/26, kluczowe pozostawało zatem to, że z przedstawionych przez Fundację pisma nie wynikało, aby był on podmiotem legitymowanym do samodzielnego sporządzenia tej skargi. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 193 i art. 276 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. IK