I GZ 295/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 26 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P.B.G. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 301/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P.B.G. Sp. z o.o. w K. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 20 grudnia 2022 r. nr DIR-IX.6343.34.2022.AT.3 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków finansowych przyznanych w ramach umowy o dofinansowanie projektu postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 maja 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 301/24 po rozpoznaniu wniosku P.B.G. sp. z o.o. z siedzibą w K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P.B.G. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 20 grudnia 2022 r. znak DIR-IX.6343.34.2022.AT.3 w przedmiocie określenia zobowiązania do zwrotu środków postanowił odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie jej wykonania zaskarżonej decyzji. Mocą tej decyzji spółkę zobowiązano do zwrotu dofinansowania w kwocie 407.335,48 zł. W uzasadnieniu wniosku spółka wskazała, iż w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji poniesie szkodę majątkową polegającą na utracie znacznej substancji majątkowej, mogącej skutkować brakiem możliwości regulowania przez skarżącą swoich zobowiązań w stosunku do pracowników i kontrahentów. W ocenie Sądu I instancji umotywowanie rozpatrywanego wniosku nie pozwalało na zastosowanie wobec strony wyjątkowej instytucji jaką jest wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Przede wszystkim rodzaj obowiązku nałożony na skarżącą nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny. Zaskarżoną decyzją zobowiązano ja do zwrotu dofinansowania w wysokości 407.335,48 zł. W sytuacji ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje możliwość zwrotu spółce kwoty dofinansowania zwróconego dobrowolnie czy w drodze egzekucji. Oczywiste jest zatem, że w wyniku dobrowolnej zapłaty lub przymusowej egzekucji kwoty 407.335,48 zł dojdzie do pomniejszenia majątku spółki. Skarżąca powinna więc wykazać, że na skutek zapłaty tej kwoty grozi jej szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa wydanej decyzji. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. wyraźnie bowiem stanowi o szkodzie znacznej, a nie o szkodzie jakiejkolwiek. Ponadto Sąd I instancji wskazał, że skarżąca nie opisała swojej sytuacji finansowej oraz nie przedstawiła żadnej dokumentacji w tym zakresie. Nie wiadomo więc czy osiąga przychody, z jakiego tytułu i przede wszystkim w jakiej wysokości. Spółka nie podała jaki posiada majątek i jaka jest jego wartość, zatem nie wiadomo czy ma nieruchomości, wartościowe przedmioty, zasoby pieniężne czy też majątek ulokowany w innych aktywach (np. udziałach, akcjach). Nie sposób zatem stwierdzić, czy kwota 407.335,48 zł istotnie stanowi "znaczną substancję majątkową" spółki. Sam fakt konieczności zwrotu dofinansowania bez zestawienia go z ogółem sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych zobowiązanego, nie może sam z siebie stanowić o ryzyku wyrządzenia stronie jakiejś szkody, tym bardziej znacznej. Strona może bowiem dysponować majątkiem i zasobami finansowymi, które bez problemu wystarczą na uregulowanie omawianej należności, bez powodowania nadmiernych zakłóceń w prowadzonej działalności. W konsekwencji w niniejszej sprawie niemożliwe jest dokonanie oceny, czy zapłata bądź egzekucja kwoty 407.335,48 zł rzeczywiście skutkować będzie zaistnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia spółce znacznej szkody, tj. pozbawienia jej znacznej części majątku oraz uniemożliwienia regulowania zobowiązań. Sąd I instancji zaznaczył, że podmiot występujący o ochronę tymczasową nie może oczekiwać od Sądu aby ten, niejako wyręczając go, z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca Spółka zaskarżając je w całości. Skarżąca wniosła o zmianę przedmiotowego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w ciągu jednego roku kapitał własny skarżącej uległ zmniejszeniu o ponad 6 000 000 zł (dokładnie o 6 189 353,20 zł). Jednocześnie, pomimo posiadania przez Skarżącą w 2022 r. dodatniego kapitału własnego, jednocześnie posiadała ona zobowiązania znacząco przewyższające wartość tego kapitału tj. zobowiązania o wartości 1 472 295,55 zł. Obecna sytuacja finansowa skarżącej spowodowała konieczność ograniczenia liczby zatrudnionych przez nią pracowników oraz osób, z którymi współpracowała na podstawie innych umów cywilnoprawnych. Już w 2022 r. skarżąca posiadała zaległe zobowiązania z tytułu wynagrodzeń w wysokości 98 578,77 zł. Nie można uznać zasadności twierdzeń WSA w Warszawie, że w sprawie w sytuacji uwzględnienia skargi istnieje możliwość zwrotu spółce kwoty dofinansowania, co powoduje, że możliwe będzie przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego i nie zaistnieją w sprawie trudne do odwrócenia skutki. Wysokość zobowiązania, do którego odnosi się decyzja, oraz wysokość pozostałych zobowiązań skarżącej, skutkowałaby trudnymi do odwrócenia skutkami, w tym niebezpieczeństwem powstania stanu niewypłacalności, którego nie da się już odwrócić nawet w przypadku wygrania sporu i zwrotu wyegzekwowanych uprzednio środków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi tu o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 2165/13, z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienie NSA z 5 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 98/16, postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 40/16). W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji organu, uznając że skarżąca spółka nie wykazała, że w jej przypadku wystąpiła którakolwiek z przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji miał podstawy, aby uznać, że argumentacja na poparcie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie obrazuje jej sytuacji majątkowej i finansowej. Do oceny zasadności wniosku konieczne jest dysponowanie aktualnymi danymi w tej kwestii. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku strony skarżącej, prowadzącym do powstania znacznej szkody, bądź powodującym trudne do odwrócenia skutki, jak już była o tym mowa, musi odbywać się z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jego sytuacji finansowej tj. wysokości uzyskiwanych dochodów, posiadanych wolnych środkach, czy ponoszonych wydatkach. Niewykazanie przez skarżącą tych okoliczności nie pozwala na dokonanie oceny, czy wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek zawarty w skardze pozbawiony był jakiejkolwiek rzeczowej argumentacji, a jego autor wskazał jedynie, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uzasadniony jest tym "że w razie jej wykonania Skarżąca poniesie szkodę majątkową polegającą na utracie znacznej substancji majątkowej, mogącej skutkować brakiem możliwości regulowania przez Skarżącą swoich zobowiązań w stosunku do pracowników i kontrahentów". Skarżąca nie przedłożyła na poparcie swoich twierdzeń żadnych dokumentów źródłowych wskazujących na stan majątkowy czy obrazujących sytuację finansową spółki jak też nie opisała we wniosku sytuacji finansowej. Należy podkreślić, że ciężar konkretyzacji przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz wskazania okoliczności je potwierdzających spoczywa bowiem na wnioskodawcy. Strona ma obowiązek dokładnie opisać we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne. W zażaleniu strona skarżąca poszerzyła argumentację uzasadniającą zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jednak w dalszym ciągu nie przedłożyła na poparcie swoich twierdzeń żadnych dokumentów źródłowych wskazujących na stan majątkowy czy obrazujących sytuację finansową spółki. Należy ponadto podkreślić, że zadaniem NSA nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, lecz kontrola postanowienia wydanego przez WSA. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie legalności działania sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zażalenie ze środka zaskarżenia nie powinno być pismem uzupełniającym wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 grudnia 2023 r., sygn. akt I GZ 367/23; z 12 listopada 2019 r., sygn. akt I OZ 1054/19; z 12 października 2018 r., sygn. akt I OZ 937/18; z 3 marca 2016 r., sygn. akt I FZ 33/16; z 29 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1240/11; z 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OZ 375/09, a także J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., s. 212-213). Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, skarżący może przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu zażalenia.