I GZ 379/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner po rozpoznaniu w dniu 29 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. Sz. na postanowienie zawarte w punkcie 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1331/24 w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi L. Sz. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia 9 lutego 2024 r., nr 24/24/IX-O przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: 1. uchylić postanowienie zawarte w punkcie 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1331/24; 2. zasądzić od Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej na rzecz L. Sz. kwotę 700 (siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrokiem z dnia 6 lutego 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1331/24 uwzględnił skargę L. Sz. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia 9 lutego 2024 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i uchylił zaskarżoną uchwałę i poprzedzającą ją uchwałę Okręgowej Rady Lekarskiej w Szczecinie z dnia 13 lipca 2023 r. oraz zasądził od Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej na rzecz skarżącego 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z akt sprawy wynika, że na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Przedłożył fakturę potwierdzającą nocleg w hotelu od 5 do 7 lutego 2025 r. oraz wniósł o zasądzenie koszów paliwa według kilometrówki. Odnosząc się do zakresu złożonego na rozprawie przez Skarżącego wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i piśmiennictwie utrwalone jest stanowisko, że stronie przysługuje zwrot kosztów podróży jedynie wówczas gdy została ona wezwana do sądu i jej stawiennictwo określono jako obowiązkowe. Oznacza to, że tylko w sytuacji gdy sąd w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy zarządzi stawienie się strony osobiście na podstawie art. 91 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a." może się ona domagać zwrotu kosztów podróży. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Ponadto skarżący nie wykazał w żaden sposób, jaka była odległość miejsca jego zamieszkania od siedziby sądu, a nie jest rolą Sądu wyręczanie skarżącego w tym zakresie. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie zawarte w punkcie 2 wyroku Sądu pierwszej instancji, zaskarżając je w całości. Skarżący wskazał, że niewątpliwie stawił się na rozprawie, składając oświadczenie o przyjeździe własnym samochodem ze Szczecina do Warszawy. Skarżący wskazał, że godzina wyznaczenia rozprawy sprawia uniemożliwia dotarcie na rozprawę przy założeniu, że wyjeżdza się w tym samym dniu ze Szczecina. Ponadto skarżący wskazał, że jest osobą ciężkim stanie zdrowia po masywnym zatorze płuc i pobycie w szpitalu i przyjechał wraz z opiekunem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w nim argumenty są usprawiedliwione. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a.). Do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie (art. 205 § 1 p.p.s.a.). Natomiast zgodnie z art. 205 § 3 p.p.s.a. przysługujące stronie należności z tytułu kosztów przejazdów oraz utraconego zarobku lub dochodu ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach działu 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1144, 1532 i 1860). Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu Sądu pierwszej instancji, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym istnieje możliwość zasądzenia niezbędnych kosztów postępowania tylko wtedy, gdy strona została wezwana a jej stawiennictwo określono jako obowiązkowe. Generalną zasadę zwrotu kosztów postępowania między stronami stanowi art. 205 § 1 p.p.s.a., z którego jednoznacznie wynika, że do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście zalicza się poniesione przez stronę koszty przejazdów do sądu oraz równowartość utraconego zarobku. Co istotne, przepis ten w żaden sposób nie uzależnia możliwości zasądzenia zwrotu kosztów postępowania od charakteru stawiennictwa stron. Istnieje możliwość zasądzenia kosztów przejazdów do sądu, nawet jeśli stawiennictwo nie było obowiązkowe (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2019 r., sygn. akt I GZ 371/19, z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt II GZ 729/17, z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OZ 656/17, z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 1087/14). Natomiast odnosząc się do wniosku o zwrot kosztów postępowania, należy zauważyć, że rozprawa odbyła się w dniu 6 lutego 2025 r. Zaś jak wynika z akt sprawy, skarżący przedstawił na rozprawie fakturę za nocleg w okresie od dnia 5 lutego 2025 r. do dnia 7 lutego 2025 r. na kwotę 1.008 zł. Wobec tego poniesienie kosztów noclegu w okresie od dnia 6 lutego 2025 r. do dnia 7 lutego 2025 r. nie było kosztem niezbędnym z uwagi na to, że rozprawa odbyła się w dniu 6 lutego 2025 r., o godzinie 11:20. Tym samym nie należało uznać za niezbędne w rozumieniu art. 205 § 1 p.p.s.a. kosztów noclegu już po zakończonej rozprawie. Natomiast skarżący nie załączył żadnego dokumentu, z którego wynikałoby poniesienie przez niego kosztów paliwa w celu dojazdu do Sądu z miejsca zamieszkania. Tak więc w tej sytuacji nie sposób określić faktycznych kosztów dojazdu. W konsekwencji powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1331/24 i zasądził koszty z uwzględnieniem zwrotu wpisu od skargi oraz niezbędnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 205 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.