I GZ 427/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 1594/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 22 marca 2024 r. nr 26/2024 w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie.

I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 17 lipca 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1594/24, działając na podstawie art. 61 § 3 w związku z § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), w sprawie ze skargi A. B. (dalej: skarżący) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 22 marca 2024 r. w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego odmówił wstrzymania wykonania decyzji. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił ziszczenia się w jego sytuacji majątkowej i finansowej negatywnych konsekwencji zaskarżonej decyzji. Sąd wyjaśnił, że formując powyższą tezę miał na uwadze nie tylko zawarte we wniosku argumenty motywujące wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej, ale również uwzględnił okoliczności ustalone w postępowaniu wpadkowym w związku z procedowaniem w sprawie przyznania skarżącemu prawa pomocy. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę ustalenia z postępowania V SPP/Wa 289/24, brak udzielenia ochrony tymczasowej nie doprowadzi do powstania u skarżącego szkody, która byłaby znaczna ani trudnych do odwrócenia skutków. Sąd podkreślił, że skarżący nie dołączył do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji innych dokumentów źródłowych obrazujących jego sytuację finansową, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie decyzji może skutkować powstaniem znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. II Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono, że zostało wydane z naruszeniem wskazanych przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1) art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niewydanie postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania w całości przedmiotowej decyzji w sytuacji, w której spełnione zostały przesłanki określone w ww. artykule, tj. skarżący skrupulatnie wykazał, iż wykonanie przedmiotowej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z racji niezbitego wykazania w uzasadnieniu wniosku, że zwrot orzeczonych zaskarżoną decyzją; należności – dopłat bezsprzecznie pociągnie za sobą dotkliwe konsekwencje, szkodę majątkową i niemajątkową, skutkujące nie tylko wyrządzeniem znacznej szkody, ale również powstaniem trudnych do odwrócenia skutków, 2) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez oparcie treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia na stanowiskach części doktryny i orzecznictwa oraz na odrębnych ustaleniach poczynionych przez inne sądy w sprawie V SPP 289/24 bez przedstawienia własnej argumentacji i rozumowania uzasadniającego podjęte rozstrzygnięcie przez procedujący sąd. Mając na uwadze powyższą argumentację, skarżący wniósł w pierwszej kolejności, na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a., o zmianę zaskarżonego orzeczenia w całości poprzez wstrzymanie wykonania decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 22 marca 2024 r. ze względu na oczywistą zasadność zażalenia, zaś w przypadku nie przychylenia się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do powyżej wskazanego wniosku, wniesiono o przekazanie niniejszego zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 22 marca 2024 r. III W odpowiedzi na zażalenie Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie zażalenia w całości. IV Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednak po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o którym mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. Domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skarżący musi wykazać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia tym aktem znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek o udzielenie tymczasowej ochrony powinien zawierać zatem spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Jeżeli we wniosku strona nie wskaże okoliczności uzasadniających twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku (art. 49 § 1 p.p.s.a.), lecz za brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd, uzasadniający oddalenie wniosku. Sąd orzeka bowiem w kwestii wstrzymania wykonania na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla strony skarżącej niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Niewątpliwie podjęcie działań nakierowanych na skorzystanie z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Powinna ona jednak mieć świadomość tego, że analizowane tu uprawnienie wiąże się z obowiązkiem należytego uzasadnienia składanego wniosku, tak stosownymi twierdzeniami, wnioskowanymi, jak i dokumentami, na okoliczność wykazania spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Konieczne jest zatem przedstawienie we wniosku szczegółowych informacji uzasadniających wystąpienie zdarzeń, które powodują ziszczenie się choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, jak wynika to z jego konstrukcji, spoczywa na wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację przedstawioną przez Sąd pierwszej instancji w zakresie braku podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący nie wykazał bowiem, że wykonanie decyzji mogłoby narazić go na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wyjaśnienia wymaga, że skarżący przedłożył dokumenty obrazujące jego sytuacje materialną na potrzeby postępowania o przyznanie prawa pomocy, który to materiał dowodowy sąd zobligowany był wziąć pod uwagę również przy ocenie przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej, albowiem materiał, do którego odnosi się sąd administracyjny oceniając zasadność wniosku o wstrzymanie, może być materiałem, który po części został dołączony do wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 417/10). Mimo więc braku dokumentacji obrazującej powyższe okoliczności przy samym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 133 p.p.s.a., zweryfikował te okoliczności (dotyczące sytuacji majątkowej strony), czyniąc to pod kątem przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., w oparciu o dostępną dla tego Sądu dokumentację znajdującą się w aktach sprawy przy wniosku strony o przyznanie prawa pomocy. W sytuacji bowiem, gdy sąd dysponuje taką dokumentacją, złożoną wprawdzie w ramach innej instytucji procesowej (prawa pomocy), brak jest przeszkód aby wykorzystać ją na potrzeby postępowania wpadkowego, tj. postępowania z wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, kiedy strona jako przesłankę uzasadniającą udzielenie jej ochrony tymczasowej powołuje okoliczność, którą ma wykazać również wnioskując o przyznanie prawa pomocy (możliwości finansowe i konsekwencje związane z pogorszeniem sytuacji majątkowej). Choć zatem przesłanki przyznania prawa pomocy i wstrzymania wykonania aktu nie są tożsame, to oceniając wniosek w przedmiocie ochrony tymczasowej Sąd pierwszej instancji wsparł swoją argumentację danymi pochodzącymi z procedowanego wcześniej prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, złożony w skardze wniosek został oceniony przez Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy, po analizie całości okoliczności, które wynikały zarówno z jego argumentacji, jak i z danych uzyskanych z postępowania prowadzonego w przedmiocie prawa pomocy. Dysponując oświadczeniami i dokumentacją z akt prawa pomocy Sąd pierwszej instancji wyprowadził wniosek o dobrej wypłacalności skarżącego, majątkowej samowystarczalności i braku zagrożeń dla płynności finansowej. Sąd doszedł do powyższych wniosków podkreślając, że skarżący wspólnie z żoną posiadają majątek znacznej wartości, a skarżący regularnie dysponuje i obraca środkami pieniężnymi, zaś gospodarstwo rolne skarżącego z tytułu sprzedaży w roku 2024 uzyskało przychód [...] zł, przy wydatkach [...] zł. Sąd zwrócił także uwagę na otrzymanie w roku budżetowym 2023 przez skarżącego płatności w wysokości [...] zł, co wynika z wykazu beneficjentów Wspólnej Polityki Rolnej (udostępnionego przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, bazując na powyższych informacjach Sąd pierwszej instancji trafnie stwierdził, że sytuacja finansowa skarżącego jest dość korzystna, stabilna i nie uzasadnia przyznania mu ochrony tymczasowej w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. Z uwagi na to, że skarżący nie jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, Naczelny Sąd Administracyjny poucza stronę, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.