I GZ 473/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A Sp. z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2025 r., sygn. akt VIII SA/Wa 160/25 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 8 stycznia 2025 r., nr 2/2025 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości wynikające z nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 października 2025 r., sygn. akt VIII SA/Wa 160/25 odrzucił skargę A Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 8 stycznia 2025 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości wynikające z nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 marca 2025 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 złotych – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie strona skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pismo z dnia 29 marca 2025 r. – data nadania w UP). Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2025 r. (sygn. akt VIII SPP/Wa 76/25) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 14 maja 2025 r. o odmowie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Następnie pismem z dnia 30 czerwca 2025 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 czerwca 2025 r., skarżąca została wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 5 marca 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 złotych – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do usunięcia ww. braku fiskalnego skargi zostało doręczone skarżącej w dniu 2 lipca 2025 r. W zakreślonym terminie (który upływał w dniu 9 lipca 2025 r.) strona nie dokonała wpłaty należnego wpisu sądowego. Z kolei, pismem z dnia 8 lipca 2025 r. (data nadania na poczcie) spółka ponownie złożyła wniosek o zwolnienie od wpisu od skargi uzasadniając go pogorszeniem sytuacji finansowej. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2025 r. (sygn. akt VIII SPP/Wa 161/25) referendarz sądowy odmówił zmiany postanowienia z dnia 14 maja 2025 r. (sygn. akt VIII SPP/Wa 76/25) w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 26 września 2025 r. Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza o odmowie zmiany. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w dokumentach księgowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie zidentyfikowano do dnia 27 sierpnia 2025 r. wpłaty tytułem opłaty sądowej w zakresie wpisu od skargi w procedowanej sprawie, co jest jednoznaczne z faktem, że spółka nie uiściła wymaganego wpisu sądowego. Spółka złożyła zażalenie na powyższe orzeczenie, wnosząc o jego uchylenie i dalsze procesowanie w sprawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu oraz naruszenie art. 47 Karty Praw Podstawowych UE. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały, przy czym jednym z tego rodzaju pism jest skarga. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że Sąd I instancji zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VIII z dnia 30 czerwca 2025 r. wezwał skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VIII z dnia 5 marca 2025 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, pod rygorem jej odrzucenia. Skarżąca nie została zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego i miała ona obowiązek ten wpis uiścić. Skarżąca w zakreślonym terminie wpisu nie opłaciła, wniosła natomiast ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Należy zauważyć, że jakkolwiek strona ma prawo do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na każdym etapie postępowania, a obowiązkiem sądu administracyjnego jest jego rozpoznanie – należy pamiętać, że jeżeli w obrocie prawnym pozostaje prawomocne rozstrzygnięcie sądu w tym przedmiocie, ma ono charakter wiążący dla strony i sądu, który je wydał (art. 170 p.p.s.a.). Oznacza to, że złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może mieć wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wniosek ten nie uchyla bowiem skutków wynikających z prawomocnego orzeczenia sądu. Dopiero wydanie kolejnego prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy o innej treści skutkuje utratą mocy wcześniejszego postanowienia. Argumentacja przedstawiona w zażaleniu skupia się na braku możliwości uiszczenia wpisu przez skarżącą, nie kwestionując jednak faktu nieopłacenia skargi. W związku zaś z odmową przyznania stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych, ewentualny brak zdolności finansowych skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości odrzucenia skargi przez Sąd I instancji. Tym samym nie doszło do pozbawienia strony prawa do sądu, bowiem w sytuacji nieuwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, na stronie skarżącej spoczywają obowiązki ponoszenia kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie, zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a.