I OPP 17/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 9 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi D. G., E. M. i M. G. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 2449/20 ze skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 697/19 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 stycznia 2019 r., nr DAP-WOSRFR-7280-48/2018/DC w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Pismem z 23 stycznia 2020 r. M.G. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z 25 października 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 697/19. Zarządzeniem z 29 stycznia 2020 r., wykonanym 11 marca 2020 r. Sąd Wojewódzki wezwał do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej. Pismem z 18 marca 2020 r. brak został uzupełniony. Zarządzeniem z 13 maja 2020 r. Sąd I instancji zarządził doręczenie odpisu skargi kasacyjnej pozostałym stronom postępowania. Zarządzeniem z 13 sierpnia 2020 r. stwierdzono brak podstaw do zastosowania art. 178a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "ppsa"). Zarządzeniem z 7 września 2020 r., wykonanym 16 listopada 2020 r. akta sprawy wraz ze skargą kasacyjną przekazano Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Sprawę zarejestrowano w Naczelnym Sądzie Administracyjnym 16 listopada 2020 r. Pismem z 1 sierpnia 2023 r. pełnomocnik M.G. poinformował o jego śmierci oraz przedstawił akt poświadczenia dziedziczenia z którego wynika, że spadek po zmarłym nabyli: D.G., E.M. i M.G. (dalej: "skarżący"). Przy piśmie z 28 sierpnia 2023 r. skarżący złożyli skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że od momentu uzupełnienia braków skargi kasacyjnej w sprawie nie zostały podjęte żadne czynności zmierzające do jej rozstrzygnięcia, zaś od momentu wniesienia skargi kasacyjnej upłynęły ponad trzy lata. Skarżący wnieśli o stwierdzenie, że w postępowaniu prowadzonym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pod sygn. akt I OSK 2449/20 nastąpiła przewlekłość postępowania, przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżących kwot po 8000 (osiem tysięcy) złotych oraz zasądzenie kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, (Dz. U. z 2018 r. poz. 75, dalej: "ustawa"), skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Należy również zauważyć, że ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego z: 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11 i 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna wpłynęła do Naczelnego Sadu Administracyjnego 16 listopada 2020 r. Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa została skierowana do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy, zgodnie z kolejnością wpływu. Od momentu rejestracji skargi kasacyjnej do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania upłynęło ponad dwa lata i dziewięć miesięcy, czas trwania postępowania kasacyjnego przekroczył zatem 12 miesięcy o których mowa w art. 14 ustawy. Pamiętać jednak należy, że czas oczekiwania na rozpoznanie spawy nie jest zależny tylko od czynności Sądu, lecz przede wszystkim od bardzo dużej ilości składanych skarg kasacyjnych w zestawieniu z ograniczoną ilością możliwych terminów posiedzeń oraz ograniczonymi możliwościami kadrowymi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do § 25a ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. - Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1202 ze zm., dalej: "regulamin"), sprawy rozpatrywane w składach trzyosobowych przewodniczący wydziału przydziela sędziom w drodze losowania, w ramach symboli spraw należących do właściwości wydziału orzeczniczego, w którym orzekają, z uwzględnieniem specjalizacji orzeczniczej sędziów, zgodnie natomiast z ust. 4 powyższego przepisu, pula spraw wyznaczonych do losowania obejmuje sprawy z uwzględnieniem kolejności ich wpływu. Kategorie spraw rozpoznawanych poza kolejnością wpływu wymienione są w § 26 ust. 2 regulaminu, ponadto stosownie do § 26 ust. 5 regulaminu Prezes Izby może w uzasadnionych przypadkach zarządzić rozpoznanie sprawy lub określonych spraw poza kolejnością wpływu, po uprzednim uzgodnieniu z przewodniczącymi wydziałów. Rozpoznawana sprawa nie należy do żadnej z kategorii o których mowa w § 26 ust. 2 regulaminu, żadne przepisy ustaw szczególnych nie nakładają na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązku jej rozpoznania poza kolejnością wpływu, skarżący nie składali również wniosku w tym przedmiocie. Podkreślić także należy, że w piśmie z 18 marca 2020 r. - uzupełniającym brak formalny skargi kasacyjnej - zawarto wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie, co wydłuża termin oczekiwania na jej rozpoznanie. Z uwagi na powyższe w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okres oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy w sprawie ze skargi kasacyjnej od wyroku z 25 października 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 697/19 nie może stanowić o nieuzasadnionej zwłoce Sądu. Zgodnie z regulaminem przed powyższą sprawą na dostępne terminu rozpraw kierowane są bowiem sprawy o wcześniejszej dacie wpływu oraz sprawy należące do kategorii spraw rozpoznawanych poza kolejnością wpływu. Sądowi z urzędu jest wiadomym, że zgodnie z kolejnością wpływu obecnie w Wydziale I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego na dostępne terminy rozpraw kierowane są sprawy zarejestrowane w sierpniu 2020 r. W takich okolicznościach nie można uznać, aby w sprawie wystąpiła przewlekłość postępowania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.