I OSK 1008/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2025/20 w sprawie ze skargi A. N. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 15 lipca 2020 r. nr DLI.VI.7615.191.2020.MC w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: zawiesić postępowanie do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy o sygn. I OPS 1/24.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 marca 2021 r. I SA/Wa 2025/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. N. na decyzję Ministra Rozwoju z 15 lipca 2020 r. nr DLI.VI.7615.191.2020.MC w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość: 1) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Lubelskiego z 3 kwietnia 2020 r. 2) zasądził od Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii na rzecz A. N. kwotę 4121 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji wskazał, że przy wycenie spornych działek w oparciu o rynek nieruchomości drogowych rzeczoznawca odwoływał się do unormowania art. 134 ust 4 u.g.n. tj. zasady korzyści (dokonując wyboru nieruchomości do porównania z uwagi na cel nabycia a nie przeznaczenie nieruchomości określone w studium), zgodnie z którą w sytuacji gdy przeznaczenie nieruchomości zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania ustala się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia. W ocenie Sądu I instancji wykluczona była możliwość ustalania wartości wywłaszczonych nieruchomości na podstawie specustawy drogowej w oparciu o analizę transakcji nieruchomościami nabywanymi pod drogi, jak wynikałoby to z art. 134 ust 4 u.g.n.. W takim bowiem przypadku powinno to nastąpić w oparciu o transakcje nieruchomościami przeznaczonymi na cele tożsame z tymi na jakie były przeznaczone nieruchomości zajęte przy powiększeniu ustalonej na bazie tego rodzaju reprezentatywnej próbki jej wartości o nie więcej niż 50 %, a więc na zasadach § 36 ust 3 pkt 1 rozporządzenia. To natomiast o jaki konkretnie procent wartość ma zostać zwiększona, ustala się właśnie w oparciu o dane dotyczące transakcji nieruchomościami drogowymi. I właśnie w tym celu analizy rynku w tym zakresie rzeczoznawca winien dokonać a nie w celu zastosowania zasady korzyści. Przepis § 36 ust. 4 mógłby bowiem stanowić podstawę sporządzenia operatu szacunkowego, tylko w sytuacji gdyby przedmiotowe nieruchomości na dzień wydania decyzji wywłaszczeniowej były przeznaczone pod drogę publiczną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (w niniejszej sprawie taki plan nie obowiązywał) lub studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (zgodnie z studium w niniejszej sprawie takiego przeznaczenia działki nie miały). Okoliczność ta jest bowiem warunkiem koniecznym do zastosowania w przedmiocie wyceny § 36 ust. 4 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości. Z tych względów, zdaniem Sądu I instancji, ustalenie na podstawie dotychczasowego operatu szacunkowego odszkodowania nie było dopuszczalne, a to powoduje, że podjęta w tej materii ostateczna decyzja Ministra Rozwoju oceniana być musi jako wydana z istotnym naruszeniem ww. przepisów prawa materialnego, co musiało doprowadzić do jej uchylenia, jak też uchylenia opartej na tożsamym dowodzie decyzji Wojewody Lubelskiego z 3 kwietnia 2020 r. Naruszenie tych przepisów było z kolei wynikiem wadliwej oceny ww. dowodu i naruszenia tym samym art. 80 k.p.a. Skargę kasacyjna od powyższego wyroku wniósł Minister Rozwoju i Technologii zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu zarzucono - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 134 ust. 4 ustawy z dnia ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 poz. 1990, ze zm.; dalej: u.g.n.) i § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 555), poprzez ich błędną wykładnię oraz przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie powinien mieć zastosowanie § 36 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia, - naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, iż dokonano wadliwej oceny dowodu w postaci operatu szacunkowego. Wskazując na powyższe okoliczności wniesiono o: - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie - uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, - rozpoznanie sprawy na rozprawie, - zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Antoni Nosal odpowiadając na skargę kasacyjną wniósł o: 1) uwzględnienie skargi; 2) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia; 3) odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zasadniczy zarzut skargi kasacyjnej sprowadza się do tego, czy w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 134 ust. 4 u.g.n., czy też przepisy § 36 ust. 3 i 4 rozporządzenia. Na tak postawione pytanie odpowiedzi można oczekiwać po rozstrzygnięciu wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2024 r., złożonego w trybie art. 36 § 1 i 2 p.u.s.a. i art. 264 § 2 p.p.s.a., zarejestrowanego pod sygn. I OPS 1/24. Zagadnienie to wywołuje bowiem rozbieżności w orzecznictwie. Treść wniosku Prezesa NSA jest następująca: "Czy ustalenie wartości nieruchomości wywłaszczonej lub przejętej z mocy prawa na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 311), która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową powinno nastąpić na zasadach określonych w § 49 ust. 4 rozporządzenia Rozwoju i Technologii z 23 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości (Dz. U. z 2023 r. poz. 1832) – przed zmianą stanu prawnego: w § 36 ust. 4 uchylonego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 555 ze zm.) – czy też uwzględniać zasadę korzyści określoną w art. 134 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145)?". W świetle art. 269 § 1 p.p.s.a. "Dokonana w uchwale składu poszerzonego interpretacja przepisów prawa administracyjnego jest wiążąca zarówno dla zwykłych, jak i rozszerzonych składów orzekających. Jest ona jednak wiążąca w tym sensie, że składowi sądu administracyjnego rozpoznającemu sprawę nie wolno samodzielnie przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego. (...) Jeżeli sąd w toku rozpoznania sprawy nie podzieli stanowiska wyrażonego w uchwale składu powiększonego, może jedynie powstałe zagadnienie prawne przedstawić do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi poszerzonemu" (J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 269). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 125 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie, do czasu rozpoznania zagadnienia prawnego przedstawionego w sprawie o sygn. I OPS 1/24.