Sygnatura
I OSK 106/25
Wyrok NSA z 11 lutego 2026 r., I OSK 106/25
Wynik
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 11 lutego 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Joanna Skiba (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 317/24 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 14 marca 2024 r., nr SKO 4532.126.2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej także: "Sąd I instancji") wyrokiem z dnia 9 października 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 317/24, po rozpoznaniu skargi M. S. (dalej także: "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej także: "organ odwoławczy") z dnia 14 marca 2024 r., nr SKO 4532.126.2024, w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję. Do wydania powyższego wyroku doszło w następującym stanie faktycznym sprawy: Pismem z dnia 24 listopada 2023 r. skarżąca wniosła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem (ur. 5.12.1980 r.), który został zaliczony na mocy orzeczenia komisji lekarskiej ZUS z dnia 19 października 2023 r. do osób całkowicie niezdolnych do pracy i niezdolnych do samodzielnej egzystencji do dnia 30 września 2027 r. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że skarżąca od dnia 1 sierpnia 2015 r. ma ustalone prawo do emerytury; mieszka z synem, który choruje na schizofrenię paranoidalną. Wydaną z upoważnienia Burmistrza [...] decyzją Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (dalej także: "organ I instancji") z dnia 14 lutego 2024 r., nr ŚR.5211.106.2023, odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad synem. Odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia organ I instancji uzasadnił tym, że skarżąca jest uprawniona do emerytury oraz uznał, że między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad synem nie zachodzi związek przyczynowy, wykluczający jakąkolwiek aktywność zarobkową i zawodową. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca. Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 14 marca 2024 r., nr SKO 4532.126.2024 organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy wskazał, że skarżącej przysługuje prawo do emerytury od dnia 1 sierpnia 2015 r. a co za tym idzie - w ocenie organu odwoławczego - w postępowaniu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła negatywna przesłanka określona w przepisie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Organ odwoławczy podniósł, że specjalne wsparcie ze strony państwa nie należy się osobom, które są uprawnione do świadczeń z publicznych funduszy (Fundusz Ubezpieczeń Społecznych lub budżet państwa) zastępujących utracony dochód w związku z ziszczeniem się ryzyka emerytalnego lub podobnego. Wedle oceny organu odwoławczego sama możliwość złożenia wniosku o zawieszenie emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy emerytalnej, nie prowadzi to do skutku w postaci nieustalonego prawa do emerytury. Zgodnie bowiem z przepisem art. 134 ust. 1 ustawy emerytalnej, zawieszenie emerytury skutkuje jedynie wstrzymaniem wypłaty tego świadczenia. Zdaniem organu odwoławczego z powyższego wynika, że nawet gdyby skarżąca złożyła wniosek o zawieszenie emerytury, to nadal (po zawieszeniu) dysponowałaby jednak ustalonym prawem do emerytury i wypełniała znamiona przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Organ odwoławczy stwierdził także, że uzasadnieniem dla wyłączenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji posiadania m.in. uprawnienia do emerytury oraz innych świadczeń z systemu zabezpieczenia społecznego są względy systemowe, związane z rolą poszczególnych działów prawa zabezpieczenia społecznego, a nie relacja wysokości świadczeń np. rodzinnych, w tym opiekuńczych do świadczeń z ubezpieczenia społecznego czy z zaopatrzenia emerytalnego. W ocenie organu, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, czy stopień i zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad synem uniemożliwia jej podjęcie i kontynuowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W tym zakresie, mając na uwadze twierdzenia zawarte w formularzu wywiadu, że syn skarżącej pomimo przewlekłej choroby (schizofrenia paranoidalna) jest samodzielny w zakresie zaspakajania podstawowych potrzeb życiowych i fizjologicznych, zaś opieka wobec syna ze strony skarżącej polega na pilnowaniu, by systematycznie zażywał leki, uznał że brakuje podstaw do wniosku, iż niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej stanowi konsekwencję sprawowanej opieki nad synem. Na powyższą decyzję organu odwoławczego skargę do Sądu I instancji złożyła skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Po rozpoznaniu ww. skargi, wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję wskazując, iż doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Sąd I instancji uznał, że celem świadczenia pielęgnacyjnego, jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej wobec sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do całości świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej niż ww. świadczenie wysokości powoduje, że opisany wyżej cel – wbrew stanowisku organu odwoławczego - nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany. Zdaniem Sądu I instancji, sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury, opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej. Uznał, że intencją prawodawcy, wprowadzającego wyłączenia w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Wskazał, iż istotną cechą osób, którym na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zaś zróżnicowana w ten sposób, że te osoby, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zostały pozbawione prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie osobom, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r., umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach. Zwrócił uwagę, iż Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonujących argumentach. W konsekwencji – powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych - uznał, że nie jest zasadne różnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. W ocenie Sądu I instancji, przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził w art. 27 ust. 5 u.ś.r. zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Uznał, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę (rentę), powinna mieć prawo do dokonania wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (w niniejszej sprawie emerytury). W ocenie Sądu I instancji, o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien był skarżącą poinformować, co wynika z art. 9 i art. 79a k.p.a. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. W takim przypadku wedle Sądu I instancji, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, uwypuklił, iż konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno – rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas. Uznał, że nietrafne jest też założenie organu odwoławczego, że dla przyjęcia, że stała opieka wyklucza możliwość zatrudnienia, konieczne jest wykonywanie w jej ramach innych czynności niż te związane z codziennym funkcjonowaniem osoby niepełnosprawnej. W tym zakresie stwierdził, iż organy obydwu instancji wydały decyzje nie dysponując wystarczającym materiałem dowodowym, bowiem nie ustaliły wszystkich istotnych dla sprawy faktów. W ocenie Sądu I instancji, żaden z organów nie podjął próby ustalenia, jak przebiega codzienne funkcjonowanie syna skarżącej oraz jakie są jego potrzeby i samodzielność, wynikające z posiadanego przez niego konkretnego schorzenia – schizofrenii paranoidalnej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ odwoławczy, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie: 1) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 31 grudnia 2023 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 323; powoływanej dalej jako: ustawa lub ustawa o świadczeniach rodzinnych) przez jego błędną interpretację i zastosowanie, polegające na: • uznaniu, że przepis ten interpretowany przy zastosowaniu dyrektyw wykładni systemowej i funkcjonalnej nie może prowadzić do wyłączenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku posiadania ustalonego prawa do emerytury oraz w konsekwencji na: • uznaniu, że, dla usunięcia tej kolizji [posiadanie przez skarżącą ustalonego prawa do emerytury-RBG] konieczne jest uzyskanie decyzji zawieszającej prawo do emerytury (...)'', że, jej otrzymanie otwiera organowi drogę do wydania decyzji przyznającej wnioskowane świadczenie'' - art. 151 P.p.s.a., w związku z 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy, gdyż skarga jako nieuzasadniona - powinna być oddalona, z uwagi na to, że decyzja organu z dnia 14 marca 2024 r. (SKO.4532.126.2024) nie narusza prawa materialnego, a w efekcie nie ziściła się podstawa do wydania wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., a także: 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., w związku z art. 15, art. 138 § 2 i 2a, w związku z art. 136 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; powoływanej dalej jako K.p.a.), polegające na uchyleniu wyłącznie decyzji organu odwoławczego i w ramach wskazań co do dalszego postępowania – zalecenie przeprowadzenia przez organ odwoławczy postępowania dowodowego w sprawie przy uwzględnieniu wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku, obejmującego zebranie dowodów na okoliczność stanu zdrowia osoby wymagającej opieki oraz zakresu sprawowanej opieki i ustalenia na tej podstawie z pominięciem de facto organu pierwszej instancji – "czy zakres sprawowanej opieki powoduje obiektywną niemożność podjęcia zatrudnienia" - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., w związku z art. 153 P.p.s.a., polegające na wydaniu wyroku uchylającego decyzję organu odwoławczego i zawarciu w uzasadnieniu wyroku oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, w tym nakazanie organowi odwoławczemu poinformowania skarżącej o możliwości uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w razie uzyskania decyzji organu rentowego o zawieszeniu (wypłaty) emerytury, pomimo zmiany od dnia 1 stycznia 2024 r. przepisów prawa, - art. 151 P.p.s.a., w związku z art. 15, art. 138 § 2 i § 2a, w związku z art. 136 § 1 K.p.a., gdyż skarga - jako nieuzasadniona - powinna być oddalona, z uwagi na to, że decyzja organu odwoławczego z dnia 14 marca 2024 r. (SKO.4530.126.2024) i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa procesowego, a w efekcie nie ziściła się podstawa do wydania wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej organ odwoławczy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz oświadczył, iż zrzeka się rozprawy. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2024 r. Dz. U. poz. 935, z późn. zm. dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie organ zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarówno naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, czyli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w związku z art. 15, art. 138 § 2 i 2a, w związku z art. 136 § 1 k.p.a., jak i naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżący organ oparł tym samym skargę kasacyjną na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji co do zasady w pierwszej kolejności winny być przedmiotem oceny naruszenia przepisów prawa procesowego. Z uwagi jednak na to, że zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego ściśle wiążą się z zarzutami naruszenia przepisów prawa procesowego, zasadne i celowe jest łączne odniesienie się do tych zarzutów. W tym miejscu pożądane jest przypomnienie najistotniejszych elementów stanu faktycznego sprawy. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Kolegium wynika, że o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zadecydowała przesłanka negatywna zbiegu praw do świadczeń, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm., dalej u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do końca 2023 r.), gdyż skarżąca pobiera emeryturę, której wypłata do 31 grudnia 2023 r. nie została zawieszona. W ocenie Sądu Wojewódzkiego zaś, prawidłowa, prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. powoduje konieczność umożliwienia osobie uprawnionej wybór jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Zatem organ powinien pouczyć skarżącą, że aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne musi uprzednio zawiesić prawo do emerytury. Oczywiście o ile zostanie wykazane, iż niepodejmowanie przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej stanowi konsekwencję sprawowania opieki nad synem. Przechodząc zatem do oceny zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej w pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Co do zasady Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym przychyla się do wskazanej przez Sąd Wojewódzki prokonstytucyjnej wykładni omawianej normy i linii orzeczniczej, w której podkreśla się konieczność uzupełnienia wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej. Oznacza to, że samo ustalenie, że zainteresowana pobiera emeryturę nie przekreśla jej prawa do dokonania wyboru świadczenia korzystniejszego, pod warunkiem jednak zawieszenia prawa do emerytury i spełnienia pozostałych przesłanek uprawniających do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niemniej jednak stanowisko prezentowane w zaskarżonym wyroku nie uwzględnia realiów prawnych kontrolowanej sprawy. Pomija bowiem określoną przepisem art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429, dalej u.ś.w.) cezurę czasową, którą ustawodawca przewidział na spełnienie wszystkich materialnoprawnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w tym na wyeliminowanie przesłanek negatywnych. W sytuacji zaś niedopełnienia - do wskazanego w art. 63 ust. 1 u.ś.w. terminu - wszystkich przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nie można mówić o "powstaniu tego prawa" w rozumieniu tego przepisu. Okoliczności upływu tego terminu w warunkach stwierdzenia braku wyeliminowania przez skarżącą negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (zawieszenia prawa do emerytury) nie można było pominąć przy ocenie legalności aktualnie kontrolowanej decyzji. W sprawie nie było sporne, że do 31 grudnia 2023 r. analizowana wyżej przesłanka negatywna nie została wyeliminowana, co w konsekwencji oznaczało, że prawo wnioskodawczyni do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby skarżąca do dnia wydania decyzji przez organ odwoławczy zawiesiła prawo do emerytury. To w konsekwencji oznacza, że względem skarżącej wystąpiła (oraz istniała w dacie wydawania zaskarżonej decyzji tj. w dniu 14 marca 2024 r.) negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w postaci ustalonego prawa do świadczenia emerytalnego i jego pobierania. Stan taki istniał również w dniu 1 stycznia 2024 r., czyli w dniu wejścia w życie przepisów u.ś.w., która wprowadziła nowe rozwiązania w systemie świadczeń dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów. Zgodzić się więc należy ze skarżącym kasacyjnie organem, iż M. S. nie spełniała wszystkich przesłanek do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, o których mowa w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023r., a tym samym uznać należało, iż przed wskazaną wyżej datą 31 grudnia 2023r. skarżąca nie nabyła prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ewentualne zawieszenie prawa do emerytury po 1 stycznia 2024 r. nie uprawniałoby do przyjęcia, że do 31 grudnia 2023 r. "nabyła prawo". Nie ma bowiem możliwości zawieszenia prawa do emerytury z mocą wsteczną. W tym zakresie należy zauważyć, że zgodnie z art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 z późn. zm.) wstrzymanie wypłaty świadczeń następuje poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4, albo od następnego miesiąca, jeżeli wcześniejsze wstrzymanie wypłaty nie było możliwe. Decyzja taka wywiera zatem skutki na przyszłość, tj. od miesiąca, w którym została wydana, co jednoznacznie wyklucza dopuszczalność wstrzymywania wypłaty świadczeń z mocą wsteczną. Co prawda ani organ I instancji ani organ odwoławczy, nie pouczyły wnioskodawczyni o możliwości zawieszenia prawa do emerytury, jednak po 31 grudnia 2023 r. w związku z wejściem w życie u.ś.w. organy nie mogły już naprawić tego uchybienia. Przepis przejściowy, tj. art. 63 ust. 1 u.ś.w. uzależniający stosowanie u.ś.r. w jej dotychczasowym brzmieniu od powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do 31 grudnia 2023 r. był bowiem w swej treści jednoznaczny. Z tego też względu brak pouczenia skarżącej o zawieszeniu prawa do emerytury nie mógł prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, skoro w związku ze zmianą przepisów świadczenie pielęgnacyjne skarżącej nie może już przysługiwać, bez względu na to, czy zawiesi ona prawo do emerytury. W konsekwencji w świetle regulacji art. 63 ust. 1 u.ś.w. od 1 stycznia 2024 r. nie było możliwe stosowanie odnośnie do skarżącej przepisów art. 17 u.ś.r. w brzmieniu dotychczasowym. W tym stanie rzeczy Kolegium prawidłowo zastosowało przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych (aczkolwiek z nie do końca nieadekwatnym ich uzasadnieniem). Na ich mocy wnioskodawczyni nie mogło zatem zostać przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu od 1 stycznia 2024 r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje innym osobom (niż matce albo ojcu), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ze względu na wiek syna osoby wnioskującej, warunek z cytowanego przepisu nie został spełniony. Z tych wszystkich względów zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. uznać należało za zasadny, a okoliczność ta tym samym w konsekwencji powodowała, że uzasadniony był również zarzut oparcia zaskarżonego wyroku na przepisie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Z powodu uwzględnienia powyższych zarzutów skargi kasacyjnej, zarzuty wskazane w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej tracą na znaczeniu. Mając na względzie, że istota sprawy mająca charakter materialnoprawny została w tym przypadku dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 i art. 193 p.p.s.a. - uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. Skarga kasacyjna nie zawierała stosownego wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Brak było zatem przesłanek do wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 20 stycznia 2025
- Symbol z opisem
- 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
- Hasła tematyczne
- Pomoc społeczna
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Joanna Skiba /sprawozdawca/ Jolanta Rudnicka /przewodniczący/ Monika Nowicka
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a · Dz.U. 2023 poz. 390
- Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
art. 63 ust. 1 · Dz.U. 2023 poz. 1429
- Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.)
art. 134 ust. 2 pkt 2 · Dz.U. 2024 poz. 1631
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Gl 1274/25 · 11 lutego 2026
Wyrok WSA w Gliwicach z 11 lutego 2026 r., II SA/Gl 1274/25
Sygnatura: II SA/Gl 1300/25 · 11 lutego 2026
Wyrok WSA w Gliwicach z 11 lutego 2026 r., II SA/Gl 1300/25
Sygnatura: IV SA/Wr 587/25 · 11 lutego 2026
Wyrok WSA we Wrocławiu z 11 lutego 2026 r., IV SA/Wr 587/25
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny