Sygnatura
I OSK 1184/13
Wyrok NSA z 27 sierpnia 2014 r., I OSK 1184/13 – inspekcja pracy
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 27 sierpnia 2014
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.), Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska, Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska, Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska, po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 800/12 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w T. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wypłaty wynagrodzenia oddala skargę kasacyjną
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 800/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wypłaty wynagrodzenia. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach prawnych oraz faktycznych sprawy. Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] Oddział w [...], działając na podstawie art. 11 pkt 7 w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, dalej w skrócie "ustawa o PIP" (Dz. U. z 2012 r., poz. 404) oraz powołując się na wyniki kontroli przeprowadzonej w maju 2012 r., wydał w dniu [...] maja 2012 r. decyzję nr [...], w której zawarł 11 nakazów, w tym nakaz określony w pkt 6. W nakazie tym, wskazując, że podlega on natychmiastowemu wykonaniu, Inspektor Pracy zobowiązał [...] Sp. z .o.o. w [...] do wypłacenia 59, wymienionym z imienia i nazwiska, pracownikom wynagrodzenia za pracę za miesiąc październik 2011 r., w tym R. C. w kwocie 1499,27 zł, A. G. w kwocie 698,15 zł, G. G. w kwocie 1244,92 zł, H. K. w kwocie 1944,41 zł, J. N. w kwocie 810,27 zł, A. P. w kwocie 2114,78 zł, M. S. w kwocie 1746,78 zł, M. W. w kwocie 1584,54 zł, A. B. w kwocie 770,14 zł, J. K. w kwocie 791,50 zł. Od powyższej decyzji Spółka wniosła odwołanie, w którym zarzuciła organowi naruszenie: 1) art. 11 pkt 7 ustawy o PIP poprzez wydanie nakazu wypłaty wynagrodzenia byłym pracownikom Spółki, 2) art. 77 oraz art. 7 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy o PIP poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz nieuwzględnienie nadzwyczajnych okoliczności dotyczących niewypłacalności Spółki, 3) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy o PIP poprzez wydanie decyzji bez uwzględnienia braku możliwości natychmiastowego jej wykonania oraz 4) art. 159 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. z uwagi na niewstrzymanie z urzędu wykonania niewykonalnej decyzji organu I instancji. Odwołanie Spółki zostało rozpatrzone przez Okręgowego Inspektora Pracy w [...] oddzielnie w stosunku do każdego z 11 nakazów objętych decyzją organu I instancji. W stosunku do nakazu zawartego w pkt 6 rozstrzygnięcia Okręgowy Inspektor Pracy w [...] wydał w dniu [...] lipca 2012 r. decyzję nr [...], którą, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy o PIP uchylił wskazany nakaz w części dotyczącej: R. C., A. G., G. G., H. K., J. N., A. P., M. S., M. W., A. B., J. K. i w tym zakresie orzekł o nakazie wypłaty przez Spółkę wynagrodzenia za pracę za październik 2011 r. pracownikom: R. C. w kwocie 1278,96 zł, H. K. w kwocie 1459,72 zł, A. P. w kwocie 1211,14 zł, M. S. w kwocie 813,66 zł, M. W. w kwocie 1039,94 zł, natomiast w pozostałej części orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego nakazu. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że odwołanie tylko częściowo zasługuje uwzględnienie. Po zakończeniu kontroli przeprowadzonej przez inspektora pracy pracodawca wypłacił część wynagrodzeń należnych niektórym pracownikom. Zatem z uwagi na taką zmianę stanu faktycznego należało skorygować treść decyzji organu I instancji poprzez usunięcie z niej pracowników, których należności zostały uregulowane w całości oraz poprzez obniżenie kwot wynagrodzeń pracowników, którym wypłacono je w części. Natomiast inne, podniesione przez Spółkę zarzuty są niezasadne. Przede wszystkim nakaz dotyczy obowiązku wypłaty wynagrodzenia osobom, które nadal są pracownikami albo zobowiązanie pracodawcy powstało w stosunku do nich wówczas, gdy byli pracownikami zatrudnionymi w Spółce na podstawie umowy o pracę. Nie można też zgodzić się z zarzutami dotyczącymi niewyjaśnienia stanu faktycznego oraz nieuprawnionego pominięcia nadzwyczajnych okoliczności związanych z niewypłacalnością Spółki. W orzecznictwa sądów oraz doktrynie ugruntowany jest bowiem pogląd, że trudności ekonomiczne, nawet niezawinione przez pracodawcę, nie mają wpływu na legalność decyzji nakazującej wypłatę świadczeń należnych pracownikom, gdyż w stosunkach pracy ryzyko ekonomiczne obciąża tylko pracodawcę. Takich zaś skutków nie można przerzucać na pracowników. Ci ostatni odpowiadają jedynie za sumienne i staranne wykonywanie pracy, a nie za ekonomiczne efekty działalności ich zakładu pracy. Ustosunkowując się do zarzutu nieuwzględnienia braku możliwości natychmiastowego wykonania decyzji, wyjaśniono, że stanowiący podstawę prawną nakazu przepis art. 11 pkt 7 ustawy o PIP jednoznacznie stanowi, że omawiane nakazy podlegają z mocy prawa natychmiastowemu wykonaniu. W sytuacji, gdy z mocy prawa obowiązuje rygor natychmiastowej wykonalności, wydanie decyzji terminowej stanowiłoby zatem rażące naruszenie prawa. Natomiast co do zarzutu dotyczącego art. 159 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez niewstrzymanie z urzędu wykonania decyzji, organ stwierdził, że trudności ekonomiczne Spółki – w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych – nie powodują niewykonalności decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Ponadto Spółka nie wystąpiła do Okręgowego Inspektora Pracy, właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji, z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji, a organ z urzędu nie znalazł postaw do zastosowania art. 159 § 1 k.p.a. Zobowiązanie Spółki do wypłaty zaległych wynagrodzeń było uzasadnione, gdyż świadczenia objęte nakazem były bezsporne i wymagalne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Spółka wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie, że nie podlega ona wykonaniu, powtórzyła w całości zarzuty zawarte w odwołaniu oraz ich argumentację. Zakwestionowała w szczególności objęcie nakazem także W. R., mimo że nie jest on już pracownikiem Spółki i mimo że przepis art.11 pkt 7 ustawy o PIP, jej zdaniem, może dotyczyć świadczeń należnych wyłącznie osobom, które nadal są pracownikami danego pracodawcy (art. 2 k.p.). Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 – dalej jako "P.p.s.a."), oddalił skargę [...] Sp. z o. o. w [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w zakresie określonym w ustawie. Do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy między innymi nadzór i kontrola przestrzegana przepisów prawa pracy dotyczących wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy (art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIP). W przypadku naruszenia tych przepisów, jak i innych przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia, właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy zobowiązane są do nakazania pracodawcy określonego zachowania lub też powstrzymania się od niedozwolonych praktyk, w tym również do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia przysługującego pracownikowi (art. 11 pkt 7 ustawy o PIP). Nakaz wypłaty wynagrodzenia oraz innych świadczeń należnych pracownikowi wydawany jest przez właściwego inspektora pracy celem zrealizowania przez pracodawcę obowiązku wynikającego z art. 94 pkt 5 k.p. W świetle tego ostatniego przepisu pracodawca jest zobowiązany terminowo i prawidłowo wypłacać wynagrodzenie. Zatem w sytuacji, gdy w toku kontroli zostaną ustalone fakty naruszenia tej powinności, właściwy inspektor pracy zobowiązany jest wydać nakaz, o którym mowa w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. Nakaz może obejmować jedynie należne wynagrodzenie lub inne należne świadczenia. Zatem prawo do nich nie może budzić wątpliwości (np. świadczenie naliczono lecz jego nie wypłacono, a prawo do niego wynika wprost z przepisów prawa). Ponadto nakaz wypłaty wynagrodzenia oraz innych świadczeń należnych pracownikowi podlega z mocy art. 11 pkt 7 ustawy o PIP natychmiastowemu wykonaniu. Ustawodawca nie przewidział dla omawianych nakazów innego – niż natychmiastowy – terminu wykonania tej decyzji. Oznacza to więc, że organom administracyjnym nie pozostawiono w tym zakresie żadnego luzu decyzyjnego, a tym samym, że nie mają one możliwości różnicowania terminu wykonania nakazu, nawet gdyby stwierdziły, że zaistniały po temu uzasadnione przesłanki. Z tych też względów w sprawie nie może budzić wątpliwości dopuszczalność wydania nakazu wypłaty. W dniu przeprowadzenia kontroli bezspornie istniały zaległości pracodawcy wobec pracowników w wypłatach wynagrodzeń za pracę, niesporna też była wysokość niewypłaconych wynagrodzeń. Okoliczności te zostały potwierdzone przez pracodawcę, który podpisał protokół z kontroli, bez zgłoszenia jakichkolwiek umotywowanych zastrzeżeń. Obowiązek objęty nakazem był zatem bezsporny a świadczenia w nim wskazane należne. Skoro nie budził wątpliwości fakt, że Spółka nie wywiązała się z zawartych z pracownikami umów w zakresie terminowej wypłaty wynagrodzeń, to podjęcie przez inspektora pracy działań, o jakich mowa w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP, było w pełni uzasadnione. Weryfikacja przez organ odwoławczy wydanego w sprawie nakazu wynikała jedynie ze zmiany stanu faktycznego, jaki zaistniał po zakończeniu i sprowadzała się ona wyłącznie do odpowiedniego skorygowania decyzji pierwszoinstancyjnej przez zmianę wysokości wynagrodzeń, które Spółka zobowiązana była jeszcze wypłacić swym pracownikom. Sąd I instancji podkreślił ponadto, że niewypłacalność pracodawcy i przyczyny takiego stanu nie mają żadnego znaczenia dla oceny zasadności wydania nakazu przewidzianego w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. Problemy finansowe Spółki nie powstały z winy pracowników i w żaden sposób nie mogą wypływać na wypłacalność należnych im świadczeń ze stosunku pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy dodał też, że ustawodawca w sposób bezwzględny i jednoznaczny w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP przesądził o nadawaniu nakazom inspektora pracy rygoru natychmiastowej wykonalności. Ten kwestionowany przez Spółkę rygor wynika z literalnej treści powołanego przepisu. Swoboda organu w tym zakresie jest więc całkowicie wyeliminowana i organy nie mogą różnicować terminu wykonania nakazu. Należy mieć również na uwadze, że ustawodawca w art. 12 ustawy o PIP stwierdził, że przepisy k.p.a. stosuje się tylko w kwestiach nieuregulowanych w ustawie bądź przepisach wydanych na jej podstawie, albo w przepisach szczególnych. Skoro kwestia terminu wykonania nakazu została wyraźnie uregulowana w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP, to nakazy te z mocy powołanego przepisu zyskują natychmiastową wykonalność. Na uwzględnienie, w ocenie Sądu I instancji, nie zasługuje również podniesiony przez Spółkę zarzut naruszenia art. 159 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 159 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, zobligowany jest wstrzymać z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, w sytuacji gdy zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Względy ekonomiczne i finansowe utrudniające wykonanie decyzji nie mogą być jednak zakwalifikowane jako przesłanki niewykonalności decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Przyjęcie odmiennego poglądu oznaczałoby przerzucenie na pracowników ryzyka ekonomicznego, które obciąża wyłącznie pracodawcę. Tym samym niewypłacalność Spółki, nawet niezawiniona, nie może stanowić skutecznego argumentu do stwierdzenia niewykonalności zaskarżonej decyzji. Ponadto powoływana przeszkoda finansowa w wykonaniu nakazu wypłaty, nie ma charakteru trwałego, bowiem Spółka realizuje stopniowo spłatę świadczeń pieniężnych objętych nakazem wypłaty. Skoro zaś niewykonalność decyzji powinna mieć charakter trwały, a adresat nakazu nie jest trwale pozbawiony możliwości wykonania nałożonego na niego obowiązku, to zarzucana wada decyzji określona w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. w niniejszej sprawie w ogóle nie zaistniała. W ocenie WSA w Bydgoszczy nie można ponadto zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że w sprawie doszło do naruszenia art. 11 pkt 7 ustawy o PIP poprzez objęcie nakazem także wynagrodzenia należnego W. R., który nie jest już pracownikiem Spółki. Kwestionowany nakaz dotyczy bowiem wynagrodzenia, które Spółka nie wypłaciła swym pracownikom w październiku 2011 r. W październiku 2011 r. W. R. był zaś pracownikiem Spółki. Pracodawca miał więc wynikający z zawartej z tym pracownikiem umowy o pracę obowiązek terminowej wypłaty należnego mu za wskazany miesiąc wynagrodzenia. Skoro tego nie uczynił, naruszając przepisy prawa pracy dotyczące wypłaty wynagrodzenia za pracę, to tym samym zaktualizowały się przesłanki do zastosowania także i w tym zakresie dyspozycji art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] Sp. z o.o. w [...], reprezentowana przez radcę prawnego. Pełnomocnik Spółki, zaskarżając wyrok w całości, wniósł o uchylenie tego orzeczenia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. Jednocześnie wystąpił o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wystąpił ponadto o przeprowadzenie dowodu z analizy realizacji nakazu nr rej. [...] – stan na 28.02.2013 r. – pkt 1.3 na okoliczność częściowego uregulowania przez Spółkę zobowiązania ze stosunku pracy za styczeń 2012 r. Zaskarżonemu wyrokowi Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy o PIP poprzez : 1) niewyjaśnienie zarzutu Spółki co do braku podstaw prawnych do wydania na podstawie art. 11 pkt 7 ustawy o PIP nakazu względem byłego pracownika, 2) nieuwzględnienie braku możliwości (z uwagi na złą sytuację finansową Spółki) natychmiastowego wykonania wydanego w dniu [...] maja 2012 r. nakazu wypłaty wynagrodzenia za pracę za miesiąc październik 2011 r. W skardze kasacyjnej postawiono również zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. naruszenia art. 11 pkt 7 ustawy o PIP poprzez wydanie decyzji o nr 6 względem m. in. byłego pracownika – W. R., podczas gdy powołany umożliwia nakazanie wypłaty należnego wynagrodzenia oraz innego świadczenia należnego ze stosunku pracy tylko i wyłączenie pracownikowi, a nie byłemu pracownikowi określonego pracodawcy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wyraził pogląd, że uprawnienia przyznane właściwym organom Państwowej Inspekcji Pracy w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP mogą odnosić się wyłącznie do obecnych pracowników zobowiązanego pracodawcy, nie zaś do byłych pracowników, czyli osób z którymi rozwiązano już stosunek pracy. Brak możliwości wydania nakazu zapłaty względem byłego pracownika nie pozbawia przecież takiej osoby prawa do dochodzenia należności ze stosunku pracy na drodze sądowej. Do wydania tytułu egzekucyjnego na rzecz byłego pracownika uprawniony jest tylko i wyłącznie sąd powszechny. Ponadto, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, sformułowania ujętego w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP "świadczenia należne pracownikom" nie można interpretować w ten sam sposób jak "świadczenia wynikające ze stosunku pracy". Gdyby bowiem taka była intencja polskiego ustawodawcy, to art. 11 pkt 7 ustawy PIP miałby inną treść, z której wynikałoby wprost, że właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do wydawania nakazów zapłaty względem pracowników zatrudnionych u danego pracodawcy, jak i tych osób, względem których stosunek pracy danego pracodawcy wygasł. Strona skarżąca kasacyjnie stwierdziła ponadto, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie uwzględnił faktu, że Spółka nie ma w ogóle możliwości natychmiastowego wykonania nakazu wypłaty wynagrodzenia za pracę za październik 2011 r. Spółka nie wywiązała się z przedmiotowego obowiązku wyłącznie z uwagi na złą sytuację finansową, która powstała w sposób całkowicie przez nią niezawiniony. W ocenie Spółki na złą kondycję finansową i ekonomiczną wpłynęło przede wszystkim podniesienie w 2001 r. opłat urzędowych za obowiązkową legalizację wyrobów przez podniesienie stawki legalizacyjnej, co przyczyniło się do wzrostu kosztów produkcji. Następnie sytuacja ta pogarszała się w związku z prowadzonym postępowaniem układowym oraz upadłościowym, co spowodowało z kolei wzrost postępowań egzekucyjnych i sądowych oraz doprowadziło Spółkę do utraty płynności finansowej. Podjęcie czynności restrukturyzacyjnych również doprowadziło do znacznych obciążeń finansowych związanych z powstaniem roszczeń pracowniczych. Okoliczności te spowodowały, że Spółka nie była w stanie zabezpieczyć we właściwym terminie dostatecznych środków finansowych na wykonanie w całości zobowiązań względem pracowników. Z tych też przyczyn Spółka nie ma możliwości natychmiastowego wykonania w całości orzeczonego wobec niej nakazu zapłaty. Skarżąca kasacyjnie reguluje stopniowo swe zobowiązania. Na dzień wniesienia skargi kasacyjnej wysokość zobowiązań pieniężnych objętych skarżonym nakazem uległa dalszemu obniżeniu na skutek wypłaconych na rzecz pracowników zaliczek na poczet zaległych wynagrodzeń. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Okręgowy Inspektor Pracy w [...] wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej jako pozbawionej uzasadnionych podstaw. W ocenie organu zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy jest zgodny z prawem. Cała argumentacja Spółki sprowadza się do opisu jej złej sytuacji finansowej. Problemy ekonomiczne, chociaż bardzo poważne i niezawinione przez pracodawcę, nie zwalniają go jednak z obowiązku prawidłowego i terminowego wypłacania pracownikom wynagrodzeń oraz innych świadczeń. Przyjęcie przeciwnego poglądu prowadziłoby do sprzecznego z podstawowymi zasadami prawa pracy przerzucenia ryzyka ekonomicznego na pracowników. Fakt, że Spółka mimo złej sytuacji finansowej stara się zmniejszać swoje zadłużenie wobec pracowników, został wzięty pod uwagę w toku postępowania odwoławczego, poprzez odpowiednią zmianę treści decyzji organu I instancji. Późniejsze zmiany, wynikłe z uregulowania części należności pracowniczych już po wydaniu decyzji II instancji, nie mają wpływu na zgodność z prawem tego rozstrzygnięcia, a także na prawidłowość zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny związany jest zarzutami sformułowanymi w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna [...] Sp. z o. o. w [...] nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i nie zasługuje na uwzględnienie. Za niezasadny należy przede wszystkim uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Jest to przepis o charakterze formalnym. Określa on jedynie wymogi konstrukcyjne uzasadnienia wyroku, wskazując, iż pisemne motywy takiego orzeczenia winny zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość pisemnych motywów wyroku może więc stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego opartego na podstawie przewidzianej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. jedynie wtedy, gdy w uzasadnieniu orzeczenia brak ustawowych elementów lub gdy jest ono sporządzone w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, co w szczególności może mieć miejsce wówczas, gdy wojewódzki sąd administracyjny w swym uzasadnieniu nie zawarł stanowiska dotyczącego stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi i standardy, o których stanowi art. 141 § 4 P.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano sformułowane w skardze zarzuty oraz wskazano podstawę prawną oddalenia skargi. Sąd I instancji w dostateczny sposób wyjaśnił ponadto motywy podjętego rozstrzygnięcia. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Dlatego polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu złamania powołanego przepisu. Poprzez zarzut złamania art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać nie tylko prawidłowości przyjętego stanu faktycznego, ale także stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego i przepisów postępowania. Zauważyć ponadto należy, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniósł się między innymi do kwestii dopuszczalności wydania nakazu względem byłego pracownika. Sąd I instancji wskazał bowiem, że przedmiotowy nakaz dotyczy wynagrodzeń, które Spółka nie wypłaciła swym pracownikom za pracę świadczoną w październiku 2011 r. W. R. bezspornie nabył prawo do takiego wynagrodzenia za październik 2011 r. z tytułu świadczenia na rzecz Spółki pracy w okresie trwającego wówczas stosunku pracy. Skoro pracodawca nie wypłacił wymienionemu należnego mu za wskazany okres wynagrodzenia, to naruszył przepisy prawa pracy. Tym samym także w powyższym zakresie zachodziły przesłanki do zastosowania wobec Spółki art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. Wywód WSA w Bydgoszczy zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia jednoznacznie dowodzi, że Sąd ten rozpoznał omawiany zarzut oraz ustosunkował się do twierdzeń Spółki, iż jej zdaniem nie ma podstaw prawnych do wydania przez inspektora pracy nakazu względem pracownika, z którym pracodawca rozwiązał umowę o pracę. Z powyższych względów Sądowi I instancji nie można skutecznie zarzucić ani złamania przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. ani błędnej wykładni art. 11 ust. 7 ustawy PIP. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszczalne jest bowiem wydanie przez inspektora pracy decyzji nakazującej wypłatę wynagrodzenia i innych świadczeń pieniężnych ze stosunku pracy także wobec byłych pracowników zobowiązanego pracodawcy. Ustanie stosunku pracy nie powoduje bowiem wygaśnięcia obowiązku zapłaty niewypłaconych pracownikowi wynagrodzeń i innych świadczeń pieniężnych należnych mu z tytułu wykonanej na rzecz pracodawcy pracy. Za takim rozumieniem wskazanego przepisu przemawia wykładnia funkcjonalna. Celem nakazu wydanego na podstawie art. 11 pkt 7 ustawy o PIP jest wymuszenie na pracodawcy wypełnienia obowiązku wynikającego z zawartej umowy o pracę w zakresie wypłaty wynagrodzenia, a także innych świadczeń pieniężnych. Obowiązek taki, pomimo ustania stosunku pracy, nadal istnieje. W przypadku, gdy przedsiębiorca nie wywiązał się z takiej powinności, to po ujawnieniu takich naruszeń inspektor pracy ma podstawy do zastosowania wobec takiego pracodawcy instytucji przewidzianej w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. Tym samym uprawniony jest do wydania wobec pracodawcy łamiącego przepisy prawa pracy nakazu wypłaty wynagrodzeń i innych świadczeń, niezależnie od tego czy osoby, na rzecz których ma być dokonana wypłata należności nadal są pracownikami tego pracodawcy. Istotny jest bowiem stan prawny w dniu, gdy określone świadczenie stało się należne i wymagalne, a nie wówczas gdy zaistniała możliwość zobowiązania pracodawcy do wywiązania się z zaległych obowiązków wynikających z zawartych umów o pracę. Chybione są również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Ich istota sprowadza się do wytknięcia Sądowi I instancji, że – podobnie jak organy orzekające w sprawie – nie uwzględnił w swych rozważaniach nadzwyczajnych okoliczności związanych z powstaniem stanu niewypłacalności Spółki oraz zignorował fakt, że nie ma ona żadnych możliwości natychmiastowego wykonania obowiązku objętego nakazem inspektora pracy. Stawiając takie zarzuty, Spółka sama pomija regulację zawartą w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. Tymczasem przepis ten stanowi, że "W razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu". Treść przytoczonego przepisu jest więc jednoznaczna. Wynika z niej wprost, że ustawodawca nie przewidział dla decyzji wydanych na omawianej podstawie innego terminu wykonania nałożonego obowiązku niż natychmiastowy. Organy PIP nie są zatem uprawnione do różnicowania terminu wykonania nakazu, a w szczególności określenia innego terminu niż wynikający z ustawy oraz wstrzymania natychmiastowej wykonalności decyzji. Żadne wyjątki od tej zasady nie są dopuszczalne. Tym samym organy nie mogą od niej odstąpić nawet w sytuacjach niezawinionych przez przedsiębiorcę, w tym na przykład w razie utraty płynności finansowej pracodawcy. Usprawiedliwionych podstaw nie mają również zarzuty strony skarżącej kasacyjnie dotyczące wydania zaskarżonego wyroku bez dokonania analizy nadzwyczajnych okoliczności związanych z powstaniem niewypłacalności Spółki. Sąd I instancji prawidłowo bowiem ocenił dopuszczalność wydania zaskarżonego nakazu przez Okręgowego Inspektora Pracy. Z ustaleń zawartych w protokole kontroli, niezakwestionowanych przez Spółkę, bezspornie wynika, że pracodawca pozostawał w zwłoce w wypłacie należności pracowniczych, które miały charakter wymagalny. W rozpatrywanej sprawie nie było bowiem sporu ani co do faktu niewpłacenia przez Spółkę pracownikom wskazanych w nakazie wynagrodzeń ani co do wysokości powstałych z tego tytułu zobowiązań pracodawcy. W tej sytuacji nie budzi żadnych wątpliwości, że należności przysługiwały określonym pracownikom i nie zostały im wypłacone, a więc były one wynagrodzeniem należnym, o jakim mowa w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. W takim wypadku świadczenia te mogły stanowić przedmiot nakazu organu Państwowej Inspekcji Pracy zobowiązującego pracodawcę do ich wypłacenia. Istota nakazu wypłaty należności pracowniczych sprowadza się do nakłonienia pracodawcy, aby wypełnił ciążące na nim względem pracownika powinności wynikające z obowiązujących przepisów prawa oraz z zawartej z nim umowy o pracę, w sytuacji, w której obowiązki te są wymagalne. Okoliczności związane z sytuacją finansową pracodawcy, a więc powstaniem stanu niewypłacalności Spółki, nie mogą mieć w omawianej kategorii spraw żadnego istotnego znaczenia. Muszą zatem pozostać bez wpływu na dopuszczalność wydania decyzji, o której mowa w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. Przestrzeganie przepisów prawa pracy, w tym w zakresie terminowej i prawidłowej wypłaty wynagrodzeń przysługujących pracownikowi za wykonaną pracę, należy do podstawowych obowiązków pracodawcy (art. 94 pkt 5 k.p.). Respektowanie tej bezwzględnie obowiązującej zasady w żadnym wypadku nie może być zatem uzależnione od posiadania i sposobu gromadzenia na ten cel dostatecznych środków finansowych. Zaprezentowany w tym zakresie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy pogląd prawny jest prawidłowy. Nadto względy ekonomiczne, finansowe lub trudności techniczne nie stanowią przeszkody powodującej niewykonalność decyzji, gdyż mają one charakter czasowy a nie trwały. Z tych przyczyn należy uznać, że zła kondycja finansowa oraz toczące się przed sądami powszechnymi postępowania związane z niewypłacalnością Spółki w żaden sposób nie mogą podważać dokonanej przez Sąd I instancji oceny legalności rozstrzygnięć podjętych w sprawie prowadzonej przed organami Państwowej Inspekcji Pracy. Z powyższych względów, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, to na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało ją oddalić.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 27 maja 2013
- Symbol z opisem
- 6198 Inspekcja pracy
- Hasła tematyczne
- Inspekcja pracy
- Skarżony organ
- Inspektor Pracy
- Sędziowie
- Ewa Kwiecińska Izabella Kulig - Maciszewska Jolanta Rajewska /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy - tekst jednolity
art. 11 pkt 7 · Dz.U. 2012 poz. 404
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: I OSK 1333/13 · 27 sierpnia 2014
Wyrok NSA z 27 sierpnia 2014 r., I OSK 1333/13 – inspekcja pracy
Sygnatura: I OSK 1185/13 · 27 sierpnia 2014
Wyrok NSA z 27 sierpnia 2014 r., I OSK 1185/13 – inspekcja pracy
Sygnatura: I OSK 1068/13 · 27 sierpnia 2014
Wyrok NSA z 27 sierpnia 2014 r., I OSK 1068/13 – inspekcja pracy
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny