I OSK 1328/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 13 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku T. K. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 1097/22 w sprawie ze skargi W. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 11 października 2022 r. nr SKO.4135.14.22 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji umarzającej postępowanie dotyczące nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa mienia postanawia: odmówić dopuszczenia T. K. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu wniosło skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 14 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 1097/22, którym – po rozpoznaniu skargi W. S. – uchylone zostało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 11 października 2022 r. nr SKO.4135.14.22 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji umarzającej postępowanie dotyczące nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa mienia. Pismem z 24 lipca 2024 r. adw. T. K. (dalej "wnioskodawca"), działając w imieniu własnym, wniósł o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania, na podstawie art. 33 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). W uzasadnieniu wniosku podał, że ma interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy na korzyść skarżącego W. S. Wyjaśnił, że od lipca 2014 r. prowadzi Kancelarię Adwokacką w lokalu wynajmowanym od Spółdzielni R. i co miesiąc z tytułu najmu odprowadzał podatek VAT. Dopiero pod koniec maja 2024 r. Spółdzielnia została wykreślona z rejestru VAT w związku z czym nie może wystawiać faktur za najem i pobierać czynszu, co utrudnia działalność gospodarczą wszystkim podmiotom wynajmującym pomieszczenia od ww. Spółdzielni. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego (art. 33 § 2 tej ustawy). Z przepisów tych wynika, że dopuścić do udziału w postępowaniu można osobę, która zgłosi swój udział i która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, a wykaże, że wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego. Interes prawny należy odróżnić od interesu faktycznego. Interes faktyczny to interes indywidualny który w żaden sposób nie został wzięty pod ochronę przez obowiązujące prawo. Jako interes faktyczny należy kwalifikować taki stan, w którym obywatel jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jak w przypadku interesu prawnego, nie można jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji publicznej. Interes prawny z kolei to taki który został wzięty pod ochronę polegającą na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności, mających na celu zrealizowanie interesu lub usuniecie zaistniałego zagrożenia. Pojęcie to określa relację pomiędzy oczekiwaniami podmiotu w stosunku do organów stosujących prawo, a kompetencjami i możliwościami tych organów, jakie mają wobec danego podmiotu. Interes prawny, aby mógł zostać zaspokojony przez organ stosujący prawo musi być osobisty, własny, indywidualny, znajdujący podstawę w przepisach prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych. Interes prawny jest kategorią ściśle związaną z przedmiotem postępowania ze względu na fakt, że dotyczy sfery normatywnej, mającej swoje źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że niniejsze postępowanie sądowe dotyczy kontroli legalności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 11 października 2022 r., stwierdzającego – na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: k.p.a.) - niedopuszczalność odwołania złożonego przez skarżącego W. S. od decyzji Starosty Z. z 30 września 2022 r., którą wskazany organ umorzył postępowanie w sprawie nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 2016 r. mienia Spółdzielni R. w Z. Postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania jest rozstrzygnięciem proceduralnym oraz z racji przedmiotu postępowania nie odnosi się bezpośrednio do interesu prawnego T. K. Stwierdzona przez organ niedopuszczalność odwołania wynikała bowiem z przyczyn podmiotowych. W sprawie zainicjowanej skargą W. S. badana jest wyłącznie kwestia uprawnienia byłego członka Spółdzielni, uznawanej za wykreśloną z rejestru na podstawie art. 9 ust. 2a ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, do udziału w prowadzonym przez starostę postępowaniu w sprawie stwierdzenia z mocy prawa nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa mienia należącego do tej Spółdzielni. Nie budzi wątpliwości, że interes prawny w sprawie dotyczącej kontroli takiego postanowienia posiada wyłącznie podmiot, który złożył to odwołanie. Jak już wskazano wcześniej interes prawny musi być osobisty, własny i indywidualny. Wynik postępowania sądowego zainicjowanego skargą W. S. nie dotyczy zaś interesu prawnego wnioskodawcy. Przytoczone na uzasadnienie wniosku T. K. okoliczności odnoszące się do kwestii najmu lokalu od Spółdzielni R. pozostają bez związku ze sprawą rozstrzygającą o interesie prawnym innej osoby w postępowaniu dotyczącym przejęcia mienia tej Spółdzielni. Powyższe argumenty mogą świadczyć o tym, że wnioskodawca ma co najwyżej interes faktyczny w pozytywnym rozstrzygnięciu sprawy W. S., a to nie wystarczy aby dopuścić go do postępowania sądowego na prawach uczestnika. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a.