I OSK 1654/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 25 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku A. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w sprawie ze skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 2545/23 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w S. na akt administracyjny - pismo Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia 17 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie anulowania świadectwa oceny polowej postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu.

Wyrokiem z dnia 21 maja 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2545/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w S. na akt administracyjny - pismo Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia 17 maja 2023 r. w przedmiocie anulowania świadectwa oceny polowej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca spółka wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania informacji Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia 17 maja 2023 r. oraz informacji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Gdańsku z dnia 13 lutego 2023 r. z uwagi na ryzyko powstania szkody dla skarżącej polegającej na zmarnowaniu się (zepsuciu) materiału siewnego w przypadku braku możliwości obrotu spornym towarem do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że sanowanie stanu, w którym zaskarżone informacje wywołują skutki prawne uniemożliwiające sprzedaż materiału siewnego jest niedopuszczalny. Skarżąca dysponuje legalnie nabytym towarem, którego pochodzenie jest znane (wiadomo, od jakiego producenta pochodzi), a długookresowe magazynowanie nasion jest niemożliwe. Nasiona są towarami terminowymi, które można przechowywać maksymalnie 2-3 lata. Biorąc pod uwagę, że sprawa toczy się od 2022 r., sporne nasiona niedługo należy zutylizować. Najbliższe miesiące to ostatni moment, w którym możliwa jest sprzedaż nasion. W sprawie doszło do dyskwalifikacji materiału siewnego, którego skutki są nieodwracalne, a co do takiego rozstrzygnięcia nie było podstaw prawnych, co będzie przedmiotem rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", który na podstawie art. 193 tej ustawy ma zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić jednakże należy, że przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Wobec tego nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie nie każdy wymaga wykonania. Nie kwalifikują się do wykonania te spośród aktów prawnych, które dla sprowadzenia stanu prawnego lub faktycznego w nim określonego nie wymagają czynności podmiotów uprawnionych. W rzeczywistości więc kwestia wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania oraz aktów na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki. Dla merytorycznej oceny wniosku w pierwszej kolejności kluczowa jest zatem ocena czy akt lub czynność, którego wstrzymania żąda strona, nadaje się do wykonania i wymaga wykonania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 196/20). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżony do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie akt administracyjny - pismo Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia 17 maja 2023 r., w którym organ, dokonał ponownej oceny polowej dokonanej w dniu 13 lutego 2023 r. przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Gdańsku, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku spółki w przedmiocie przywrócenia do obiegu prawnego świadectwa oceny polowej z dnia 25 lipca 2022 r. [...] wystawionego przez kwalifikatora akredytowanego w firmie wnioskodawcy nie posiada cech wykonalności, bowiem nie wymaga on podjęcia przez stronę żadnej czynności, tj. nie przyznaje stronie żadnych uprawnień ani nie nakłada na skarżącego żadnych obowiązków. W sprawie dokonano oceny polegającej na sprawdzeniu materiału czy spełnia on wymagania w zakresie jego wytwarzania lub czy materiał ten odpowiada określonym wymaganiom w zakresie jakości (art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o nasiennictwie; Dz. U. z 2021 r., poz. 129), wystawiając informację o dyskwalifikacji materiału siewnego jako materiału zmieszanego, w konsekwencji anulując świadectwo oceny polowej. Wskazana informacja nie formułowała natomiast określonych obowiązków względem wnioskodawcy, jak też nie rodziła wobec niego żadnych praw. Zauważyć trzeba, że informacja Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia 17 maja 2023 r. stanowiła część procedury oceny materiału siewnego w ramach sprawowanego przez właściwe służby Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa na podstawie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 1992) nadzoru nad wytwarzaniem i obrotem materiałem siewnym i samodzielnie nie uprawniała do pojęcia określonych działań. W akcie tym nie orzeczono bowiem o obowiązku zniszczenia materiału siewnego, a dopiero taki nakaz wiązałyby się ze skutkami, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Powyższe oznacza, że do informacji Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia 17 maja 2023 r. nie może mieć zastosowania instytucja wstrzymania wykonania, o której mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Instytucja ta, jak wskazano we wcześniejszych rozważaniach, dotyczy bowiem jedynie aktów lub czynności, które nadają się do wykonania – dobrowolnie bądź przymusowo i tego wykonania wymagają. Zaskarżony akt administracyjny nie nadaje się do wykonania i takiego wykonania nie wymaga. Z tych względów wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu należało uznać za niezasadny. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że skarżący kasacyjnie, tj. podmiot, którego celem jest prowadzenie działalności komercyjnej przynoszącej odpowiednie zyski we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu odwołując się do braku możliwości sprzedaży materiału siewnego pozostającego w jego dyspozycji, a w konsekwencji konieczności jego zniszczenia, nie złożył dokumentów przedstawiających aktualną sytuację finansową spółki, a zatem nie powiązał skutków wydanego przez organy aktu ze zmianami w jej obszarze majątkowym. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.