Sygnatura
I OSK 1684/22
Wyrok NSA z 12 sierpnia 2025 r., I OSK 1684/22 – zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 12 sierpnia 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Przybysz (spr.) Sędzia del. WSA Joanna Skiba Protokolant: starszy sekretarz sądowy Aleksandra Białek po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1894/21 w sprawie ze skargi Gminy Miasto Rzeszów na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 9 listopada 2021 r. nr N-I.7581.2.115.2020 w przedmiocie zwrotu nieruchomości gruntowej oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu sprawy ze skargi Gminy Miasto Rzeszów (dalej: skarżący) na decyzję Wojewody Podkarpackiego (dalej: organ) z 9 listopada 2021 r. nr N-I.7581.2.115.2020 w przedmiocie zwrotu nieruchomości gruntowej, wyrokiem z 17 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1894/21, uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty Przeworskiego z 20 października 2020 r. nr GG.6821.1.3.2020 oraz zasądził od Wojewody Podkarpackiego na rzecz strony skarżącej Gminy Miasto Rzeszów kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożył A.P. (dalej: skarżący kasacyjnie) zastępowany przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji: 1. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: Ppsa) naruszenie przepisów postępowania, tj. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej KPA), art. 133 § 1 Ppsa, art. 134 § 1 Ppsa, art. 135 Ppsa, art. 141 § 4 zd. 1 Ppsa, art. 106 § 4 Ppsa, art. 145 § 1 pkt lit. a Ppsa, art. 151 Ppsa oraz art. 153 Ppsa, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy - poprzez nieprawidłowe przyjęcie w zaskarżonym wyroku, że w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że Umowa sprzedaży nieruchomości z dnia 3 października 1995 r. została zawarta w warunkach realnego zagrożenia wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego oraz pod przymusem i w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że Organy obu instancji w przedmiotowej sprawie przyjęły swoisty automatyzm, oraz że występują braki postępowania wyjaśniającego, które wymagają uzupełnienia przez Organy i w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że zarówno decyzja Starosty Przeworskiego z dnia 20 października 2020 r. o zwrocie nieruchomości na rzecz Uczestnika postępowania, jak i utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewody Podkarpackiego zasługują w całości na uchylenie (i to pomimo tego, że Gmina Miasto Rzeszów reprezentowana w przedmiotowej sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika domagała się w skardze jedynie uchylenia decyzji Organu II instancji), podczas gdy w rzeczywistości wbrew temu, co zostało stwierdzone w zaskarżonym wyroku, w aktach sprawy znajdują się dowody potwierdzające, że omawiana Umowa sprzedaży nieruchomości z 3 października 1995 r. została zawarta w warunkach realnego zagrożenia wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego oraz pod przymusem, co potwierdzają już choćby m.in. następujące fakty i dowody: ✓ już w komparycji znajdującej się w aktach sprawy omawianej Umowy sprzedaży nieruchomości z 3 października 1995 r. (karta 57-60 akt Organu I instancji) sporządzonej w formie aktu notarialnego wskazano, że została ona sporządzona w mieszkaniu prywatnym Pani M.T. w R. przy ul. [...] nr [...]. Powyższa okoliczność w powiązaniu z wynikającą już choćby z zalegającego w aktach sprawy odpisu skróconego aktu zgonu Pani M.T. (karta 56 akt Organu I instancji), z którego wynika, że Pani M.T. (której spadkobiercą jest Uczestnik postępowania – A.P.) urodziła się w dniu [...] r., a zmarła [...] r., oznacza, że w momencie zawarcia omawianej Umowy sprzedaży M.T. miała aż 91 lat i nie była nawet w stanie osobiście udać się do notariusza, który aby sporządzić omawianą Umowę musiał się udać wraz z przedstawicielami Gminy Miasto Rzeszów do jej prywatnego mieszkania przy ul. [...] nr [...] w R. oraz zawarcie omawianej Umowy nastąpiło niedługo przed śmiercią M.T.. Już choćby powyższe dobitnie potwierdza m.in., że omawiana Umowa nie została zawarta na zasadzie dobrowolności, lecz pod przymusem. Faktem powszechnie znanym, a zarazem w myśl art. 106 § 4 Ppsa nie wymagającym nawet dowodu, jest fakt, że osoba w tak podeszłym wieku, niedołężna, nie będąca w stanie nawet udać się do notariusza, nie jest nawet w stanie prowadzić negocjacji i zawrzeć umowy na zasadzie dobrowolności na zasadach ogólnych. Zawarcie omawianej Umowy przez Osobę w tak podeszłym wieku i niedołężną mogło nastąpić wyłącznie wobec obawy, że w razie braku jej zawarcia nastąpi wywłaszczenie w drodze decyzji administracyjnej, natomiast odmienne twierdzenia należałoby zaś uznać nie tylko za niezgodne z rzeczywistym stanem, ale również za sprzeczne ze wskazaniami wiedzy, doświadczenia życiowego oraz logiki; ✓ w § 10 znajdującej się w aktach sprawy ww. Umowy sprzedaży nieruchomości z 3 października 1995 r. zawartej pomiędzy M.T. (której następcą prawnym jest Uczestnik postępowania – A.P.) sporządzonej przez notariusza R.P. (będącej funkcjonariuszem publicznym) jednoznacznie wskazano, że opłaty skarbowej nie pobrano na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. h i j ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. nr 4, poz. 23 ze zm.), tymczasem zgodnie z ww. przepisami nie podlegają opłacie skarbowej podania i załączniki do podań, czynności urzędowe, zaświadczenia, zezwolenia, czynności cywilnoprawne, pełnomocnictwa oraz ich odpisy w sprawach sprzedaży nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie na podstawie przepisów o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, co niestety zostało pominięte przy wydawaniu zaskarżonego wyroku. Już choćby powyższe dobitnie potwierdza, że omawiana Umowa była umową zawartą na tzw. przedpolu wywłaszczenia oraz została zawarta w warunkach realnego zagrożenia wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego i pod przymusem oraz gdyby M.T. nie zawarła tej Umowy, wówczas zostałaby wywłaszczona w drodze decyzji administracyjnej, natomiast aktualne odmienne twierdzenia Gminy Miasto Rzeszów formułowane są wyłącznie na potrzeby niniejszej sprawy [podobnie zresztą jak sformułowany w skardze zarzut odnośnie braku w decyzji zwrotowej rozstrzygnięcia o zabezpieczeniu wierzytelności Gminy Miasto Rzeszów z tytułu zwrotu odszkodowania, pomimo że wierzytelność ta nie istnieje i nie istniała na dzień wniesienia skargi przez Gminę, ponieważ została w całości zapłacona Gminie Miasto Rzeszów już w dniu 22.11.2021 r. (podczas gdy skarga została wniesiona 9.12.2021 r.), a zatem wierzytelność ta została w całości zapłacona na ok. 3 tygodnie przed wniesieniem przez Gminę skargi w niniejszej sprawie, a zarazem już po 3 dniach od doręczenia pełnomocnikowi Uczestnika postępowania ww. decyzji Wojewody Podkarpackiego, na skutek której decyzja zwrotowa Starosty Przeworskiego stała się ostateczna, co zostanie szerzej omówione w dalszej części niniejszej skargi kasacyjnej]; ✓ w znajdującej się w aktach sprawy omawianej Umowie sprzedaży nieruchomości z 3 października 1995 r. dwukrotnie wskazano, że Gmina Miasto Rzeszów nabywa przedmiotową nieruchomość pod budowę zakładu utylizacji odpadów, a zatem - jak to zresztą zostało przyznane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - na oczywisty cel publiczny. Vide: str. 12 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, gdzie Sąd I instancji wskazał, że: Tego rodzaju zakład należało traktować jako cel publiczny w rozumieniu powołanego wyżej art. 46 ust. 2 pkt 5 u.g.g.w.n. Powołany przez Sąd I instancji przepis przewidywał zaś, że nieruchomość mogła być wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa albo na rzecz gminy, jeżeli była niezbędna na inne oczywiste cele publiczne. Skoro zaś przedmiotowa nieruchomość miała zostać przeznaczona pod budowę zakładu utylizacji odpadów, który jest oczywistym celem publicznym - co zresztą potwierdził Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - to oczywistym jest, że nie sposób mówić, że 91-letnia, niedołężna M.T. sprzedała omawianą nieruchomość rzekomo na zasadzie dobrowolności na zasadach ogólnych, w sytuacji, gdy na nieruchomości tej miał być zbudowany zakład utylizacji odpadów. Twierdzenie w tej sytuacji, że omawiana Umowa sprzedaży rzekomo nie została zawarta w warunkach realnego zagrożenia wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego jest nie tylko niezgodne z rzeczywistym stanem, ale również sprzeczne ze wskazaniami wiedzy, doświadczenia życiowego oraz logiki; ✓ gdyby omawiana Umowa sprzedaży nieruchomości nie była zawierana na tzw. przedpolu wywłaszczenia, to przecież nie byłoby w niej tak akcentowane, na jaki cel zostaje ona nabyta przez Gminę Miasto Rzeszów. W umowach zawieranych w obrocie na zasadach ogólnych i w sposób dobrowolny nie wskazuje się bowiem przecież, w jakich celach kupujący nabywa nieruchomość; ✓ w § 3 omawianej znajdującej się w aktach sprawy Umowy sprzedaży nieruchomości wyraźnie wskazano, że Gmina Miasto Rzeszów nabywa omawianą nieruchomość w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. z 1991 r. Dz.U. nr 30, poz. 127), co znów potwierdza prawidłowość stanowiska Uczestnika postępowania; ✓ w § 2 lit. a) zalegającej w aktach sprawy Umowy sprzedaży nieruchomości z 3.10.1995 r. wskazano, że nabycie dokonywane jest w oparciu o Uchwałę Rady Miasta Rzeszowa z 13 listopada 1990 r., a zatem w oparciu o dokument o charakterze publicznoprawnym, na którego treść M.T. (której spadkobiercą jest Uczestnik postępowania) nie miała przecież najmniejszego wpływu. Co więcej, w omawianej Umowie wskazano, że Uchwała ta zalega w innej księdze wieczystej, co z kolei dowodzi, że w oparciu o tę Uchwałę były również zawierane inne umowy przez Gminę Miasto Rzeszów; ✓ tak jak to zostało wyżej zauważone w oparciu o ww. Uchwałę były zawierane również inne umowy, na podstawie których Gmina Miasto Rzeszów nabywała nieruchomości na cele publiczne na podstawie przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i co do tego rodzaju umów zawartych w oparciu o ww. Uchwałę Rady Miasta Rzeszowa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oraz Naczelny Sąd Administracyjny nie mieli wątpliwości, że w takiej sytuacji, jaka występuje w niniejszej sprawie w pełni zasadne jest orzeczenie zwrotu nieruchomości, co potwierdza przykładowo prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 17.07.2014 r. sygn. akt II SA/Rz 470/14 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16.09.2016 r. sygn. akt I OSK 2866/14 oddalający skargę Gminy Miasto Rzeszów od ww. wyroku WSA w Rzeszowie; ✓ z § 2 lit. b) omawianej Umowy sprzedaży nieruchomości jednoznacznie wynika, że cena sprzedaży omawianej nieruchomości pod budowę zakładu utylizacji odpadów została ustalona protokołem Zarządu Miasta Rzeszowa z 26 września 1995 r. nr [...], a zatem cena ta była odgórnie ustalona (narzucona) przez Gminę Miasto Rzeszów i bynajmniej nie była wynikiem negocjacji Stron Umowy prowadzonej na zasadzie dobrowolności na zasadach ogólnych oraz na jej wysokość M.T. nie miała żadnego wpływu, co znów dowodzi, że bynajmniej Umowa ta nie została zawarta na zasadzie dobrowolności na zasadach ogólnych, lecz na tzw. przedpolu wywłaszczenia; ✓ z akapitu drugiego § 1 omawianej Umowy sprzedaży wynika również, że na dzień zawarcia tejże Umowy Gmina Miasto Rzeszów miała już wykupioną nieruchomość sąsiednią i z tego względu na skutek zawarcia omawianej Umowy sprzedaży z 3 października 1995 r. z M.T. miała wygasnąć ustanowiona wcześniej służebność, co znów dodatkowo potwierdza, że M.T. zbyła przedmiotową nieruchomość na rzecz Gminy Miasto Rzeszów będąc w sytuacji przymusowej i wobec realnego zagrożenia, że w razie braku zawarcia tej Umowy zostałaby wywłaszczona w drodze decyzji administracyjnej; ✓ niezwykle istotny jest również fakt, że już choćby w znajdującej się w aktach sprawy skardze Gminy Miasta Rzeszów złożonej w niniejszej sprawie, Gmina w istocie przyznała, że nieruchomość, której dotyczy niniejsza sprawa, była przeznaczona na cel publiczny (tj. budowę zakładu utylizacji odpadów) w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, co zresztą jest zgodne z prawdą, bowiem dobitnie potwierdzają to załączone do niniejszej skargi kasacyjnej dokumenty Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego uchwalonego Uchwałą Rady Miasta Rzeszowa Nr XXXV/33/92 z dnia 23 czerwca 1992 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Rzeszowa (opubl. Dziennik Urzędowy Województwa Rzeszowskiego z 1992 r. Nr 9, poz. 109), z których wynika, że nieruchomość, której dotyczy niniejsza sprawa, w dacie zawarcia omawianej Umowy sprzedaży była przeznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod budowę zakładu utylizacji śmieci. Skoro zaś omawiana nieruchomość zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego była przeznaczona na cel publiczny i to o tak szczególnym charakterze, jak budowa zakładu utylizacji śmieci, to oczywistym jest, że omawiana Umowa sprzedaży z 3 października 1995 r. została zawarta wobec realnego zagrożenia wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego i pod przymusem (na tzw. przedpolu wywłaszczenia). Tak jak to zostało wcześniej wskazane powyższy fakt w istocie został przyznany przez Gminę Miasto Rzeszów przykładowo w skardze (cyt.): "(...) w dniu nabycia przez Gminę nieruchomości była ona przeznaczona pod cel publiczny w miejscowym planie ogólnego zagospodarowania przestrzennego." (vide: str. 2 skargi), natomiast fakty przyznane nie wymagają nawet dowodu, jednakże niezależnie od tego dokumenty załączone do niniejszej skargi kasacyjnej jako dowody uzupełniające z dokumentów dodatkowo potwierdzają prawdziwość tych twierdzeń. W kontekście powyższego, należy zauważyć, że obecnie nie wydaje się decyzji o warunkach zabudowany, gdy dla danej nieruchomości obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, natomiast w myśl art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, decyzja ustalająca warunki zabudowy i zagospodarowania terenu w istocie stanowiła powielenie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co z kolei samodzielnie potwierdza, że dla oceny prawidłowości wydanej w niniejszej sprawie decyzji zwrotowej oraz utrzymującej ją w mocy Wojewody Podkarpackiego bez znaczenia jest to, czy w momencie zawarcia omawianej Umowy sprzedaży była wydana decyzja ustalająca warunki zabudowy i zagospodarowania terenu (decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji). W konsekwencji, wbrew temu, co zostało przyjęte w zaskarżonym wyroku, brak jest podstaw do przyjęcia, że Organy orzekające w niniejszej sprawie zastosowały swoisty automatyzm, lecz w rzeczywistości wydały prawidłowe decyzje, które nie są obarczone żadnym naruszeniem prawa, które uzasadniałoby uchylenie którejkolwiek z tych decyzji i w rezultacie skarga Gminy Miasto Rzeszów powinna zostać w całości oddalona oraz nie zachodzi również potrzeba uzupełnienia postępowania wyjaśniającego przez Organy. Powyższe potwierdza również, że zaskarżony wyrok został wydany na podstawie błędnych ustaleń, w tym m.in. że Organy orzekające w niniejszej sprawie rzekomo przedwcześnie przyjęły, że ww. Umowa sprzedaży daje podstawy do orzeczenia na rzecz Skarżącego kasacyjnie zwrotu omawianej nieruchomości, że Organy rzekomo przedwcześnie przyjęły, że Umowa ta została zawarta w warunkach realnego zagrożenia wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego oraz pod przymusem (że jest tzw. umową zawartą na przedpolu wywłaszczenia), że rzekomo nie wiadomo, czy przedmiotowa nieruchomość była przeznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cel publiczny uzasadniający wywłaszczenie wskazany w tejże Umowie, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez Organy jest rzekomo obarczone brakami, a także, że decyzje Organów obu instancji zostały rzekomo wydane z naruszeniem prawa uzasadniającym ich uchylenie. Powyższe mogło mieć, a w ocenie Skarżącego kasacyjnie nawet rzeczywiście miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, ponieważ gdyby się Sąd I instancji nie dopuścił omawianych uchybień, wówczas zostałby wydany zupełnie inny wyrok, tj. oddalający w całości skargę Gminy Miasto Rzeszów, a nie uchylający ww. decyzje Organów obu instancji. W rezultacie nie było również podstaw do sformułowania w zaskarżonym wyroku wskazań co do dalszego postępowania przed Organami, a zarazem już choćby w świetle okoliczności i dowodów powołanych przez Skarżącego kasacyjnie, wskazania te należy uznać za nieprawidłowe; 2. na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa - naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 216 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: ugn; tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm.) oraz art. 46 ust. 1 i art. 46 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, ze zm.; dalej również jako: uggwn) - polegającą na błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że Organy obu instancji orzekające w przedmiotowej sprawie przedwcześnie przyjęły, że uprawnione jest orzeczenie o zwrocie na rzecz Uczestnika postępowania nieruchomości, której dotyczy niniejsza sprawa nabytej przez Gminę Miasto Rzeszów w oparciu o Umowę sprzedaży nieruchomości z 3 października 1995 r. zawartą przez M.T. (której spadkobiercą jest Uczestnik postępowania) z Gminą Miasto Rzeszowie, i to pomimo tego, że w oparciu o ww. Umowę Gmina Miasto Rzeszów nabyła omawianą nieruchomość na podstawie przepisów uggwn oraz na cel publiczny uzasadniający wywłaszczenie (tj. budowę zakładu utylizacji odpadów), który to cel do chwili obecnej pomimo upływu ponad 25 lat nie został zrealizowany, które to wszystkie okoliczności zostały zresztą potwierdzone w zaskarżonym wyroku, jednakże Sąd I instancji błędnie uznał to za niewystarczające do orzeczenia o zwrocie przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarżącego kasacyjnie. Tymczasem, w ocenie Skarżącego kasacyjnie prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do zupełnie odmiennych wniosków, a mianowicie, że Starosta Przeworski w pełni prawidłowo orzekł o zwrocie na rzecz Skarżącego kasacyjnie omawianej nieruchomości, a Wojewoda Podkarpacki w pełni prawidłowo decyzję tę utrzymał w mocy, a to już choćby z tego względu, że w oparciu o ww. Umowę Gmina Miasto Rzeszów nabyła omawianą nieruchomość na podstawie przepisów uggwn oraz na cel publiczny uzasadniający wywłaszczenie (tj. budowę zakładu utylizacji odpadów), który to cel do chwili obecnej pomimo upływu ponad 25 lat nie został zrealizowany, które to okoliczności - co jeszcze raz należy podkreślić - zostały potwierdzone w zaskarżonym wyroku, jednakże WSA w Rzeszowie niesłusznie uznał to za niewystarczające do orzeczenia o zwrocie przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarżącego kasacyjnie. W konsekwencji, WSA w Rzeszowie niesłusznie nie zastosował ww. przepisów w niniejszej sprawie, podczas gdy znajdują one zastosowanie w niniejszej sprawie oraz potwierdzają pełną prawidłowość decyzji Organów obu instancji; 3. na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa - naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 216 ust. 2 pkt 3 ugn w zw. z art. 136 ust. 3 ugn i art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ugn oraz art. 46 ust. 1 uggwn, art. 46 ust. 2 pkt 5 uggwn oraz art. 49 ust. 1 uggwn - poprzez błędne przyjęcie w zaskarżonym wyroku, że Organy orzekające w niniejszej sprawie przedwcześnie uznały ww. Umowę sprzedaży nieruchomości z dnia 3 października 1995 r. za zawartą wobec realnego zagrożenia wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego (za tzw. umowę zawartą na przedpolu wywłaszczenia), podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do zupełnie odmiennego wniosku, a mianowicie, że omawiana Umowa sprzedaży nieruchomości z dnia 3 października 1995 r. została zawarta wobec realnego zagrożenia wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego (jest tzw. umową zawartą na przedpolu wywłaszczenia). W konsekwencji, Sąd I instancji niesłusznie nie zastosował ww. przepisów w niniejszej sprawie, podczas gdy powinien był to uczynić oraz w rezultacie oddalić skargę Gminy Miasto Rzeszów, jako że decyzje Organów obu instancji wydane w przedmiotowej sprawie są prawidłowe; 4. na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa - naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 216 ust. 2 pkt 3 ugn w zw. z art. 136 ust. 3 ugn i art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ugn oraz art. 49 ust. 1 uggwn i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 89, poz. 415 ze zm.) - polegające na uchyleniu zaskarżonym wyrokiem decyzji zwrotowej oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody Podkarpackiego, pomimo że nieruchomość, której dotyczy niniejsza sprawa w dacie zawarcia tejże Umowy była przeznaczona na cel publiczny uzasadniający wywłaszczenie (tj. budowę zakładu utylizacji odpadów) w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (tj. w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego uchwalonym Uchwałą Rady Miasta Rzeszowa Nr XXXV/33/92 z dnia 23 czerwca 1992 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Rzeszowa, opubl. Dziennik Urzędowy Województwa Rzeszowskiego z 1992 r. Nr 9, poz. 109), co jednocześnie oznacza, że nieruchomość ta była przeznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na ten sam cel publiczny uzasadniający wywłaszczenie, który został wskazany w ww. Umowie z 3 października 1995 r. Skoro zaś omawiana nieruchomość zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego była przeznaczona na cel publiczny i to o tak szczególnym charakterze jak budowa zakładu utylizacji śmieci, to oczywistym jest, że omawiana Umowa sprzedaży z 3 października 1995 r. została zawarta wobec realnego zagrożenia wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego i pod przymusem (na tzw. przedpolu wywłaszczenia). Co więcej, powyższy fakt w istocie został przyznany przez Gminę Miasto Rzeszów przykładowo w skardze (cyt.): "(...) w dniu nabycia przez Gminę nieruchomości była ona przeznaczona pod cel publiczny w miejscowym planie ogólnego zagospodarowania przestrzennego." (vide: str. 2 skargi), natomiast fakty przyznane nie wymagają nawet dowodu, jednakże niezależnie od tego dokumenty załączone do niniejszej skargi kasacyjnej jako dowody uzupełniające z dokumentów dodatkowo potwierdzają prawdziwość tych twierdzeń. Zgodnie natomiast art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, decyzja ustalająca warunki zabudowy i zagospodarowania terenu (decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji) w istocie stanowiła powielenie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a zatem już choćby z tego tylko względu bez znaczenia jest, czy w momencie zawarcia omawianej Umowy sprzedaży była wydana decyzja ustalająca warunki zabudowy i zagospodarowania terenu (decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji). Prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi zatem do wniosku, że fakt, iż omawiana nieruchomość w dacie zawarcia ww. Umowy sprzedaży była przeznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod cel publiczny uzasadniający wywłaszczenie i co więcej tożsamy z celem publicznym uzasadniającym wywłaszczenie wskazanym ww. Umowie sprzedaży, dodatkowo potwierdza pełną prawidłowość wydanej w niniejszej sprawie decyzji zwrotowej oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody Podkarpackiego. W konsekwencji, powyższe oznacza również, że uchylenie w tej sytuacji decyzji Organów obu instancji stanowiło również naruszenie ww. przepisów przez ich niewłaściwe zastosowanie (niesłuszne przyjęcie, że nie znajdują one zastosowania w niniejszej sprawie), podczas gdy w rzeczywistości powinna zostać w całości oddalona skarga Gminy Miasto Rzeszów; 5. na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa - naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 51 ust. 2 pkt 1 uggwn, art. 51 ust. 1 pkt 7 uggwn, art. 49 ust. 1-3 uggwn oraz art. 216 ust. 2 pkt 3 ugn w zw. z art. 136 ust. 3 ugn i art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ugn oraz art. 46 ust. 1 uggwn i art. 46 ust. 2 pkt 5 uggwn - poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że w przypadku umownego zbycia nieruchomości na rzecz Gminy możliwość ubiegania się o zwrot tej nieruchomości uzależniona jest od tego, czy w dacie zawarcia tej umowy w obrocie prawnym była decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji) wydana dla potrzeb realizacji przez Gminę celu publicznego (zakładu utylizacji odpadów), o której mowa w art. 51 ust. 2 pkt 1 uggwn, która - zdaniem Sądu I instancji - stanowi materialnoprawną przesłankę wywłaszczenia na podstawie uggwn, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do zupełnie odmiennych wniosków, a mianowicie, że żaden przepis prawa nie przewiduje ani nie przewidywał, żeby w przypadku umownego zbycia nieruchomości na rzecz Gminy warunkiem orzeczenia o zwrocie nieruchomości było to, że w dacie zawarcia tej umowy w obrocie prawnym była omawiana decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji), ani też decyzja taka nie stanowiła materialnoprawnei przesłanki wywłaszczenia na podstawie uggwn, natomiast jedynie stanowiła jeden z załączników, jaki musiał zostać złożony wraz z wnioskiem o wywłaszczenie w sytuacji, gdy nieruchomość nie mogła być nabyta w drodze umowy, który to etap ze swej istoty następował już po zakończeniu rokowań w celu nabycia nieruchomości w drodze umowy (o czym przekonuje już choćby art. 49 ust. 2 i 3 uggwn i art. 51 ust. 1 pkt 7 uggwn). W konsekwencji, Sąd I instancji niesłusznie zastosował w niniejszej sprawie art. 51 ust. 2 pkt 1 uggwn, podczas gdy przepis ten nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, a zarazem niesłusznie nie zastosował w niniejszej sprawie pozostałych ww. przepisów, co w konsekwencji doprowadziło do niesłusznego uchylenia decyzji Organów obu instancji, podczas gdy Sąd I instancji powinien był w całości oddalić skargę Gminy Miasto Rzeszów; 6. na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa - naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 49 ust. 3 uggwn w zw. z art. 49 ust. 1 uggwn i art. 51 ust. 1 pkt 7 uggwn oraz art. 216 ust. 2 pkt 3 ugn w zw. z art. 136 ust. 3 ugn i art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ugn - poprzez błędne przyjęcie w zaskarżonym wyroku, że wymogiem, od którego uzależnione jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości nabytej przez Gminę w trybie umownym, jest to, czy w aktach sprawy znajduje się pismo organu, o którym mowa w art. 49 ust. 3 uggwn, w którym wyznaczono dotychczasowemu właścicielowi termin na zawarcie umowy, o której mowa w art. 49 ust. 1 uggwn, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do zgoła odmiennego wniosku, a mianowicie, że nie stanowi wymogu, od którego uzależnione jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości nabytej przez Gminę w trybie umownym to, czy w aktach sprawy znajduje się pismo organu, o którym mowa w art. 49 ust. 3 uggwn, w którym wyznaczono dotychczasowemu właścicielowi termin na zawarcie umowy, o której mowa w art. 49 ust. 1 uggwn, co więcej obowiązku przedłożenia takiego pisma nie było nawet również w razie złożenia przez organ wniosku o wywłaszczenie (zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 7 uggwn we wniosku o wywłaszczenie należało jedynie opisać wyniki rokowań prowadzonych przez wnioskodawcę o odstąpienie nieruchomości, natomiast nie było obowiązku załączenia ww. pisma wystosowanego w trybie art. 49 ust. 3 uggwn). W konsekwencji, Sąd i instancji niesłusznie zastosował w niniejszej sprawie ww. przepis art. 49 ust 3 uggwn, a zarazem niesłusznie nie zastosował ww. przepisów ugn; 7. na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa - naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. h i j ustawy z dnia 31 stycznia 1989 roku o opłacie skarbowej (Dz.U. nr 4, poz. 23 z późn. zm.) - polegające na niesłusznym niezastosowaniu przez Sąd I instancji ww. przepisów w niniejszej sprawie, które to przepisy zostały powołane w § 10 omawianej Umowy sprzedaży z 3 października 1995 r. jako uzasadnienie braku pobrania opłaty skarbowej, a z których to przepisów wynika, że nie podlegają opłacie skarbowej podania i załączniki do podań, czynności urzędowe, zaświadczenia, zezwolenia, czynności cywilnoprawne, pełnomocnictwa oraz ich odpisy w sprawach sprzedaży nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie na podstawie przepisów o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, co niestety zostało pominięte przy wydawaniu zaskarżonego wyroku. Tymczasem, już choćby powyższy fakt dobitnie potwierdza, że omawiana Umowa była umową zawartą na tzw. przedpolu wywłaszczenia oraz została zawarta w warunkach realnego zagrożenia wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego i pod przymusem oraz gdyby M.T. nie zawarła tej Umowy, wówczas zostałaby wywłaszczona w drodze decyzji administracyjnej; 8. na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa - naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 141 ust. 2 ugn - polegające na niesłusznym zastosowaniu ww. przepisu w niniejszej sprawie, podczas gdy nie znajduje on zastosowania w przedmiotowej sprawie z uwagi na to, że kwota [...] zł ustalona w decyzji zwrotowej Starosty Przeworskiego tytułem zwrotu odszkodowania została w całości zapłacona Gminie Miasto Rzeszów już w dniu 22.11.2021 r., a zatem już 3 dni po doręczeniu pełnomocnikowi Skarżącego decyzji Wojewody Podkarpackiego z 9.11.2021 r. utrzymującej w mocy decyzję zwrotową Starosty Przeworskiego, co z kolei oznacza, że na dzień wydania zaskarżonego wyroku omawiana kwota zwrotu odszkodowania była w całości zapłacona na rzecz Gminy Miasto Rzeszów już blisko 6 miesięcy wcześniej, a zarazem na ok. 3 tygodnie przed złożeniem skargi przez Gminę Miasto Rzeszów, czego jednakże Gmina Miasto Rzeszów nie ujawniła Sądowi, a co więcej pomimo tego, że została w całości zaspokojona i to jeszcze znacznie wcześniej przed wniesieniem skargi, mimo to nie przeszkodziło to Gminie Miasto Rzeszów w podnoszeniu w skardze, że wierzytelność z tytułu zwrotu odszkodowania nie została zabezpieczona, co niewątpliwie wprowadziło Sąd w błąd, podczas gdy - co zresztą oczywiste - całkowicie bezprzedmiotowa jest kwestia zabezpieczenia wierzytelności z tytułu zwrotu odszkodowania przyznanego Gminie w decyzji zwrotowej w sytuacji, gdy pełna kwota tytułem zwrotu odszkodowania została w całości zapłacona Gminie jeszcze przed wniesieniem przez nią skargi. W konsekwencji również zaspokojenie w całości Gminy Miasto Rzeszów nastąpiło jeszcze przed upływem terminu na zapłatę określonego w decyzji zwrotowej (zgodnie z decyzją zwrotową Starosty Przeworskiego ustalona w niej kwota tytułem zwrotu odszkodowania miała zostać zapłacona w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna}. Powyższe nie tylko mogło mieć, ale w rzeczywistości miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, ponieważ jedną z przyczyn, z powodu których WSA w Rzeszowie zaskarżonym wyrokiem uchylił decyzję zwrotową Starosty Przeworskiego oraz utrzymującą ją w mocy decyzję Wojewody Podkarpackiego było to, że w decyzji zwrotowej nie zostało zawarte rozstrzygnięcie o zabezpieczeniu wierzytelności z tytułu zwrotu odszkodowania, podczas gdy kwestia ta jest całkowicie bezprzedmiotowa w sytuacji, gdy tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie pełna kwota tytułem zwrotu odszkodowania została w całości zapłacona Gminie kilka miesięcy przed wydaniem zaskarżonego wyroku przez WSA w Rzeszowie, a co więcej ok, 3 tygodnie przed wniesieniem skargi przez Gminę. Co więcej, w tej sytuacji nawet przyjęcie przez Sąd I instancji, że rozstrzygnięcie o zabezpieczeniu wierzytelności z tytułu zwrotu odszkodowania stanowi - zdaniem Sądu - obligatoryjny element decyzji zwrotowej w żaden sposób nie dawało podstaw ani do uchylenia decyzji zwrotowej ani utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody Podkarpackiego, gdyż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa Sąd może uchylić decyzję jedynie w razie naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tymczasem gdyby nawet teoretycznie zakładając brak rozstrzygnięcia o zabezpieczeniu wierzytelności z tytułu zwrotu odszkodowania miałby stanowić naruszenie art. 141 ust. 2 ugn (z czym skądinąd Skarżący kasacyjnie się nie zgadza), to i tak w tej konkretnej sprawie nie miałoby to żadnego wpływu na wynik sprawy i w konsekwencji już choćby z tej tylko przyczyny nie upoważniało do uchylenia decyzji Organów obu instancji, skoro - co jeszcze raz należy podkreślić - pełna kwota tytułem zwrotu odszkodowania została w całości zapłacona Gminie Miasto Rzeszów i to nawet znacznie przed wniesieniem przez nią skargi w niniejszej sprawie; 9. na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa - naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie (niesłuszne zastosowanie) art. 141 ust. 2 ugn - polegającą na błędnym przyjęciu w zaskarżonym wyroku, że rozstrzygnięcie o formie zabezpieczenia wierzytelności z tytułu zwrotu odszkodowania stanowi element obligatoryjny decyzji zwrotowej, a w przypadku braku zawarcia takiego rozstrzygnięcia w decyzji zwrotowej uzasadnia to uchylenie tejże decyzji zwrotowej oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Organu II instancji, oraz że przed wydaniem decyzji zwrotowej Organ powinien wyznaczyć stronom termin do ustanowienia stosownego zabezpieczenia wierzytelności Gminy z tytułu zwrotu odszkodowania, a w przypadku bezskutecznego upływu tego terminu zobowiązany jest do zawarcia w decyzji zwrotowej rozstrzygnięcia w przedmiocie ustanowienia hipoteki na nieruchomości, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisu prowadzi do zupełnie odmiennego wniosku, a mianowicie, że rozstrzygnięcie o formie zabezpieczenia wierzytelności z tytułu zwrotu odszkodowania nie stanowi elementu obligatoryjnego decyzji zwrotowej oraz w przypadku braku zawarcia takiego rozstrzygnięcia w decyzji zwrotowej nie uzasadnia to uchylenia ani tejże decyzji zwrotowej ani też utrzymującej ją w mocy decyzji Organu li instancji, oraz przed wydaniem decyzji zwrotowej Organ nie ma obowiązku wyznaczyć stronom terminu do ustanowienia stosownego zabezpieczenia wierzytelności Gminy z tytułu zwrotu odszkodowania, a w przypadku bezskutecznego upływu tego terminu nie jest zobowiązany do zawarcia w decyzji zwrotowej rozstrzygnięcia w przedmiocie ustanowienia hipoteki na nieruchomości. W konsekwencji, Sąd I instancji niesłusznie zastosował ww. przepis w niniejszej sprawie, podczas gdy brak ku temu podstaw. Stanowisko Sądu I instancji sprowadza się w istocie do tego, że Organ jeszcze przed wydaniem decyzji miałby ujawniać, że po pierwsze wyda decyzję o zwrocie nieruchomości (czyli pozytywną dla wnioskodawcy), a także jaką ustali w tej decyzji wysokość należności z tytułu zwrotu odszkodowania, skoro - wg stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonym wyroku - organ jeszcze przed wydaniem decyzji miałby wzywać strony do ustanowienia w określonym terminie stosownego zabezpieczenia wierzytelności Gminy z tytułu zwrotu odszkodowania, tymczasem jedną z fundamentalnych zasad jest to, że organ nie może przed wydaniem decyzji ujawniać jakie zajmie stanowisko w sprawie poddanej jego rozstrzygnięciu, bowiem dopiero moment wydania decyzji jest tym momentem, w którym może ujawnić takie stanowisko. Niezależnie od powyższego, tak jak to zostało wcześniej wskazane, nawet opowiedzenie się przez Sąd I instancji za stanowiskiem, że rozstrzygnięcie o zabezpieczeniu wierzytelności z tytułu zwrotu odszkodowania stanowi element obligatoryjny decyzji zwrotowej w tej konkretnej sprawie nie dawało to podstaw do uchylenia ani decyzji zwrotowej Starosty Przeworskiego ani utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody Podkarpackiego, gdyż - tak jak to zostało wyżej opisane - pełna kwota ustalona w decyzji zwrotowej tytułem zwrotu odszkodowania została w całości zapłacona na rzecz Gminy Miasto Rzeszów zaledwie 3 dni po doręczeniu pełnomocnikowi Uczestnika postępowania decyzji Wojewody Podkarpackiego, a tym samym ok. 3 tygodnie przed wniesieniem skargi przez Gminę Miasto Rzeszów, a zarazem ok. 6 miesięcy przed wydaniem zaskarżonego wyroku, a tym samym zaspokojenie w całości Gminy Miasto Rzeszów nastąpiło przed upływem terminu na zapłatę określonego w decyzji zwrotowej (zgodnie z decyzją zwrotową Starosty Przeworskiego ustalona w niej kwota tytułem zwrotu odszkodowania miała zostać zapłacona w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna). Skoro zaś pełna kwota należności Gminy Miasto Rzeszów z tytułu zwrotu odszkodowania została w całości zapłacona jeszcze przed wniesieniem skargi przez Gminę Miasto Rzeszów oraz na kilka miesięcy przed wydaniem zaskarżonego wyroku, to oczywisty jest fakt, że całkowicie bezprzedmiotowa jest kwestia zabezpieczenia owej zapłaconej już w całości należności z tytułu zwrotu odszkodowania (innymi słowy nie ma już co zabezpieczać, ponieważ cała wierzytelność Gminy Miasto Rzeszów z tytułu zwrotu odszkodowania została w całości zapłacona). Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 pkt lit. a Ppsa, naruszenie prawa materialnego (które skądinąd w ocenie Skarżącego kasacyjnie w niniejszej sprawie nie występuje) może skutkować uchyleniem decyzji jedynie wówczas, gdy miało wpływ na wynik sprawy, tymczasem w tej konkretnej sprawie nie miałoby żadnego wpływu na wynik sprawy i w konsekwencji już choćby z tej tylko przyczyny nie dawało podstaw do uchylenia decyzji Organów obu instancji, skoro - co jeszcze raz należy podkreślić - pełna kwota tytułem zwrotu odszkodowania została w całości zapłacona Gminie Miasto Rzeszów i to nawet znacznie przed wniesieniem przez nią skargi w niniejszej sprawie; 10. na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa - naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 142 ust. 1 ugn - polegające na niesłusznym niezastosowaniu ww. przepisu w przedmiotowej sprawie, a który to przepis dobitnie potwierdza, że rozstrzygnięcie o formie zabezpieczenia wierzytelności z tytułu zwrotu odszkodowania nie stanowi obligatoryjnego elementu decyzji zwrotowej. Powyższe dodatkowo potwierdza, że zaskarżony wyrok jest nieprawidłowy; 11. na podstawie art. 174 pkt 2 Ppsa - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy - poprzez błędne przyjęcie w zaskarżonym wyroku, że wydana w niniejszej sprawie decyzja zwrotowa Starosty Przeworskiego oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewody Podkarpackiego zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego uzasadniającym uchylenie obu tych decyzji, podczas gdy w rzeczywistości sytuacja taka w niniejszej sprawie nie występuje, co zostało wykazane już choćby w niniejszej skardze kasacyjnej. Omawiane uchybienie mogło mieć, a wręcz w rzeczywistości rzeczywiście miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, ponieważ gdy się go W5A w Rzeszowie nie dopuścił, wówczas zapadłby zupełnie inny wyrok, tj. oddalający skargę Gminy Miasto Rzeszów, a nie uchylający decyzje Organów obu instancji; 12. na podstawie art. 174 pkt 2 Ppsa - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1 Ppsa, art. 135 Ppsa, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa, art. 153 Ppsa i art. 151 Ppsa, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy - poprzez nieprawidłowe przyjęcie w zaskarżonym wyroku, że decyzja zwrotowa Starosty Przeworskiego oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewody zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w konsekwencji skutkowało niesłusznym uchyleniem obu ww. decyzji oraz zawarciem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nieprawidłowych wskazań co do dalszego postępowania, podczas gdy skarga Gminy Miasto Rzeszów powinna zostać w całości oddalona. Omawiane uchybienie mogło mieć, a w ocenie Skarżącego kasacyjnie rzeczywiście miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, ponieważ gdyby się go Sąd I instancji nie dopuścił, wówczas zapadłby zupełnie inny wyrok; 13. na podstawie art. 174 pkt 2 Ppsa - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 Ppsa, art. 134 § 1 Ppsa, art. 135 Ppsa oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy - poprzez niesłuszne uchylenie zaskarżonym wyrokiem decyzji Organów obu instancji (tj. zarówno zaskarżonej przez Gminę Miasto Rzeszów decyzji Wojewody Podkarpackiego, jak i poprzedzającej ją decyzji Starosty Przeworskiego), podczas gdy Sąd I instancji już choćby z przyczyn wskazanych w niniejszej skardze kasacyjnej powinien był w całości oddalić skargę Gminy Miasto Rzeszów. Ponadto, Sąd I instancji zaskarżonym wyrokiem uchylił decyzje Organów obu instancji, pomimo że Gmina Miasto Rzeszów reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika domagała się uchylenia jedynie decyzji Organu II instancji, tj. Wojewody Podkarpackiego. Powyższe mogło mieć - a w ocenie Skarżącego kasacyjnie rzeczywiście miało - istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, ponieważ, gdyby się Sąd I instancji nie dopuścił omawianych uchybień, wówczas zapadłby zupełnie inny wyrok, tj. oddalający skargę, a nie uchylający decyzje obu instancji; 14. na podstawie art. 174 pkt 2 Ppsa - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 137; dalej będzie używany skrót: PrUSA) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 Ppsa, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy - poprzez dokonanie przez Sąd I instancji nieprawidłowej kontroli legalności decyzji Organu I i II instancji, co w konsekwencji skutkowało niezasadnym uchyleniem tych decyzji zaskarżonym wyrokiem, podczas gdy - już choćby z przyczyn wskazanych w niniejszej skardze kasacyjnej - WSA w Rzeszowie powinien był oddalić skargę Gminy w całości z uwagi na brak naruszenia prawa, które dawałoby podstawy do uchylenia tych decyzji. Opisane wyżej uchybienie mogło mieć - a nawet zdaniem Skarżącego kasacyjnie rzeczywiście miało - istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby się go Sąd I instancji nie dopuścił, wówczas zapadłby zupełnie inny wyrok, tj. oddalający skargę Gminy, a nie uchylający decyzje obu instancji; 15. na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa - naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 200 Ppsa i art. 205 § 2 Ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 3 pkt 1, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265) - poprzez niesłuszne zasądzenie od Wojewody Podkarpackiego na rzecz strony skarżącej Gminy Miasto Rzeszów kwoty 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, w sytuacji, gdy skarga Gminy Miasto Rzeszów powinna zostać oddalona w całości i w konsekwencji brak było również podstaw do zasądzenia na rzecz Gminy Miasto Rzeszów jakichkolwiek kosztów. Podnosząc powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, ponowne rozpoznanie sprawy oraz oddalenie skargi Gminy Miasto Rzeszów w całości. W razie nieskorzystania przez Sąd I instancji z uprawnienia, o którym mowa w art. 179a Ppsa, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi Gminy Miasto Rzeszów w całości, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy też procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony skarżącej kasacyjnie do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw. Należy stwierdzić, że pomimo multiplikacji zarzutów skargi kasacyjnej przedmiotem sporu jest to, czy w sytuacji, gdy M.T. na podstawie umowy sprzedaży zawartej 3 października 1995 r. w formie aktu notarialnego sprzedała Gminie Miasto Rzeszów działkę o nr. [...] i obszarze [...] m² i wg postanowień § 2 lit. b aktu notarialnego w/w nieruchomość została nabyta do zasobów gruntowych Gminy Miasto Rzeszów z przeznaczeniem pod budowę zakładu utylizacji odpadów, przy czym w akcie notarialnym wskazano, że umowa została zawarta w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, dopuszczalne jest uznanie, że przedmiotowa nieruchomość jest nieruchomością wywłaszczoną i podlega zwrotowi w przypadku niezrealizowania celu wywłaszczenia. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. poz. 127, ze zm.). Z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że na tle art. 216 ust. 2 pkt. 3 u.g.n. nie można analizować nabycia nieruchomości w formie cywilnoprawnej bez powiązania z procedurą wywłaszczenia (wyrok NSA z dnia 16 października 2009 r., I OSK 37/09, LEX nr 573278) i zaistnieniem swoistej sytuacji przymusowej (zob. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2009 r., I OSK 1136/08, LEX nr 582462), w której swoboda kontraktowa zbywcy zostaje poważnie ograniczona lub nawet wyłączona. W konsekwencji należy przyjąć, że tylko nabycie umowne bezpośrednio związane z zamiarem wywłaszczenia konkretnej nieruchomości w związku z realizacją celu publicznego stanowi podstawę do przyjęcia, że nieruchomość ta została nabyta na rzecz Skarbu Państwa albo gminy "na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości" w rozumieniu art. 216 ust. 2 pkt. 3 u.g.n. Jeżeli zatem genezą cywilnoprawnego nabycia nieruchomości był zamiar realizacji celu publicznego (zob. wyrok NSA z 16 września 2016 r., I OSK 2866/14) – także poprzez wywłaszczenie w razie niedojścia umowy cywilnoprawnej do skutku – a jednocześnie w dacie zawarcia umowy przesłanki materialnoprawne uzasadniające wywłaszczenie w drodze decyzji były spełnione (np. obowiązywała decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji, stanowiąca załącznik do wniosku o wywłaszczenie, zgodnie z art. 51 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – zob. wyrok NSA z 30 maja 2012 r., I OSK 826/11), to niewątpliwie należy przyjąć, że tego rodzaju umowne nabycie nieruchomości jako pozostające w bezpośrednim związku z zamiarem wywłaszczenia stanowiło alternatywny względem wywłaszczenia sposób przeniesienia własności na rzecz Skarbu Państwa albo gminy (wyrok NSA z 18 stycznia 2023 r. I OSK 1116/22). Sąd kasacyjny obecnie rozpoznający sprawę podziela również w pełni stanowisko wyrażone w powyższym wyroku, zgodnie z którym warunkiem uznania umowy o nabyciu nieruchomości przez państwową jednostkę organizacyjną za umowę będącą odpowiednikiem wywłaszczenia, jest konieczność przywołania dowodów, które o tego rodzaju charakterze umowy będą świadczyły. Dowodami takimi w szczególności mogą być decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji czy o zatwierdzeniu planu realizacyjnego takiej inwestycji. Chodzi bowiem o wykazanie z całą pewnością, że dana nieruchomość została objęta inwestycją celu publicznego a nie, że np. została nabyta jako przedmiot tzw. "dowłaszczenia" albo z uwagi na fakt, że potencjalnie mogłaby okazać się użyteczna lub pomocna przy realizacji danego, skonkretyzowanego celu wywłaszczenia. W związku z powyższym nie jest uzasadnione utożsamianie czynności nabywania przez gminy nieruchomości w celu włączenia ich do zasobów gruntów z przeznaczeniem pod budowę zakładu utylizacji odpadów, co niewątpliwie stanowi inwestycję celu publicznego, z nabyciem, o którym mowa w art. 216 ust. 2 pkt. 3 u.g.n., jeżeli czynności te nie były powiązane z istniejącym w momencie zawierania umowy zamiarem realizacji celu publicznego w drodze wywłaszczenia w razie niedojścia do skutku umowy cywilnoprawnej. Bez znaczenia jest wówczas subiektywne przekonanie właściciela zbywanej nieruchomości, że znajduje się w sytuacji przymusowej i jeżeli nie sprzeda nieruchomości, to dojdzie do wywłaszczenia. W niniejszej sprawie Sąd I instancji wskazał, że nieruchomość podlegająca zwrotowi została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99; zwana dalej u.g.g.w.n.), na co wskazuje jeden z punktów umowy sprzedaży nieruchomości wprost odwołujący się do jej przepisów. Sąd wskazał przy tym, że przepis art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. nie obejmuje przypadków (a tym samym nie można mówić o sprawie administracyjnej o zwrot wywłaszczonej nieruchomości), gdy nabycie nastąpiło na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej nie pod przymusem, ale na zasadzie dobrowolności. O braku dobrowolności ma natomiast świadczyć w szczególności to, że nieruchomość musiała być przeznaczona na cel publiczny w planie zagospodarowania przestrzennego, a w dacie zawarcia umowy jednostka musiała dysponować decyzją lokalizacyjną lub decyzją o warunkach zabudowy. Brak takich decyzji oznaczał, że w przypadku nie zawarcia takiej umowy jednostka nie była uprawniona do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Tak więc nie można było wówczas mówić o zagrożeniu wywłaszczeniem. Jeżeli zaś zbycie następowało w okolicznościach prawnych realnie umożliwiających wywłaszczenie określonego gruntu, czyli istniała potwierdzona określonymi prawem aktami władczymi możliwość wszczęcia procedury wywłaszczeniowej, to można byłoby mówić o tym, że dotychczasowy właściciel gruntu sprzedawał nieruchomość pod groźbą wywłaszczenia. Sąd I instancji wskazał w ten sposób kryteria odróżnienia zbycia nieruchomości w warunkach zagrożenia wywłaszczeniem, czyli wszczęciem procedury przymusowego odebrania prawa własności, oraz sytuacji, w której zawarcie umowy sprzedaży następowało przy pełnej aprobacie zbywcy i bez istnienia warunków formalnych umożliwiających rzeczywiste wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Sąd I instancji analizując akta sprawy doszedł do wniosku, że nie dowodzą one, aby wspomniana umowa sprzedaży przedmiotowej nieruchomości była zawarta pod realną groźbą wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. W aktach sprawy brak jest bowiem jakichkolwiek dowodów na to, że umowa sprzedaży nieruchomości z 3 października 1995 r. została zawarta w warunkach realnego zagrożenia wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, a więc np.: że ówczesnemu właścicielowi M.T. został wyznaczony na podstawie u.g.g.w.n. na piśmie termin na zawarcie umowy nabycia nieruchomości, albo że istniała w obrocie prawnym decyzja o lokalizacji celu oznaczonego w umowie celu zbycia bądź decyzja o warunkach zabudowy. Nie wyjaśniono choćby i tego, czy teren przedmiotowej nieruchomości był objęty ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, z przeznaczeniem nieruchomości pod budowę w/w zakładu. Sąd I instancji wskazał również, że utrzymana przez Wojewodę w mocy decyzja Starosty nie zawiera rozstrzygnięcia o formie zabezpieczenia wierzytelności przysługującej Gminie Miasto Rzeszów z tytułu zwrotu wypłaconego odszkodowania, co stanowi naruszenie przez decyzje Organów obu instancji art. 141 ust. 2 u.g.n., czyli przepisu obligującego do określenia w decyzji zwrotowej formy zabezpieczenia wierzytelności przysługującej podmiotowi publicznoprawnemu z tytułu zwrotu wypłaconego odszkodowania. Strona skarżąca kasacyjnie w istocie rzeczy nie podważyła zgodności z prawem powyższych ocen Sądu I instancji. Kasator skupił się natomiast na wykazywaniu okoliczności, które wskazywały na brak faktycznej swobody M.T. przy podejmowaniu decyzji o sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. W ocenie Sądu kasacyjnego nawet w przypadku wykazania, że M.T. znajdowała się w sytuacji, w której odczuwała się przymuszana przez okoliczności do sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, nie ma podstaw do przyjęcia, że sprzedaż nastąpiła w warunkach zagrożenia wywłaszczeniem, jeżeli nie zaistniały okoliczności, na które wskazał Sąd I instancji, świadczące o realnym zagrożeniu wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. Strona skarżąca kasacyjnie nie podważyła również dokonanej przez Sąd I instancji wykładni art. 141 ust. 2 u.g.n. oraz oceny zastosowania tego przepisu. Odwołała się natomiast do okoliczności o charakterze czysto faktycznym wskazując, że skoro kwota [...] zł ustalona w decyzji zwrotowej Starosty Przeworskiego tytułem zwrotu odszkodowania została w całości zapłacona Gminie Miasto Rzeszów już w dniu 22.11.2021 r., a zatem już po doręczeniu pełnomocnikowi Skarżącego decyzji Wojewody Podkarpackiego z 9.11.2021 r. utrzymującej w mocy decyzję zwrotową Starosty Przeworskiego, to całkowicie bezprzedmiotowa jest kwestia zabezpieczenia wierzytelności z tytułu zwrotu odszkodowania przyznanego Gminie w decyzji zwrotowej. Przywołane przez stronę skarżącą kasacyjnie okoliczności nie mogą zatem świadczyć o błędnej wykładni art. 141 ust. 2 u.g.n. Z kolei okoliczności mające miejsce po wydaniu zaskarżonej decyzji nie mogą stanowić podstawy oceny, że przepis ten został błędnie zastosowany. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. h i j ustawy z dnia 31 stycznia 1989 roku o opłacie skarbowej (Dz.U. nr 4, poz. 23 ze zm.). Przepisy te nie były zastosowane przez Sąd I instancji, a zatem Sąd nie mógł ich naruszyć. Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 5 września 2022
- Hasła tematyczne
- Wywłaszczanie nieruchomości
- Skarżony organ
- Wojewoda
- Sędziowie
- Joanna Skiba Monika Nowicka /przewodniczący/ Piotr Przybysz /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 141 ust. 2, art. 142 ust. 1, art. 216 ust. 2 pkt 3 · Dz.U. 2020 poz. 1990
- Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn.
art. 46 ust. 1, ust. 2 pkt 5, art. 49 ust. 1 i 3 · Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127
- Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym.
art. 40 ust. 1 · Dz.U. 1994 nr 89 poz. 415
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: I OSK 1653/22 · 12 sierpnia 2025
Wyrok NSA z 12 sierpnia 2025 r., I OSK 1653/22 – zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Sygnatura: I OSK 2237/23 · 12 sierpnia 2025
Wyrok NSA z 12 sierpnia 2025 r., I OSK 2237/23 – zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Sygnatura: II SA/Kr 625/25 · 11 sierpnia 2025
Postanowienie WSA w Krakowie z 11 sierpnia 2025 r., II SA/Kr 625/25 – zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny