I OSK 1725/23

Dnia 24 kwietnia 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 709/22 w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia [...] października 2021 r. znak: [...] w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 5 stycznia 2023 r., II SA/Lu 709/22 w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia [...] października 2021 r. znak: [...] w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt, oddalił skargę (pkt. I.), oraz rozstrzygnął o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu (pkt II.). Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Decyzją z [...] września 2021 r. Wójt Gminy W. orzekł o odebraniu skarżącej Z. S. zwierząt w ilości 2 sztuk bydła (krów) i przekazaniu ich do Rolniczego Zakładu Doświadczalnego w W. W uzasadnieniu organ powołał się na kilkukrotnie przeprowadzone kontrole w gospodarstwie skarżącej, które wykazały, że zwierzęta są utrzymywane w złym stanie. Zachodziły zatem przesłanki do zastosowania art. 7 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 2 pkt 10 i 19 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U.2022.572 ze zm.), dalej jako "u.o.z.". W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca wskazała, że dba o zwierzęta, czego dowodzi fakt, że oddawane przez nią mleko do mleczarni jest dobrej jakości, a w wyniku działań organu poniosła znaczną stratę finansową. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu ww. decyzją z dnia [...] października 2021 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego ustalone okoliczności faktyczne potwierdzają wypełnienie przesłanek z art. 6 ust. 2 pkt 10 i 19 u.o.z., co stanowi przesłankę do wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt. Strona nie przedstawiła wiarygodnych dowodów potwierdzających, że dba o zwierzęta. W skardze na powyższą decyzję Z. S. podniosła, że zaskarżona decyzja jest niesłuszna i krzywdząca, gdyż skarżąca dba o swoje zwierzęta. Od kilku lat hoduje bydło, które sprzedaje, nikt nigdy nie zwracał jej zakupionych zwierząt. Skarżąca wniosła o przesłuchanie świadka, który pracował w jej gospodarstwie rolnym przez wiele lat. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przywołanym na wstępie wyrokiem z dnia 5 stycznia 2023 r. skargę oddalił podzielając argumentację przywołana w zaskarżonej decyzji. Z. S. wywiodła od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości i na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucając naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a. i 80 k.p.a. przez niezasadne podzielenie nieprawidłowo dokonanej przez organ oceny materiału dowodowego w sprawie skutkującej wyprowadzeniem z niego nieprawidłowego wniosku i zaakceptowaniem błędnie ustalonego przez organ stanu faktycznego, jakoby skarżąca utrzymywała zwierzęta w warunkach nie odpowiadającym wymaganiom gatunku, a także w warunkach wypełniających znamiona znęcania się nad zwierzętami, co skutkowało oddaleniem skargi, Na podstawie tegoż zarzutu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz przyznanie adwokatowi P. M. od Skarbu Państwa wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej wykonywanej z urzędu. Powyższy zarzut został szerzej umotywowany. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Nie ulega wątpliwości, iż fakty istotne dla rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej wskazuje norma prawa materialnego (vide: B.Adamiak [w:] B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.Beck 2017, s. 456-457). Taką normą w badanej sprawie jest art. 7 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 2 u.o.z. Przepis art. 7 ust. 1 u.o.z. stanowi, iż zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 u.o.z. może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji organu administracji i przekazane jednemu z podmiotów wskazanych w tym przepisie. Norma art. 6 ust. 2 u.o.z. definiuje natomiast pojęcie znęcania się nad zwierzętami. Przepis ten przez znęcanie się nad zwierzętami rozumie zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, przez określone zachowania przykładowo wymienione w owym przepisie. Sposób skonstruowania tej definicji wskazuje, że katalog zawarty w art. 6 ust. 2 pkt 1–19 u.o.z. jest otwarty, a wymienione w tym katalogu zachowania są znęcaniem się nad zwierzętami (vide: M.Kulik, M.Rudy [w] E.Kruk (red), Ustawa o ochronie zwierząt. Komentarz, WKP 2024, uwagi do art. 6 i przywołana tam literatura). Znęcanie się nad zwierzęciem ma miejsce m.in. w sytuacji utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z.) ale także w razie utrzymywania zwierząt bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku (art. 6 ust. 2 pkt 19 u.o.z.). Z okoliczności badanej sprawy wynika, iż pierwsza kontrola w gospodarstwie skarżącej przeprowadzona 16 czerwca 2021 r. wykazała, że zwierzęta są przetrzymywane na stanowiskach otoczonych odchodami, brak jest oświetlenia w miejscu przetrzymywania zwierząt, brak poideł, a w żłobach stwierdzono śladowe ilości siana złej jakości. Brak było także słomy do ścielenia. Na terenie gospodarstwa stwierdzono niewielkie ilości wysłodków buraczanych oraz siana, które jednak nie nadawały się do karmienia zwierząt. Ustalono wówczas, że jedna sztuka bydła jest w złej kondycji, ma boki silnie zapadnięte i jest zanieczyszczona odchodami. Z racji wieku właścicielki gospodarstwa gmina zaopatrzyła nieodpłatnie gospodarstwo w belę siana i suche wysłodki. W oborze uruchomiono także punkt czerpania wody. Pomimo powyższego wsparcia ze strony gminy, przeprowadzona 22 września 2021 r. ponowna kontrola w gospodarstwie rolnym skarżącej wykazała nadal złe warunki w jakich zwierzęta są utrzymywane. Ujawniono znaczną ilość obornika w pomieszczeniu, brak suchej ściółki; na posesji brak siana i wysłodków, brak paszy objętościowej i treściwej). Pomimo obietnicy złożonej w toku kontroli, skarżąca nie zakupiła paszy dla krów, co potwierdziła kolejna kontrola, przeprowadzona w gospodarstwie 24 września 2019 r. Ocena powyższych okoliczności sprawy trafnie doprowadziła organy obu instancji do konkluzji, iż doszło w badanej sprawie do sytuacji znęcania się nad zwierzętami. Świadczą o tym dowody zgromadzone podczas trzech następujących po sobie wizyt w gospodarstwie skarżącej. Dowody te dają wyraźny obraz sposobu traktowania przez skarżącą ww. zwierząt. Nie wynika z nich aby skarżąca widziała problem w sposobie, w jaki traktuje swoje krowy. Nie jest także widoczna perspektywa zmiany sposobu traktowania przez skarżącą tych zwierząt. Ocena dowodów zgromadzonych w toku postępowania jest zatem prawidłowa. Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. Ustalony w niniejszej sprawie stan sprawy odpowiada dyspozycji art. 6 ust. 2 pkt 10 i 19 u.o.z. Oceny powyższych okoliczności nie podważa zapewnienie skarżącej o posiadaniu w gospodarstwie pożywienia dla zwierząt, skoro nie wskazuje na to żaden dowód, a dotychczasowe zapewnienia skarżącej o zakupie odpowiedniego pokarmu dla zwierząt okazały się nie mieć pokrycia. Nieprzekonywujące jest także tłumaczenie, że duże ilości obornika oddającego ciepło, przetrzymywane w bezpośredniej bliskości zwierząt, mają wpływ na poprawę dobrostanu zwierząt w okresie zimowym. Należy bowiem pamiętać, że opisany w niniejszej sprawie stan rażącego zaniedbania zwierząt miał miejsce w okresie do czerwca do września 2021 r., a zatem nie obejmował okresu zimowego. Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 135 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Ugruntowane jest zapatrywanie, iż przepis art. 135 p.p.s.a. ma zastosowanie w razie uwzględnienia skargi, tj. w przypadku stwierdzenia przez sąd niezgodności z prawem zaskarżonego aktu (vide: R.Hauser, M.Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, wydanie 3, Warszawa 2015 r., str. 574). Przesłanką zastosowania tegoż przepisu jest bowiem stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności ale także w aktach lub czynnościach poprzedzających, jeżeli tylko miało to miejsce w granicach danej sprawy. Przyjmuje się zgodnie, że art. 135 p.p.s.a. nie znajduje zastosowania w razie oddalenia skargi, a takie rozstrzygnięcie zaskarżono skargą kasacyjną. W takich sytuacjach naruszenie tego przepisu nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej (vide: J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, W-wa 2008, s. 336-337; wyrok NSA z dnia 17 maja 2018 r., I FSK 205/18; wyrok NSA z dnia 10 lipca 2018 r., I OSK 2093/16, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącego z tytułu pomocy prawnej udzielanej z urzędu podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (art. 258 – 261 p.p.s.a.).