I OSK 1728/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 stycznia 2023 r., sygn. II SA/Lu 593/22 w sprawie ze skargi E.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 1 czerwca 2022 r. nr SKO.589/22 w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup żywności oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 593/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: "Sąd I instancji" lub "Sąd Wojewódzki") oddalił skargę E.G. (dalej: "Skarżąca" lub "Skarżąca Kasacyjnie") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu (dalej: "Kolegium") z 1 czerwca 2022 r., nr SKO.589/22 w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup żywności. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Skarżąca, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: 1) naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2021.2268 t.j., dalej: "ups") poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie, że w przedmiotowej sprawie zachodzi opisana w powyższym przepisie przesłanka odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej, wynikająca z braku realizacji przez Skarżącą postanowienia kontraktu socjalnego, w sytuacji gdy na gruncie niniejszej sprawy zarówno stan zdrowia Skarżącej, jak też konieczność sprawowania całodobowej opieki przez skarżącą nad córką, uniemożliwiały skarżącej uczestnictwo w warsztatach Centrum Integracji Społecznej; - art. 11 ust. 2 ups poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie, że spełniła się hipoteza z art. 11 ust. 2 ups, która uprawniała do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej, w sytuacji gdy Skarżąca występując o udzielenie wsparcia na zasadach określonych w ustawie o pomocy społecznej współdziałała z pracownikiem socjalnym, a przejawem owej współpracy było przedstawienie wszelkich danych niezbędnych dla zweryfikowania jej faktycznej sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej, dodatkowo Skarżąca informując o braku możliwości uczestnictwa w warsztatach Centrum Integracji Społecznej poparła owe twierdzenia stosowną dokumentacją medyczną; - art. 11 ust. 2 ups, przez jego nieprawidłowe zastosowanie i odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia, w sytuacji, gdy zachowanie Skarżącej nie wypełniało przesłanki niedotrzymywania postanowień kontraktu socjalnego i nie mogło uzasadniać odmowy przyznania świadczenia, bowiem Skarżąca z powodu problemów zdrowotnych nie była i nadal nie jest w stanie wykonywać pracy fizycznej, a jednocześnie w okresie od 1 grudnia 2021 r. do 31 stycznia 2022 r. musiała sprawować całodobową opiekę nad swoją córką, zatem brak realizacji kontraktu socjalnego był usprawiedliwiony i niezawiniony przez Skarżącą, o czym poinformowała doradcę zawodowego jeszcze przed rozpoczęciem warsztatów prowadzonych przez Centrum Integracji Społecznej; - art. 11 ust. 2 ups poprzez jego automatyczne zastosowanie i odmowę przyznania skarżącej wszystkich wnioskowanych świadczeń, tj. zasiłku okresowego i świadczenia pieniężnego na zakup żywności oraz uchylenia decyzji o pomocy w formie posiłku bez jakiejkolwiek weryfikacji przyczyn braku realizacji kontraktu socjalnego przez Skarżącą, w sytuacji gdy "zastosowanie art. 11 ust. 2 ups nie może być automatyczne, tzn. nie może być wiązane tylko i wyłącznie z niepodjęciem określonych czynności przez świadczeniobiorcę. Musi być poprzedzone ustaleniami mającymi wyjaśnić, co było przyczyną takiego zachowania osoby." (wyrok WSA w Krakowie z 21 listopada 2022 r., sygn. III SA/Kr 756/22, LEX n r 3447439); 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a polegało na naruszeniu: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j., dalej: "ppsa") w zw. z art. 151 ppsa poprzez oddalenie skargi oraz nieuchylenie decyzji Kolegium oraz decyzji Prezydenta z 14 lutego 2022 r. pomimo, iż decyzje te zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.735 t.j., dalej: "kpa"), poprzez m.in. niewyczerpujące przeanalizowanie materiału dowodowego w sprawie, niepodjęcie wszelkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy czynności oraz wydanie rozstrzygnięcia bez dokonania oceny całokształtu materiału dowodowego, niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, brak uwzględnienia faktu, iż skarżąca ma problemy zdrowotne nie tylko z kręgosłupem i uczestniczy w celu ich zniwelowania w zabiegach rehabilitacyjnych (skierowanie na rehabilitację z 16.09.2022 r.), ale leczy się także z powodu obfitych krwotocznych miesiączek (zaświadczenie z 11.05.2023 r.), a jednocześnie z powodu omdleń i utraty przytomności córki, zagrażających jej życiu i zdrowiu, zmuszona jest sprawować całodobową opiekę nad córką; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 151 ppsa poprzez oddalenie skargi oraz nieuchylenie decyzji Kolegium oraz decyzji Prezydenta, pomimo, iż decyzje te zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. z naruszeniem art. 107 § 1 i 3 kpa, poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji, zawarcie zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy "negatywne rozstrzygnięcie, zwłaszcza podjęte w ramach uznania powinno być szczególnie przekonująco, wyczerpująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją" (wyrok NSA z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt FSK 221/04); - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 151 ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji organu odwoławczego i organu I instancji pomimo naruszenia przez te organy wskazanych przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów m.in. poprzez brak wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i niesłuszne przyjęcie, że Skarżąca nie wykazuje dostatecznej inicjatywy w poszukiwaniu pracy, nie wykazała zainteresowania propozycją udziału w warsztatach organizowanych w ramach Centrum Integracji Społecznej, a tym samym nie dopełniła warunków kontraktu społecznego, podczas gdy przeszkody w podjęciu zatrudnienia, takie jak zły stan zdrowia Skarżącej uniemożliwiający pracę fizyczną oraz konieczność całodobowej opieki nad córką z uwagi na jej omdlenia i utraty przytomności - mają charakter obiektywny i niezależny od Skarżącej, a brak możliwości podjęcia zatrudnienia na stanowisku pracownika fizycznego oraz konieczność opieki nad chorą córką, nie może świadczyć o braku wykazywania przez Skarżącą inicjatywy w poszukiwaniu pracy i braku realizacji kontraktu socjalnego; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 151 ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 1 i 3 kpa poprzez oddalenie skargi spowodowane brakiem dokonania należytej kontroli przez Sąd I instancji oraz brakiem rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, co w konsekwencji bardzo utrudnia, a wręcz uniemożliwia merytoryczną kontrolę zaskarżonego wyroku; - art. 141 § 4 ppsa poprzez lakoniczne odniesienie się do zarzutów Skarżącej, ogólnikowe przyjęcie przez Sąd orzekający, że Sąd podziela w pełni argumentację wydanego rozstrzygnięcia łącznie z wyjaśnieniami dotyczącymi podnoszonych zarzutów, bez dostatecznego wskazania konkretnych okoliczności i powodów dla których Sąd podziela argumentację organu oraz brak w uzasadnieniu wyroku stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, polegającego na lakonicznym i niewystarczającym wskazaniu przez Sąd, jakie okoliczności przesądziły o wydaniu przedmiotowego rozstrzygnięcia, co w konsekwencji bardzo utrudnia, a wręcz uniemożliwia merytoryczną kontrolę zaskarżonego wyroku; W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto, zrzekła się przeprowadzenia rozprawy oraz wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów dla pełnomocnika z urzędu. W przypadku nie podzielenia stanowiska Skarżącej i oddalenia skargi kasacyjnej, wniosła o nieobciążanie Skarżącej kosztami postępowania. Ponadto, wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów: skierowania na rehabilitację z 16 września 2022 r.; zaświadczenia z 11 maja 2023 r., karty postępowania ambulatoryjnego z 22 listopada 2020 r., informacji z pobytu w Izbie Przyjęć z 7 sierpnia 2020 r., karty pobytu Szpitalnego Oddziału Ratunkowo-Zachowawczego z 6 czerwca 2021 r., orzeczenia wydanego przez lekarza medycyny pracy o niezdolności Skarżącej do pracy na stanowisku sprzedawcy - wydane 29 listopada 2022 r. na okoliczność: złego stanu zdrowia Skarżącej, schorzeń na które cierpi Skarżąca, braku możliwości wykonywania pracy fizycznej przez Skarżącą, obiektywnych i niezależnych od Skarżącej przeszkód w uczestnictwie w warsztatach Centrum Integracji Społecznej, skierowania na Oddział neurologiczny z 26 lipca 2021 r., zaświadczenia z Uczelni (...) w W. z 5 stycznia 2022 r., oświadczenia M.G. z 12 maja 2023 roku, oświadczenia E.G. z 7 maja 2023 r., na okoliczność: schorzeń na jakie cierpi córka M., studiowania i zamieszkiwania w Warszawie przez córkę skarżącej – E., braku możliwości sprawowania opieki nad M. przez starszą siostrę E., obiektywnych i niezależnych od Skarżącej przeszkód w uczestnictwie w warsztatach Centrum Integracji Społecznej oraz zaświadczenie Policealnej Szkoły "(...)" w Z., z 12 maja 2023 r. na okoliczność: podejmowania przez skarżącą inicjatywy w poszukiwaniu pracy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, zatem podlegała oddaleniu. Przepis art. 193 zd. drugie ppsa wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze ppsa. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji - w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Ze skargi kasacyjnej złożonej w niniejszej sprawie wynika, że jej autorka oparła postawione w niej zarzuty na obydwu podstawach określonych w art. 174 ppsa. Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to co do zasady, w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów. Warunkiem uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie istotnego wpływu zaistniałego naruszenia na wynik sprawy. Zaakcentować należy, że przepis art. 4 ups nałożył na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z powodu braku zastosowania się przez korzystającego z pomocy społecznej do wskazanej wyżej powinności organ może odmówić udzielenia tejże pomocy. Przewiduje to art. 11 ust. 2 ups, który stanowi, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Sąd kasacyjny zaznacza, że norma art. 11 ust. 2 ups została oparta na konstrukcji uznania administracyjnego. Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za właściwy. O tym, jaka ma być treść wydawanej decyzji, decyduje wyobrażenie organu o celowości wydania rozstrzygnięcia konkretnej treści. Cechą specyficzną uznania jest to, że decyzja taka nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia owej celowości (por. I. Bogucka: Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, Państwo i Prawo 1992, z. 10, s. 32 i n.). Nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych spod kontroli sądowej. Kontrola ta jest jednak ograniczona, gdyż sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organy orzekające nie dopuściły się naruszeń wskazanych powyżej przepisów postępowania, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. Niezasadnie zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 151 ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa zarzucając niewyczerpujące przeanalizowanie materiału dowodowego przez organy i niesłuszną akceptację tego stanu rzeczy przez Sąd pierwszej instancji. Na poparcie tego zarzutu powołano się na skierowanie na rehabilitację z dnia 16 września 2022 r. oraz na zaświadczenie z 11 maja 2023 r. potwierdzające leczenie z powodu krwotocznych miesiączek; a ponadto wyjaśniono, że skarżąca zmuszona jest sprawować całodobową opiekę nad córką M.G. z uwagi na zagrażające jej życiu omdlenia i utraty przytomności. Niezasadnie również Sądowi Wojewódzkiemu zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa. Jakkolwiek, przyjąć trzeba, że zarzut ten powiązany został z zarzutem naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, to w istocie skarga kasacyjna pozostaje gołosłowna w tym zakresie. Rolą organu w toku postępowania administracyjnego jest: podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 kpa) oraz udokumentowanie poczynionych ustaleń w aktach sprawy (art. 77 § 1 kpa). Dokumentacja akt niniejszej sprawy wskazuje, że prawidłowo Sąd I instancji ocenił, że organy prowadzące postępowanie tym standardom sprostały. Prawidłowo wykonały również obowiązki wynikające z art. 80 kpa. Zauważyć trzeba, że skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 kpa wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to, bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich ocenie odmiennej niż przeprowadzona przez organy administracji publicznej. Dokonana przez organ odwoławczy i zaakceptowana przez Sąd I instancji ocena materiału dowodowego może być skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie organu wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. W okolicznościach badanej sprawy taka sytuacja nie ma miejsca. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskazać trzeba, że przedmiot kontroli sądowoadministracyjej stanowiła decyzja z dnia 1 czerwca 2022 r., a przyczynę odmownego załatwienia wniosku skarżącej stanowił brak realizacji postanowień kontraktu zawartego 23 września 2021 r. Dla kontroli legalności działań organów znaczenie ma zatem dokumentacja dotycząca tego właśnie okresu. Co do zasady organy zobowiązane są rozstrzygać sprawy uwzględniając stan faktyczny i prawny, obowiązujący w dacie wydawania decyzji. Tymczasem, późniejszego okresu dotyczy skierowanie na rehabilitację (z dnia 16 września 2022 r.) zawierające wyjaśnienie, że skarżąca na rehabilitację uczęszcza od 5 kwietnia 2023 r., zaświadczenie ze szkoły policealnej "(...)" w Z., zawierające informacje o tym, że skarżąca będzie słuchaczem tej szkoły od września 2023 r. Również zaświadczenie o leczeniu obfitych miesiączek wystawione zostało dopiero 11 maja 2023 r. – tak więc nie można organom zasadnie stawiać zarzutu braku uwzględnienia tego dokumentu przy rozpatrywaniu sprawy. Podobnie, orzeczenie o zdolności bezrobotnego do pracy zostało wydane dnia 22 listopada 2022 r., a więc już po zakończeniu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Z kolei karta leczenia ambulatoryjnego dotyczy dnia 22 listopada 2020 r., a informacja z pobytu w izbie przyjęć dnia 7 sierpnia 2020 r., a więc wielu miesięcy przed podpisaniem kontraktu socjalnego. Również karta pobytu w szpitalu w dniu 6 czerwca 2021 r. dotyczy okresu poprzedzającego nawiązanie kontraktu socjalnego. Dokumentacja dotycząca utraty przytomności przez córkę skarżącej (M.) dotyczy zdarzenia z dnia 26 lipca 2021 r. i nie zawiera wskazań w zakresie wymogu całodobowej opieki ze strony innych osób. Sąd dostrzega również, że do skargi wnoszonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie załączono zaświadczenie lekarskie z dnia 10 sierpnia 2021 r. w którym znajduje się adnotacja o niezdolności do pracy fizycznej przez okres 6 miesięcy. Należy jednak zauważyć, że zaświadczenie to nie stanowi orzeczenia o niezdolności do pracy, ale potwierdzenie wstąpienia przejściowych przeszkód do wykonywania wyłącznie prac fizycznych. Również oświadczenia córek skarżącej kasacyjnie (odpowiednio M.G. z 15 maja 2023 r. oraz E.G. z 7 maja 2023 r.), zgodnie z którymi od początku grudnia 2021 r. całodobową opiekę nad M.G. sprawowała skarżąca kasacyjnie, nie mogą skutecznie kwestionować ustalonego stanu faktycznego, więc nie mogą mieć znaczenia w niniejszym postepowaniu. Podkreślić należy, że celem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Z akt sprawy wynika, że skarżąca kasacyjnie swoją konsekwentnie bierną od wielu lat postawę uzasadnia koniecznością sprawowania opieki na dorosłą córką, która w okresie obowiązywania kontraktu była uczennicą szkoły średniej. Do akt sprawy nie złożono jednak dokumentacji, która potwierdzałaby, konieczność sprawowania stałej opieki nad dorosłą córką. Jakkolwiek, skarżąca uzasadnia swoją bierną postawę również licznymi schorzeniami, to podczas wywiadu środowiskowego w dniu 23 września 2021 r. odmówiła podjęcia działań w celu ustalenia stopnia niepełnosprawności, argumentując, że musiałaby jeździć i zbierać zaświadczenia lekarskie. Zważywszy na powyższe, niezasadnie skarga kasacyjna kwestionuje rzetelność przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie oraz prawidłowość dokonanej przez organy oceny materiału dowodowego, a w konsekwencji zasadność aprobaty stanowiska organów przez Sąd pierwszej instancji. Przepis art. 141 § 4 ppsa stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, pisemne motywy powinny ponadto obejmować wskazania co do dalszego postępowania. Przepis ten określa zatem niezbędne elementy uzasadnienia, których zamieszczenie pozwala odtworzyć sposób rozumowania sądu, który doprowadził do takiego właśnie rozstrzygnięcia. Wskazuje on w swej treści na trzy elementy, które muszą się znaleźć w uzasadnieniu wyroku: a) opis historyczny sprawy, zawierający prezentację jej okoliczności faktycznych, przebiegu i stanowisk stron do momentu podjęcia ostatecznego rozstrzygnięcia (decyzji, postanowienia bądź innej czynności administracyjnej) zaskarżonego do sądu administracyjnego, b) prezentacje stanowisk stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym obejmującą w pierwszym rzędzie zarzuty skargi oraz argumenty strony przeciwnej zawarte w odpowiedzi na nią, uzupełnione ewentualnie o stanowiska innych uczestników postępowania oraz c) stanowisko sądu obejmujące wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem. Sporządzenie uzasadnienia jest czynnością następczą w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia, stąd też tylko w nielicznych sytuacjach naruszenie tej normy prawnej może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wymienionych w jego treści warunków. Wyrok sądu pierwszej instancji nie będzie poddawał się kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki NSA z dnia 15 czerwca 2010 r., II OSK 986/09; z dnia 12 marca 2015 r., I OSK 2338/13, publik. CBOSA). Podkreślenia wymaga, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Sam fakt braku wyraźnego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie stanowi podstawy do uznania, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 ppsa (por. wyrok NSA z 21 września 2017 r., I GSK 1329/15). W niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki w sposób wystarczający, umożliwiający dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku, odniósł się do zarzutu, który został podniesiony w skardze i wyjaśnił swoje stanowisko prawne, wskazując na argumenty natury prawnej, które jego zdaniem nie pozwalają na podzielenie stanowiska organów obu instancji – w skardze podniesiony został jedynie jeden zarzut. W konsekwencji pożądanego rezultatu przynieść nie mogły również zarzuty naruszenia prawa materialnego. Na podstawie art. 11 ust. 2 ups, jak już wyżej wskazano, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, a organy dokonały prawidłowej wykładni wskazanego przepisu oraz prawidłowo go zastosowały, co trafnie zaaprobował Sąd pierwszej instancji. Prawidłowa wykładnia art. 11 ust. 2 ups nie może być prowadzona w oderwaniu od konstytucyjnej zasadny subsydiarności z jednej strony oraz uwarunkowań konkretnej sytuacji, z drugiej strony. Organy administracji realizując swoje ustawowe obowiązki w zakresie organizacji pomocy społecznej mają obowiązek dostosowywać rozmiar świadczenia do okoliczności uzasadniających udzielenie takiej pomocy, co nie jest celem samym w sobie, ale ma zapewnić objęcie wsparciem możliwie najszerszego kręgu potrzebujących. W istotę "współdziałania" wpisana jest - adekwatna do uwarunkowań konkretnej sytuacji - inicjatywa osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w przezwyciężeniu swojej trudnej sytuacji. Rolą pomocy społecznej jest wparcie, a nie wyręczenie, skarżącej w jej własnych staraniach o przezwyciężenie sytuacji, w której się znalazła. W badanej sprawie, skarżącą kasacyjnie zobowiązano do podjęcia działań pozostających w zasięgu jej możliwości - czego potwierdzenie stanowi jej własnoręczny podpis złożony pod kontraktem socjalnym 23 września 2021 r. Skarżąca zobowiązała się przede wszystkim do udziału w spotkaniach z doradcą i udziału w warsztatach CIS. Wyjaśnić należy, że ta aktywność ma służyć określonym celom, a nie stanowi działań "pro forma". Kontrakt socjalny został zawarty ze skarżącą w celu wzbudzenia jej aktywności i samodzielności życiowej i zawodowej. Dokonując oceny postawy skarżącej przy realizacji postanowień zawartego przez nią kontraktu należało mieć na uwadze pełen kontekst tej sprawy. Skarżąca pozostaje bezrobotna od 1 października 1996 r., zdiagnozowano u niej brak motywacji do zmiany tej sytuacji i brak współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu problemów rodziny. Analiza akt sprawy te ustalenia dokumentuje. Pierwotnie sama skarżąca, a aktualnie jej dorosłe córki nie podejmują żadnych działań w celu egzekucji należnych im od ojca świadczeń alimentacyjnych. Pomimo, że skarżąca deklaruje złe samopoczucie, to nie przedłożyła pracownikom socjalnym żadnych dokumentów potwierdzających jej stan zdrowia, czy też stan zdrowia jej dorosłej córki. Trafnie przyjęły organy, a Sąd Wojewódzki stanowisko to zaakceptował, że skarżąca kasacyjnie nie tylko wykazuje żadnej inicjatywy w poszukiwaniu pracy, ale jawnie wręcz paraliżuje działania organów zorientowane na pomoc w znalezieniu przez nią zatrudnienia. Należy widzieć pełen kontekst tej sprawy, a zatem i fakt, że chodzi o osobę korzystającą z instytucji pomocy społecznej od wielu lat, której sytuacja jest organom dobrze znana, ponieważ jest na bieżąco monitorowana, a sama skarżąca doskonale zna zasady współpracy z pomocą społeczną i mechanizmy działania tej instytucji. W rozpatrywanym przypadku fakt braku współpracy z organami pomocy społecznej dokumentują akta sprawy, a prawidłowość ustaleń organów w tym zakresie, potwierdza pośrednio sama skarżąca kasacyjnie dopiero na etapie skargi kasacyjnej kompletując szereg dokumentów mających stanowić usprawiedliwienie prezentowanej przez nią postawy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa oddalił skargę kasacyjną. Orzeczenie nie obejmuje rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej na rzecz adwokata ustanowionego z urzędu należnych od Skarbu Państwa (art. 250 ppsa). Koszty nieopłaconej pomocy prawnej przyznawane są przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258 - 261 ppsa.