I OSK 1832/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Iwona Bogucka (sprawozdawca) Sędziowie sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant asystent sędziego Monika Ziębicka po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2023 r. sygn. akt VIII SA/Wa 555/23 w sprawie ze skargi M.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia 5 czerwca 2023 r. nr SKO.PS.4111.588.1679.2023 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym do czasu rozpoznania wniosku Prokuratora Generalnego w sprawie o sygnaturze I OPS 1/26.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 września 2023 r., sygn. akt: VIII SA/Wa 555/23, oddalił skargę M.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z 5 czerwca 2023 r. znak: SKO.PS.4111.588.1679.2023 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji zajął m.in. stanowisko, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Radomiu zasadnie uznało, że w sprawie zastosowanie znajduje art. 8 ust. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm. – dalej: "u.p.s."), który stanowi, że w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Sąd I instancji zaaprobował w pełni stanowisko organu drugiej instancji w zakresie interpretacji tego przepisu i powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że art. 8 ust. 12 u.p.s. odnosi się do sytuacji, gdy osoba czy rodzina uzyskuje jednorazowy dochód, który był jej należny w okresie wcześniejszym. Z punktu widzenia istoty tej regulacji jest obojętne, czy w tym przypadku chodzi o wynagrodzenie wypłacone po upływie jakiegoś czasu, czy też o wypłacone z mocą wsteczną świadczenie emerytalno-rentowe, czy też jakiekolwiek inne świadczenie periodyczne wypłacone po upływie okresu, za który powinno być wypłacone. Zatem chodzi o sytuację, kiedy po upływie okresu, za który dany dochód przysługiwał, został on następnie wypłacony w formie jednorazowego dochodu. W dalszej części tego przepisu stanowi się, że kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Takie brzmienie przywołanego przepisu skłania do uznania, że kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby czy rodziny ubiegającej się o świadczenie przez okres. Zatem w przepisie tym kluczową rolę odgrywa słowo "przez", ponieważ ono wskazuje nam na okres, za który osoba czy rodzina uzyskała jednorazowy dochód i w jaki sposób dochód ten ma być uwzględniany w dochodzie osoby czy rodziny. Słowo "przez" wskazuje jednoznacznie, że ustawodawca nie miał na myśli okresu, za który dany dochód przysługiwał, lecz jedynie odpowiednie wskazanie, że ten jednorazowy dochód musi być uwzględniany przez taki sam okres. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M.L., zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 17 ust. 1 pkt 16 w zw. art. 59 ust. 1 w zw. z art. 60 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i 3 u.p.s. przez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, pomimo nieuzasadnionego dokonania zmiany wysokości opłaty za pobyt M.L. w Domu Pomocy Społecznej obejmujący okres poprzedzający dzień wydania zaskarżonej decyzji, pomimo tego że ustalenie opłaty nie może zostać dokonane z mocą wsteczną; 2) art. 106 ust. 5 u.p.s. przez jego błędną wykładnię i oddalenie skargi, pomimo nieprawidłowego przyjęcia, że przepis ten daje podstawę do wydania decyzji z mocą wsteczną, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, że zmiana decyzji na niekorzyść strony może wywoływać skutki wyłącznie na przyszłość i tym samym chwila wszczęcia postępowania administracyjnego nie ma i nie może mieć żadnego znaczenia dla zmienionych na niekorzyść strony obowiązków, nałożonych nową decyzją; 3) art. 8 ust. 12 u.p.s. poprzez jego błędną wykładnię i oddalenie skargi, polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że zasadne jest rozliczenie otrzymane przez skarżącą wyrównanie renty rodzinnej otrzymanej 25 marca 2023 r. za okres 5 lipca 2017 r. – 28 lutego 2022 r., tj. za 55 miesięcy i 27 dni i rozliczenie tego wyrównania przez kolejne 55 miesięcy i 27 dni, podczas, gdy w przepisie art. 8 ust. 12 u.p.s., w którym mowa jest o "uzyskaniu jednorazowo dochodu należnego za dany okres" należy przyjąć, że dochód wypłacony "z dołu" (a więc po upływie okresu, którego dotyczy), dolicza się do dochodu za minione miesiące, a co za tym idzie, dochód wypłacony po upływie okresu, którego dotyczy należy uwzględnić w odpowiednich częściach w dochodzie skarżącej w miesiącach, za które świadczenie zostało jej przyznane; 4) art. 8 ust. 12 u.p.s. poprzez jego błędną wykładnię i oddalenie skargi, polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że użyte w przepisie słowo "przez" wskazuje jednoznacznie, że ustawodawca nie miał na myśli okresu, za który dany okres przysługiwał, lecz jedynie odpowiednie wskazanie, że ten jednorazowy dochód musi być uwzględniony przez taki sam okres, podczas gdy w przypadku uzyskania przez stronę jednorazowo dochodu wypłaconego za okres miniony, dochód ten dolicza się w równych częściach do dochodu za minione miesiące, a tym samym nie może być on doliczony do dochodu w kolejnych miesiącach, następujących po miesiącu, w którym dochód ten został wypłacony, co oznacza, że kwotę dochodu należy wówczas rozliczać w równych częściach na miesiące, za które dochód został wypłacony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Podstawa do zawieszenia wskazana w tym przepisie zachodzi w niniejszej sprawie. Składowi orzekającemu wiadomym jest z urzędu, że Prokurator Generalny wnioskiem złożonym 5 maja 2026 r. wystąpił o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 264 § 2 w zw. z art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a. uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych: "czy dochód należny za dany okres, uzyskany jednorazowo na podstawie art. 8 ust. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2025.1214 t.j. z dnia 2025.09.3), którego kwotę uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód, winien być rozliczany – "na przyszłość", tj. od daty jego uzyskania, czy też "wstecz", tj. za miesiące, za które przysługuje otrzymane świadczenie?". Powyższy wniosek został zarejestrowany pod sygn. akt: I OPS 1/26. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozpoznanie ww. wniosku Prokuratora Generalnego ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zauważyć bowiem należy, że w sprawie kwestią sporną jest m.in. wykładnia art. 8 ust. 12 u.p.s., gdyż w ocenie Sądu I instancji (aprobującego stanowisko organu drugiej instancji) przepis ten należy wykładać w tej sprawie w ten sposób, że jednorazowy dochód skarżącej kasacyjnie w postaci wyrównania renty rodzinnej powinien być rozliczany przez kolejne miesiące, a więc "na przyszłość" czyli od daty jego uzyskania. Zdaniem natomiast skarżącej kasacyjnie dochód ten powinien być rozliczany "wstecz" czyli za miesiące, za które przysługiwało otrzymane wyrównanie reny rodzinnej. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił z urzędu zawiesić postępowanie sądowe do czasu rozpoznania wniosku Prokuratora Generalnego w sprawie o sygnaturze I OPS 1/26.