I OSK 2039/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Jolanta Górska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Łd 100/24 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] listopada 2023 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 15 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Łd 100/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z [...] listopada 2023 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. Skarżąca zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości, zarzucając mu: a) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a) w zw. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej k.p.a.) w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie (a w przypadku art. 151 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie), tj. nieodniesienie się do istotnej części zarzutów podniesionych w skardze, akceptację nieprawidłowości postępowania przed organami, które zaprezentowały następujące naruszenia: ocenę faktów i materiału dowodowego zebranego w sprawie, sprzecznie z rzeczywistością i faktyczną treścią materiału w sprawie i oparcie rozstrzygnięcia na nieprawdziwych okolicznościach, które nie miały miejsca, akceptację naruszeń organu pierwszej instancji w tym zakresie – a w konsekwencji oddalenie skargi, b) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 § 1 w zw z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 8 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie (a w przypadku art. 151 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie), tj. nieodniesienie się do istotnej części zarzutów podniesionych w skardze, akceptację nieprawidłowości postępowania przed organami, które zaprezentowały następujące naruszenia: naruszenie przepisów postępowania tj. art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej i utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw poprzez oparcie rozstrzygnięcia na fałszywych okolicznościach, które nie miały miejsca oraz odstąpienie od utrwalonej, stałej praktyki przeprowadzania wywiadów środowiskowych u skarżącej telefonicznej, za czym przemawiała i nadal przemawia sytuacja życiowa, zdrowotna oraz sytuacja epidemiologiczna w kraju, akceptację naruszeń organu pierwszej instancji w tym zakresie - a w konsekwencji oddalenie skargi, c) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 2 ust. 1 w zw. z art. 4, art. 11 ust. 2 oraz art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm.,dalej jako "u.p.s.") - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie (a w przypadku art. 151 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie), tj. nieodniesienie się do istotnej części zarzutów podniesionych w skardze, akceptację nieprawidłowości postępowania przed organami i w konsekwencji oddalenie skargi, mimo że organy dopuściły się naruszeń prawa materialnego, d) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 11 ust. 2 w zw. art. 107 ust. 4 i 4a u.p.s., i w konsekwencji oddalenie skargi, mimo że organy dopuściły się naruszeń prawa materialnego, e) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 z późn. zm., dalej jako "ustawa covidowa") i w konsekwencji oddalenie skargi, mimo że organy dopuściły się naruszeń prawa materialnego, f) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. - art. 4, art. 11 ust. 2 oraz art. 38 u.p.s. - art. 11 ust. 2 w zw. art. 107 ust. 4 i 4a u.p.s. - art. 15o ustawy covidowej poprzez ich niewłaściwą interpretację a w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że działania skarżącej stanowią o braku współpracy z organem skutkującym odmową świadczenia, gdy okoliczności sprawy przesądzają, że skarżąca współpracowała z organem w miarę możliwości zdrowotnych, nigdy nie odmówiła wywiadu, a odnośnie telefonicznej formy wywiadu oparła się wprost na oświadczeniach i zapewnieniach przekazanych jej przez pracowników MOPS i w konsekwencji akceptację naruszenia organu, tj. braku przyznania świadczeń mimo spełnienia warunków do ich przyznania i przeprowadzenia wywiadu oraz jego aktualizacji i ustalenia wszystkich wymaganych objętych nimi informacji, w tym nieuwzględnienie formy telefonicznej aktualizacji, która wobec sytuacji skarżącej, w tym zagrożenia jej zdrowia i ponownego wzrostu zachorowania na covid była dopuszczalna, wskazana i możliwa, i o której zapewnił sam pracownik organu, a także mimo faktu, że obecnie skarżąca odpowiedziała na wezwanie przesłane drogą pisemną, stawiając się w wyznaczonym terminie, w wyznaczonym miejscu i do wyznaczonego pracownika, zaś to pracownik organu odmówił wówczas przeprowadzenia wywiadu, mimo że miał taką możliwość, a ponadto pracownik ten dopuścił się dalszych naruszeń, m.in. nie zapewniając nawet podstawowych środków ochrony przed zarażeniami. Zdaniem skarżącej, wszystkie powyższe naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkują odmową świadczenia i akceptacją tego stanu rzeczy przez sąd - gdy jest to nieprawidłowe. Wymienione przepisy zostały naruszone poprzez akceptację odmowy przyznania zasiłku okresowego z powołaniem się na odmowę przez wnioskodawczynię przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania w sytuacji, gdy: - nie było podstaw do wymagania takiego wywiadu w miejscu zamieszkania, wywiad taki był już przeprowadzony (w okresie krótszym niż 6 miesięcy) i od tego czasu nie zmieniły się żadne okoliczności, które wymagałyby przeprowadzenia kolejnego wywiadu ani jego aktualizacji (o czym oświadczyła pisemnie wraz z wnioskami), oraz w sytuacji, gdy ze względu na sytuację epidemiologiczną w kraju oraz sytuację zdrowotną i życiową wnioskodawczyni uzasadnione (oraz wystarczające) było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (aktualizacji) w formie telefonicznej, - skarżąca prosiła o telefoniczną aktualizację wywiadu do czego miała prawo w jej sytuacji, a MOPS sukcesywnie to uniemożliwia ignorując jej sytuację zdrowotną, w tym choroby zakaźne (a w ostatnim czasie także grypę), kilkudniowe migreny, bezsenność, ostre problemy gastryczne i jelitowe (biegunki, wymioty), zawroty głowy, obniżoną odporność, zagrożenie COVID, oraz sytuację bytową (to, że mieszka sama) - skarżąca spełniała i spełnia wszystkie przesłanki przyznania zasiłku okresowego - wywiad środowiskowy został faktycznie przeprowadzony przed wydaniem decyzji [...].08.2023 r. (czego pełnomocnik był świadkiem) - skarżąca nie odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ani jego aktualizacji, ani nie unikała jego przeprowadzenia. Na podstawie ww. zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zobowiązanie organu do przedłożenia notatki i pozostałej dokumentacji dotyczącej wizyty skarżącej w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w MOPS przy ul. [...] i przeprowadzenie dowodu z tej dokumentacji na fakt stawienia się skarżącej w organie celem przeprowadzenia aktualizacji wywiadu, przebiegu wizyty, zachowania i stanowiska pracownika MOPS. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę sprawy zawisłej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Decyzją z [...] maja 2023 r. Prezydent Miasta Łodzi odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, co argumentował uniemożliwieniem przez skarżącą przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w jej miejscu zamieszkania (art. 107 ust. 4 i ust. 4a u.p.s.). Kwestionując zasadność podjętego rozstrzygnięcia, skarżąca wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, które decyzją z dnia [...] lipca 2023 r. uchyliło decyzje organu I instancji, z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie, w uzasadnieniu wydanej decyzji Kolegium wyraziło stanowisko, co do konieczności przeprowadzenia w sprawie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej, celem ustalenia aktualnej sytuacji majątkowej i życiowej skarżącej, która jak podnosi sama skarżąca uległa pogorszeniu. Kolegium stwierdziło przy tym, że wbrew stanowisku skarżącej brak było podstaw do przeprowadzenia wywiadu w drodze telefonicznej, na podstawie art. 15o ustawy covidowej, gdyż w dacie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego zasiłku sytuacja epidemiczna została opanowana, a z dniem 1 lipca 2023 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej odwołano obowiązujący stan zagrożenia epidemicznego. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, powołaną na wstępie decyzją z [...] września 2023 r., Prezydent Miasta Łodzi odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego zasiłku celowego w maju 2023 r., wskazując przy tym, że pomimo podejmowanych przez pracowników organu pomocowego prób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony, skarżąca uniemożliwiła jego przeprowadzenie. Powyższe, stosownie do brzmienia art. 107 ust. 4 i ust. 4a u.p.s., stanowiło podstawę do negatywnego rozpatrzenia żądania strony wnioskującej. Nie zgadzając się z podjętą decyzją, skarżąca wniosła odwołanie, w którym zakwestionowała stanowisko dotyczące braku współpracy z organem pomocowym oraz uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wskazując w tym zakresie, że z uwagi na jej stan zdrowia, znany organowi pomocowemu, jak również sytuację epidemiczną w kraju, wnosiła o przeprowadzenie przedmiotowego wywiadu środowiskowego telefonicznie, tak jak przy rozpatrywaniu wcześniej składanych przez nią wniosków. Decyzją z [...] listopada 2023 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało na charakter i zadania pomocy społecznej (art. 3 u.p.s.), przewidziane prawem formy pomocy społecznej, w tym wnioskowany przez skarżącą zasiłek celowy (art. 39 ust. 1-3 u.p.s.), jak i ustawowe przesłanki warunkujące jej udzielenie (art. 7, art. 8 u.p.s.), w tym obowiązek współdziałania osób wnioskujących o tę pomoc z organem pomocowym (art. 4 u.p.s.), co polega między innymi na konieczności umożliwienia przez osobę wnioskującą o udzielenie pomocy, przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub też jego aktualizacji (art. 107 u.p.s.). Przy czym, co organ odwoławczy podkreślił, odmowa zadośćuczynienia obowiązkowi współdziałania z organem pomocowym w powyższym zakresie stanowi podstawę wydania decyzji o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia (art. 11 ust. 2, art. 107 ust. 4a u.p.s.). Dalej Kolegium wskazało, iż dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych bezspornie wynika, iż wskutek złożonego żądania skarżącej, począwszy od maja 2023 r. do dnia wydania decyzji organu I instancji, pracownicy organu pomocowego podejmowali bezskuteczne próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (aktualizacji) w miejscu zamieszkania strony. Możliwości czy też celowości przeprowadzenia tego wywiadu nie ograniczał fakt korzystania przez skarżącą ze stałych form pomocy społecznej, gdyż rozstrzygając o przyznaniu zasiłku celowego organ pomocowy kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do okoliczności konkretnej sprawy, w oparciu o ustalenia dokonane w toku przeprowadzonego wywiadu. Zarówno kierowane do strony pisemne wezwanie w tej sprawie, jak również telefoniczne próby nawiązania kontaktu ze skarżącą celem ustalenia dogodnej dla strony daty przeprowadzenia wywiadu, przy zachowaniu wszelkich możliwych środków ostrożności, nie przyniosły jakiegokolwiek skutku. Skarżąca konsekwentnie odmawiała przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, wskazując, że wszelkie niezbędne informacje odnośnie do jej sytuacji majątkowej i rodzinnej przekazała wcześniej do organu, w szczególności w trakcie rozmowy telefonicznej przeprowadzonej w dniu 18 sierpnia 2023 r. i oczekuje przeprowadzenia wywiadu telefonicznie, stosownie do treści art. 15o ustawy covidowej. W ocenie Kolegium, fakt odwołania, z dniem 1 lipca 2023 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego, prowadzi do stwierdzenia, że brak było przesłanek do zastosowania trybu określonego w art. 15o ustawy covidowej, a wskazana wyżej postawa strony, skutkująca w rezultacie brakiem możliwości przeprowadzenia obligatoryjnego wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania, stanowi przejaw braku współdziałania strony ubiegającej się o przyznanie pomocy, co z kolei uzasadniało negatywne rozpatrzenie żądania skarżącej. Stąd też, podnoszone w odwołaniu zarzuty, co do naruszenia zarówno przepisów prawa procesowego, jak i prawa materialnego nie zasługują na uwzględnienie, a objęta odwołaniem decyzja odpowiada prawu. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzji organu I instancji. Ustalenia faktyczne organów i dokonaną ocenę prawną podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego. Co do zasady w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, albowiem tylko w takich okolicznościach, gdy ustalenie stanu faktycznego jest bezsporne, można skutecznie podnosić zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego. Jednak w rozpoznawanej sprawie należy w pierwszej kolejności odnieść się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, albowiem prawidłowe ustalenie treści norm materialnoprawnych jest niezbędne dla oceny naruszenia przepisów postępowania dotyczących zebrania materiału dowodowego, jego oceny i poczynionych ustaleń faktycznych w sprawie. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu zakup żywności, pokrycie kosztów leczenia, w tym kosztów prywatnego podstawowego leczenia w zakresie nierefundowanym przez Narodowy Fundusz Zdrowia, poniesienia wydatków na środki higieny oraz opłat za energię elektryczną, gaz. Koniecznym warunkiem przyznania zasiłku celowego jest spełnienie kryterium dochodowego określonego w art. 8 tej ustawy i wystąpienie trudnej sytuacji życiowej, w szczególności z powodów wymienionych w art. 7 u.p.s. oraz niemożność samodzielnego jej przezwyciężenia. Decyzja rozstrzygająca o przyznaniu tego typu zasiłku musi zostać poprzedzona postępowaniem wyjaśniającym, którego elementem koniecznym, zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s., jest rodzinny wywiad środowiskowy. Stosownie zaś do treści art. 107 ust. 1 ww. ustawy oraz przepisów obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. poz. 893), wywiad rodzinny służy do ustalenia przez pracownika socjalnego sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu oraz formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Ustawodawca również w art. 107 ust. 1 i 4 u.p.s. nałożył na organy rozpoznające wniosek obowiązek przeprowadzenia z wnioskodawcą, ubiegającym się o przyznanie świadczenia wywiadu środowiskowego, a w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, aktualizację tego wywiadu. Niewyrażenie zaś przez stronę zgody na przeprowadzenie takiego wywiadu lub jego aktualizacji, a za takie należy uznać uchylanie się od przeprowadzenia tej czynności, wypełnia dyspozycję art. 11 ust. 2 u.p.s. i - zgodnie z art. 107 ust. 4a u.p.s. - może stanowić samodzielną podstawę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Stosownie bowiem do treści art. 11 ust. 2 u.p.s., w zakresie znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie, brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi przy tym wątpliwości, że jedną z postaci odmowy współdziałania z pracownikiem socjalnym, w rozumieniu tego przepisu, jest uniemożliwienie mu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 95/15, z dnia 5 października 2016 r. sygn. akt I OSK 329/15 oraz z dnia 6 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 3598/18). Rodzinny wywiad środowiskowy jest szczególnym rodzajem dowodu przewidzianym w ustawie o pomocy społecznej i pełni on w sprawach pomocowych niezwykle istotną rolę. Przeprowadza się go w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia oraz korzystających ze świadczeń. Jest on ustawowo określonym sposobem zbierania informacji, rozmową z osobą starającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (i jej rodziną), szczególnym rodzajem postępowania dowodowego. Rodzinny wywiad środowiskowy ma ukazać w sposób wszechstronny sytuację osoby i rodziny starającej się o przyznanie świadczenia lub korzystającej z pomocy. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu i formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2024 r., I OSK 3120/23). Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest obligatoryjną czynnością organu przed dokonaniem rozstrzygnięcia w sprawie w drodze decyzji administracyjnej przyznającej prawo do świadczenia z pomocy społecznej lub takiego prawa odmawiającej. Utrudnianie lub uniemożliwianie przez wnioskodawcę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może być potraktowane jako brak jego współdziałania z pracownikiem socjalnym, a przez to może prowadzić do odmowy przyznania świadczenia. Nie można czynności wywiadu środowiskowego zastąpić innymi środkami dowodowymi, co oznacza, że strona musi liczyć się z koniecznością ścisłej aktywności podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego (wyrok NSA z 5 października 2021 r., I OSK 502/21). Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że z ww. ustawy wynika obowiązek współdziałania świadczeniobiorcy z pracownikami pomocy społecznej. Wyrazem tego jest w szczególności treść art. 4 u.p.s., zgodnie z którą, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z kolei w przepisie art. 11 ust. 2 u.p.s. wymieniono szereg okoliczności, związanych z brakiem współpracy zainteresowanych z organami pomocy społecznej, które mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych. Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie niewątpliwie wynika, że w okresie od złożenia wniosku w maju 2023 r. do dnia wydania decyzji organu I instancji pracownicy socjalni podejmowali próby nawiązania kontaktu ze skarżącą celem ustalenia dogodnej dla strony daty przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania. Potwierdzają to protokoły kontroli w miejscu zamieszkania skarżącej, sporządzone notatki służbowe pracownika organu pomocowego na okoliczność bezskutecznych prób przeprowadzenia wywiadu w środowisku skarżącej, czy też wydruki dokumentujące przebieg rozmów telefonicznych oraz korespondencji sms ze skarżącą oraz jej pełnomocnikiem. Powyższe okoliczności wskazują jednoznacznie, że skarżąca miała wiedzę co do konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu i formie wskazywanej przez organ, jako niezbędnego warunku rozpatrzenia zgłoszonego przez nią żądania. Pomimo tego, działania strony skarżącej skutecznie uniemożliwiły przeprowadzenie tego obligatoryjnego dowodu Z przyczyn powyższych zarzuty naruszenia prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadne. Wbrew stanowisku skarżącej, zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i przedstawione w ich uzasadnieniu argumenty, nie podważają trafności oceny Sądu I instancji, że ustalenia stanu faktycznego sprawy, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji, są prawidłowe. Zasadnie przy tym uznano, że organy wyjaśniły wszystkie okoliczności sprawy i trafnie przyjęły, że skarżąca nie współdziałała z pracownikami socjalnymi. Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że procedujące w sprawie organy administracji obu instancji zasadnie uznały, że postępowanie skarżącej wypełnia przesłankę braku współdziałania z organem, które - jak wcześniej wskazano - jest obowiązkiem osób korzystających z pomocy społecznej (art. 4 u.p.s.), a w świetle brzmienia art. 11 ust. 2 oraz art. 107 ust. 4a u.p.s. może stanowić powód wydania decyzji odmownej. Ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego wynika dostatecznie, że skarżąca nie miała woli współdziałania, mimo przychylnej postawy organu. Toteż zasadnie doszło do odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia. Odnosząc się do pozostałych zarzutów, wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Podstawą zatem orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed wymienionymi organami. Sąd bierze ponadto pod uwagę fakty powszechnie znane (art. 106 § 4 p.p.s.a.), a także może z urzędu lub na wniosek przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Obowiązkiem sądu, który przeprowadza kontrolę legalności zaskarżonej decyzji, jest ocena czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, czy został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, jaki stan faktyczny sprawy wynika z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem. Naruszeniem normy prawnej wynikającej z art. 133 § 1 p.p.s.a. będzie więc takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, które doprowadza do przedstawienia przez Sąd stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym. Analiza zaskarżonego wyroku wskazuje, że Sąd wydał wyrok na podstawie materiału aktowego. Nie można więc mówić o naruszeniu postanowień art. 133 p.p.s.a. Za chybiony należało również uznać zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi powinien być rozumiany w ten sposób, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej. Sąd może uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze, jak również stwierdzić nieważność zaskarżonego aktu, mimo że skarżący wnosił o jego uchylenie. Naruszenie przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. może nastąpić w przypadku, gdy sąd I instancji rozpozna sprawę, wykraczając poza jej granice albo nie zauważy niewskazanego w skardze naruszenia prawa przez organy administracji orzekające w sprawie. W niniejszej sprawie nie sposób przypisać Sądowi I instancji powyższych uchybień. Przeprowadził on bowiem kontrolę kwestionowanego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia przepisu art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, wskazać należy, że zgodnie z brzmieniem jego ust. 1 z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, ilekroć zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wymagane jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji, w szczególności z osobą lub rodziną, które zostały poddane kwarantannie w związku z podejrzeniem zakażenia lub choroby zakaźnej, ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej, zamiast przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji, może nastąpić na podstawie: 1) rozmowy telefonicznej z pracownikiem socjalnym, a w przypadku osób niepełnosprawnych z powodu dysfunkcji narządu słuchu przy wykorzystaniu środków wspierających komunikowanie się, o których mowa w art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz. U. z 2017 r. poz. 1824), oraz, 2) dokumentów lub oświadczenia, o których mowa w art. 107 ust. 5b ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a także ich kopii, w tym elektronicznych, uzyskanych od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc lub 3) informacji udostępnionych przez podmioty, o których mowa w art. 105 tej ustawy. Nadto, z art. 15o ust. 1a tejże ustawy wynika, że w sytuacji, o której mowa w ust. 1, w przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy, u których nie nastąpiła zmiana danych, aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego nie sporządza się, pomimo upływu ustawowego terminu. W takim przypadku aktualizację rodzinnego wywiadu środowiskowego sporządza się niezwłocznie po odwołaniu stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Wbrew stanowisku skarżącej, treść powyższego przepisu wskazuje jednoznacznie, że możliwość odstąpienia od przeprowadzenia wywiadu w sposób określony w ustawie o pomocy społecznej musi być traktowane jako wyjątek od reguły, a samo odstąpienie od przeprowadzenia wywiadu winno wynikać z podejrzenia zakażenia lub wystąpienia choroby zakaźnej. Jako szczególny przykład sytuacji kwalifikującej się do przeprowadzenia wywiadu za pośrednictwem środków wymienionych w art. 15o wskazano poddanie osoby, czy rodziny, u której miał zostać przeprowadzony wywiad środowiskowy, kwarantannie. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności, które w myśl powyższej regulacji kwalifikowałyby przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w szczególnej formie opisanej w art. 15o. W stosunku do skarżącej nie istniało podejrzenie zakażenia czy wystąpienia choroby zakaźnej. Taka okoliczność nie wynikała ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji, a także nie była zgłaszana przez wyżej wymienioną do organów administracji publicznej. Jedynym argumentem, jaki przedstawiała skarżąca, powołując się na powyższy przepis, była obawa zarażenia się chorobą zakaźną od pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad środowiskowy. To zaś nie mogło uzasadniać zastosowania wskazanego przepisu, a ponadto wywiady środowiskowe przeprowadzane były przez pracowników socjalnych w zachowanym reżimie sanitarnym o czym była informowana skarżąca. Co więcej, jak trafnie wskazywały orzekające w sprawie organy administracji oraz Sąd I instancji, z dniem 1 lipca 2023 r. został odwołany stan zagrożenia epidemicznego, na skutek Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2023 r. (Dz. U. z 2023 r., poz. 1118), zatem w czasie rozpatrywania wniosku skarżącej nie zachodziły obiektywne okoliczności związane z przeciwdziałaniem COVID-19. W konsekwencji powyższego w sprawie nie wystąpiły żadne zdarzenia pozwalające na uznanie, że doszło do spełnienia się przesłanek zawartych art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, pozwalających na zaniechanie przeprowadzania wywiadu środowiskowego. Stąd też powoływanie się przez skarżącą na powyższy przepis nie znajduje uzasadnienia. Tym samym, właściwie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zaakceptował stanowisko orzekających w sprawie organów, że ustalone w sprawie okoliczności stanowiły wystarczającą podstawę do wydania decyzji odmownej. Zachowanie skarżącej i niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania stanowiło bowiem brak współdziałania z organem w ustaleniu sytuacji życiowej, o którym mowa w art. 11 ust. 2 u.p.s., uzasadniający wydanie na podstawie art. 106 ust. 4 u.p.s. decyzji o odmowie przyznania zasiłku celowego wobec zaistnienia przesłanek określonych w art. 107 ust. 4a u.p.s. Z powyższych względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.