I OSK 217/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Fabryki [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 października 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 217/25 w sprawie ze skargi Fabryki [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 18 marca 2024 r. znak SKO.UW/4163/305/2023 w przedmiocie ustalenia, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest uzasadniona postanawia oddalić skargę kasacyjną

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, postanowieniem z dnia 28 października 2024 r. II SA/Kr 837/24 (dalej postanowienie II SA/Kr 837/24) odrzucił skargę [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 18 marca 2024 r. znak SKO.UW/4163/305/2023 w przedmiocie ustalenia, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest uzasadniona (k. 36-39 akt sądowych). W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji odwołał się do treści przepisu art. 3 § 2 ppsa, wyznaczającego zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych tj. katalog skarg na określone działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność, czy też przewlekłość. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądów administracyjnych w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 ppsa. Treść skargi wskazuje, że przedmiotem zaskarżenia nie jest żaden z ww. aktów bądź czynności organów administracji. Przedmiotem skargi jest orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 18 marca 2024 r. znak SKO.UW/4163/305/2023 w przedmiocie ustalenia, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest uzasadniona. Od kwestionowanego orzeczenia organu przysługuje sprzeciw do sądu powszechnego, a w razie wniesienia sprzeciwu orzeczenie traci moc (art. 80 ust. 1-3 ugn). Sąd I instancji stwierdził, że wniesienie skargi na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie winno skutkować jej odrzuceniem jako niedopuszczalnej na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa (k. 2-5v, 36-39 akt sądowych). W skardze kasacyjnej, zaskarżając postanowienie II SA/Kr 837/24 w całości, [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej Spółka, skarżąca kasacyjnie) zarzuciła postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 133 § 1 w zw. z art. 166 ppsa przez wydanie zaskarżonego postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie bez akt postępowania administracyjnego, co doprowadziło do odrzucenia skargi, w szczególności na skutek wadliwego przyjęcia, że przedmiotem orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie było ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest uzasadniona, co faktycznie podlegałoby zaskarżeniu sprzeciwem, podczas gdy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzeczeniem z 18 marca 2024 r. znak SKO.UW/4163/305/2023 ustaliło, że aktualizacja tejże opłaty jest nieuzasadniona, wobec czego orzeczenie to nie stanowiło orzeczenia, od którego służy sprzeciw; 2. art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 ppsa w zw. z art. 79 ust. 3 i art. 80 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm., dalej ugn) na skutek uznania, że orzeczenie wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w dniu 18 marca 2024 r. znak SKO.UW/4163/305/2023 nie jest orzeczeniem podlegającym kontroli sądu administracyjnego oraz, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, co skutkowało odrzuceniem skargi, mimo że sprzeciw do sądu powszechnego przysługuje wyłącznie od orzeczenia oddalającego wniosek użytkownika wieczystego o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, względnie ustalającego nową wysokość opłaty, natomiast sporne orzeczenie ustalające, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona nie znajduje się w katalogu orzeczeń, w stosunku do których przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu, co z kolei wyklucza możliwość rozpoznania sprawy przez sąd powszechny, a zarazem uzasadnia możliwość zaskarżenia takiego orzeczenia skargą skierowaną do wojewódzkiego sądu administracyjnego; 3. art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 ppsa w zw. z art. 78 ust. 2 w zw. z art. 79 ust. 3 ugn na skutek odrzucenia skargi wobec uznania, że sporne orzeczenie wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w dniu 18 marca 2024 r. nie podlega kontroli sądu administracyjnego, a właściwym w sprawie jest sąd powszechny, mimo że możliwość wydania zaskarżalnego sprzeciwem do sądu powszechnego orzeczenia rozstrzygającego wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, winno zostać poprzedzone dokonaniem merytorycznej oceny zasadności wypowiedzenia wysokości tej opłaty oraz oceny prawidłowości ustalenia jej nowej wysokości, co wobec bezskuteczności złożonego przez Starostę Wadowickiego oświadczenia o wypowiedzeniu dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego było niedopuszczalne, a postępowanie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym winno było zostać zakończone orzeczeniem o charakterze formalnym, podlegającym zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W oparciu o powyższe zarzuty, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i uchylenie orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 18 marca 2024 r., stosownie do art. 188 ppsa ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania, stosowanie do art. 185 § 1 ppsa oraz zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej kasacyjnie [zwrotu] kosztów postępowania wg norm przepisanych. Skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie (k. 49-54v akt sadowych). Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Przechodząc do oceny zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, przypomnieć należy, że niniejsze postępowanie sądowoadminstracyjne zostało zainicjowane skargą [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 18 marca 2024 r. w przedmiocie ustalenia, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest uzasadniona. Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację, przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a której punktem wyjścia było uznanie, że powyższe orzeczenie Kolegium nie należy do katalogu aktów enumeratywnie wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-7 ppsa, bowiem związane z prawem użytkowania wieczystego zagadnienia sporne, dotyczące wysokości opłaty rocznej i możliwości jej aktualizacji mają charakter cywilnoprawny, co czyni wniesioną skargę niedopuszczalną. Z treści art. 80 ust. 1 ugn wynika, że od orzeczeń Kolegium, wydanych na podstawie art. 79 ust. 3 ugn właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Kolegium przekazuje właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem. Wniosek, o którym mowa w art. 78 ust. 2, zastępuje pozew (ust. 2). W razie wniesienia sprzeciwu w terminie, orzeczenie traci moc, nawet gdy sprzeciw odnosi się tylko do części orzeczenia (ust. 3). W celu ewentualnego wzruszenia orzeczenia Kolegium, wydanego w oparciu o art. 79 ust. 3 ugn stronie przysługiwał sprzeciw, którego wniesienie skutkowałoby przekazaniem sprawy do właściwego sądu powszechnego, to zasadnie Sąd I instancji uznał brak swojej właściwości w rozpoznaniu niniejszej skargi i na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa ją odrzucił. Jak wynika z pism organu z 12 czerwca 2024 r. i 10 lipca 2024 r. akta sprawy zostały przekazane 24 kwietnia 2024 r. Sądowi Rejonowemu w W. właśnie w związku ze złożonym sprzeciwem (k. 13, 28 akt sądowych). Sąd administracyjny w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić formalną dopuszczalność skargi pod kątem wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 58 § 1 pkt 1-6 ppsa. Dopiero stwierdzenie, że brak jest przeszkód formalnoprawnych do rozpoznania sprawy, upoważnia sąd do odniesienia się do meritum sprawy, w tym do zarzutów skargi zmierzających do podważenia zgodności z prawem zaskarżonego aktu. W związku z tym prawidłowe stwierdzenie przez Sąd I instancji, że rozpoznanie sprawy ze skargi na orzeczenie Kolegium pozostaje poza kognicją sądów administracyjnych, musiało skutkować tym, że niemożliwym było w tym przypadku odniesienie się przez sąd administracyjny do kwestii merytorycznych podniesionych w skardze. Ocenia merytoryczna zaskarżonego orzeczenia Kolegium może być bowiem dokonana we właściwym postępowaniu. Jest nim zaś postępowanie przed sądem powszechnym (art. 80 ust. 1 ugn). Rozpoznawana sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną (art. 184 ppsa).