I OSK 229/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 marca 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 31/24 w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 16 października 2023 r. nr SKO.PS/4110/472/2023 w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: umorzyć postępowanie kasacyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 12 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 31/24, na skutek skargi J. R., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 16 października 2023 r. nr SKO.PS/4110/472/2023 i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz zasądził koszty postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł J. R. Pismem z 30 grudnia 2025 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. poinformował o śmierci skarżącego kasacyjnie, przesyłając 21 stycznia 2026 r. odpis aktu zgonu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie kasacyjne podlega umorzeniu. Na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 poz. 935 ze zm., dalej: "ppsa") Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Jak wynika z odpisu skróconego aktu zgonu, J. R. zmarł 29 listopada 2025 r. Sprawa niniejsza dotyczyła zobowiązania skarżącego do poniesienia odpłatności za pobyt jego matki w domu pomocy społecznej. Zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej są następujące: w pierwszej kolejności zobowiązanym jest mieszkaniec placówki, w następnej kolejności zobowiązanymi są jego małżonek oraz zstępni przed wstępnymi, a końcowo - gdy nie ma osób zobowiązanych w bliższej kolejności lub nie spełniają kryteriów pozwalających obciążyć ich tymi opłatami - gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Powyższe wynika z art. 61 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1214 ze zm.). Oznacza to, że obciążyć kosztami odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, także po śmierci osoby zobowiązanej, można wyłącznie osoby wymienione w powyższym przepisie i tylko we wskazanej w tym przepisie kolejności. A zatem do należności za pobyt w domu pomocy społecznej nie stosuje się cywilnych zasad dziedziczenia. Ustawodawca w sposób wyczerpujący wskazuje krąg podmiotów wyłącznie zobowiązanych do uiszczenia tej należności. Zobowiązanie każdej z tych osób ustala się indywidualnie, w zależności od jej konkretnej sytuacji. Prowadzi to do wniosku, że niniejsza sprawa dotyczy obowiązku ciążącego wyłącznie na zmarłym skarżącym. Zatem wynik postępowania nie dotyczy interesu prawnego jego zstępnych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2025 r. sygn. akt I OSK 1145/24). W konsekwencji w rozpatrywanym przypadku ziściły się przesłanki umorzenia postępowania kasacyjnego, a Naczelny Sąd Administracyjny mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 w związku z art. 193 ppsa, postanowił jak w sentencji.