Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I OSK 2298/24

I OSK 2298/24 - Wyrok NSA z 2026-01-23

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
23 stycznia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Maciołek po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 823/24 w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 4 marca 2024 r. nr KOC/2/Op/24 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 24 lipca 2024 r. (sygn. akt I SA/Wa 823/24) - orzekając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako: "p.p.s.a.") – oddalił skargę R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 4 marca 2024 r. nr KOC/2/Op/24 utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 17 listopada 2023 r., nr OPS.FII.ZRŚ.5102.4675.2023 odmawiającą przyznania R. O. zasiłku celowego na opłacenie czynszu za październik 2023 r. w wysokości 943,96 zł. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł R. O.. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił Sądowi I instancji – w trybie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. -naruszenie: 1. prawa materialnego, tj.: - art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm.) - poprzez błędną wykładnię i jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący w swojej sytuacji bytowej nie kwalifikuje się do udzielenia mu pomocy celowej; - art. 8 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej - poprzez błędną wykładnię i jego niewłaściwe zastosowanie, które spowodowało błąd co do określenia i wyliczenia kryterium dochodowego w związku z dochodem uzyskiwanym przez skarżącego i w konsekwencji uznanie, że skarżący tego kryterium dochodowego kwalifikującego go do uzyskania pomocy - nie spełnił; - art. 41 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej - przez błędną wykładnię i przyjęcie nieobiektywnych oraz nieprzejrzystych kryteriów dotyczących przyznania pomocy skarżącemu na zasadach szczególnych oraz takich, które nie wynikają bezpośrednio z ustawy, jak: uprzednia pomoc skarżącemu oraz fakt braku akceptacji przez niego propozycji zamiany lokalu; 2. przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, tj.: - art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, mogły przechylić szalę na korzyść skarżącego. Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy, świadczący na niekorzyść skarżącego. Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd bezkrytycznie uznał, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest pełny, pomimo że pochodził on wyłącznie od organu administracji. Wątpliwości w tym zakresie budzi zwłaszcza niepełne wyjaśnienie sytuacji dotyczącej proponowanej zamiany mieszkań, co nieprawidłowo postrzegane jest jako brak współdziałania ze strony skarżącego; - art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 81 § 1 k.p.a. w zw. z art. 101 k.p.a. -polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie sprawdził, czy skarżący miał zapewniony czynny udział w postępowaniu oraz czy organ wezwał skarżącego do wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie zwłaszcza, w zakresie dotyczącym jego aktualnego stanu zdrowia co ma niewątpliwie wpływ na ustalenie jego zdolności do podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym szczególnie w kontekście pism kierowanych przez skarżącego w których jest mowa o pogorszeniu się jego stanu zdrowia. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wnosił o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych; 3. zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów zastępstwa procesowego z urzędu; 4. na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. - przeprowadzenie dowodu z aktualnej dokumentacji lekarskiej złożonej przez skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na potrzeby uzyskania przez niego prawa pomocy i przyznania mu pełnomocnika z urzędu, a które to dokumenty nie były przedmiotem dowodu w postępowaniu administracyjnym; 5. rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w w/w skardze, a które to zarzuty okazały się nieuzasadnione. Przedmiotem kontroli Sądu I instancji w niniejszej sprawie była - jak wskazano to na wstępie - decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 4 marca 2024 r. nr KOC/2/Op/24 utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 17 listopada 2023 r. nr OPS.FII.ZRŚ.5102.4675.2023 odmawiającą przyznania skarżącemu zasiłku celowego na opłacenie czynszu za październik 2023 r. w wysokości 943,96 zł. Sąd Wojewódzki (a wcześniej organy administracji) uznał bowiem, że skarżący – z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej – nie kwalifikował się do uzyskania wnioskowanego świadczenia, jak również brak było przesłanek do przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego. Stanowisko to, w ocenie składu orzekającego, jest prawidłowe. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że zasiłek celowy - w myśl art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm.; dalej jako "u.p.s.") - może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie zatem w/w świadczenia następuje w ramach uznania administracyjnego a ponadto ustawodawca uzależnił jego przyznanie od spełnienia przez stronę kryterium dochodowego. W przypadku osoby samotnie gospodarującej – a taką jest skarżący - art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje jeśli dochód nie przekracza kwoty 776 zł. Zgodnie zaś z definicją "dochodu" zwartą w art. 8 ust. 3 u.p.s., za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Kluczowy w niniejszej sprawie jest punkt trzeci ww. przepisu, bowiem skarżący, formułując zarzut błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 8 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., nie zgodził się z dokonanym przez organy i zaakceptowanym następnie przez Sąd Wojewódzki sposobem wyliczenia jego miesięcznego dochodu, a który był obciążony zajęciem komorniczym z tytułu bieżących oraz zaległych alimentów. W uzasadnieniu powyższego zarzutu skarżący wskazywał, iż (cyt.): "Sąd przyjął, że zasadnie została odliczona kwota 1316,21 zł od dochodu skarżącego opiewającego na kwotę 1458,18 zł. Jak wynika z przyjętego sposobu wyliczenia kryterium dochodowego Sąd ad quem niewłaściwe przyjmuje, że zarówno kwota bieżących alimentów 540 zł, kwota opłaty stosunkowej (egzekucyjnej) 97,50 zł oraz kwota 678, 71 zł przekazywana na rzecz funduszu alimentacyjnego są to wszystko elementy, o których mowa w uchwale Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2021 r. I OPS 2/21. W uchwale tej jednoznacznie jest mowa o alimentach podlegających ściągnięciu w drodze egzekucji lub dobrowolnie na rzecz funduszu alimentacyjnego. W konsekwencji w realiach niniejszej sprawy jedynie kwota 678, 71 zł oraz ewentualnie odpowiednia część opłaty stosunkowej nie będzie podlegała odliczeniu w sytuacji określenia kryterium dochodowego." Odnosząc się zatem do powyższego, należy przede wszystkim wskazać, że twierdzenia skarżącego nie znajdują w całości odzwierciedlenia w treści uzasadnienia kontrolowanego wyroku. Przedstawiony przez autora skargi kasacyjnej sposób wyliczenia dochodu nie wynikał bowiem z rozważań Sądu I instancji. Sąd Wojewódzki stwierdził bowiem że: (cyt.): "Z przesłanego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi – Północ w Warszawie pisma z 1 czerwca 2023 r. wynika, że z renty potrącana jest kwota 1.316,21 zł z czego kwota 540 zł to rata bieżących alimentów, 678,71 zł to kwota przekazywana na konto funduszu alimentacyjnego i 97,50 zł to opłata stosunkowa. Tym samym organ ustalił dochód Skarżącego poprzez odjęcie od wysokości dochodu uzyskiwanego przez Skarżącego z tytułu renty z ZUS 1.998,18 zł netto, kwoty zajęcia komorniczego w wysokości 540 zł z tytułu bieżących alimentów, co daje kwotę 1.458,18 zł. Kwota zajęcia komorniczego w wysokości 776,21 zł (zaległe alimenty plus opłata komornicza) nie podlegała odliczeniu od kwoty uzyskiwanej renty. Prawidłowo organy orzekające ustaliły, że wysokość dochodu skarżącego w miesiącu październiku 2023 r. stanowi kwota w wysokości 1.458,18 zł. Kwota ta jak słusznie stwierdziły organy przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 776 zł." Powyższe stanowisko Sąd Wojewódzki uzasadnił zaś tym, że w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2021 r., sygn. akt I OPS 2/21 (cyt.): "organy nie mogły uwzględnić, przy wyliczeniu dochodu skarżącego, potrącenia z renty dokonanego przez komornika na poczet zaległości alimentacyjnych wypłacanych z funduszu alimentacyjnego i musiały przyjąć, iż miesięczny dochód wnioskodawcy wynosi 1.458,18 zł". Jak z powyższego zatem wynika, Sąd Wojewódzki stwierdził, że źródło dochodu skarżącego stanowiła renta z ZUS w wysokości 1.998,18 zł netto (a nie jak podał autor skargi kasacyjnej - kwota 1458,18 zł), z której potrącana była przez komornika kwota 1.316,21 zł (w tym 540 zł tytułem bieżących alimentów oraz 776,21 zł tytułem zaległych alimentów przekazywanych na konto funduszu alimentacyjnego). Następnie Sąd zgodził się ze stanowiskiem organów, że od kwoty 1.998,18 zł - w celu obliczenia dochodu dla osoby samotnie gospodarującej, zgodnie z definicją zawartą w art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. i przy uwzględnieniu stanowiska zajętego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2021 r., sygn. akt I OPS 2/21 – należało odliczyć jedynie kwotę 540 zł, tj. kwotę objętą zajęciem komorniczym z tytułu bieżących alimentów. Tym samym, Sąd Wojewódzki przyjął, że kwota zajęcia komorniczego z tytułu zaległych alimentów w wysokości 776, 21 zł - w świetle definicji dochodu zawartej w art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. - nie podlegała odliczeniu od kwoty uzyskiwanej przez skarżącego renty i w konsekwencji stwierdził, że dochód strony wynosił miesięcznie 1458,18 zł a zatem przekraczał kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, które wynosiło 776 zł. W ocenie składu orzekającego, Sąd I instancji prawidłowo więc wyłożył ww. przepis jak również prawidłowo go zastosował. Przyjdzie zatem jedynie powtórzyć za Sądem Wojewódzkim, że taki sposób wyliczenia dochodu skarżącego znajduje swoje uzasadnienie w treści uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2021 r., sygn. akt I OPS 2/21. W uchwale tej skład poszerzony stwierdził, iż alimenty, o których mowa w art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. nie stanowią należności uiszczanych przez dłużnika alimentacyjnego czy to dobrowolnie, czy też podlegających ściągnięciu w drodze egzekucji sądowej, na rzecz funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu w/w uchwały wyjaśniono zaś, że skoro istota alimentów polega na ich regularnym świadczeniu, z pomniejszenia przychodu nie może korzystać ten zobowiązany, który popada w zadłużenie, doprowadzając do konieczności uruchomienia procedury, o której stanowi art. 27 ust. 1 i 3 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2021, poz. 877 ze zm.). W innym wypadku z wyjątkowego pomniejszenia przychodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s. korzystałyby osoby, które nie dostarczają uprawnionym środków utrzymania na bieżąco, doprowadzając do uruchomienia świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zobowiązany korzystałby zatem dwukrotnie z naruszania przez siebie prawa – za pierwszym razem, nie wykonując swojego skonkretyzowanego obowiązku terminowo i należycie (popełniając delikt cywilnoprawny wobec uprawnionego do świadczeń alimentacyjnych), drugi raz - uzyskując pomniejszenie przychodu w rozmiarze większym niż osoba w takiej samej sytuacji prawnej i faktycznej, która swoje świadczenia łożyła należycie i w terminie. Ma to szczególne znaczenie w kontekście przewidzianej w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady sprawiedliwości społecznej definiowanej jako dążenie do zachowania równowagi w stosunkach społecznych i powstrzymywanie się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów dla wybranych grup obywateli. W świetle więc powołanej uchwały, uwzględnienie przy wyliczeniu dochodu skarżącego kwoty wynikającej jedynie z bieżących alimentów było prawidłowe. Fakt ten zaś prowadził do wniosku, że skarżący przekroczył kryterium dochodowego, co wykluczało możliwość przyznania mu wnioskowanej pomocy w formie zasiłku celowego. W tej sytuacji nie można było tym samym podzielić zasadności zarzutów kasacyjnych naruszenia art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. Niezasadny był również zarzut naruszenia art. 41 ust. 1 i 2 u.p.s. Przepis art. 41 pkt 1 u.p.s. stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Jak trafnie przy tym przyjął Sąd I instancji, specjalny zasiłek celowy przyznawany jest w ramach uznania administracyjnego, co oznacza że nawet przy zaistnieniu przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku organ może zasiłku tego nie przyznać. Stanowisko to jest bowiem uzasadnione brzmieniem przepisu i użytym w tym przypadku przez ustawodawcę funktorem "może". Ponadto podkreślenia wymaga, że przesłanka przyznania specjalnego zasiłku celowego została sformułowana poprzez posłużenie się zwrotem o charakterze klauzuli generalnej "szczególnie uzasadnionego przypadku". Zwrot tego rodzaju stanowi skierowany do organu stosującego prawo nakaz dokonania oceny stanu faktycznego przez pryzmat kryterium o charakterze wartościującym. Uzasadnieniem przyznania tego rodzaju zasiłku mają być bowiem okoliczności szczególne, wyróżniające dany przypadek na tle innych przypadków, w których strony ubiegają się o udzielenie pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego. O szczególnym charakterze mogą rozstrzygać kwestie podmiotowe, rodzaj potrzeby czy jakiekolwiek inne względy, które - na tle innych przypadków - będą daną sytuację wyróżniać, dawać podstawę do uznania za krytyczną i kwalifikować do przyznania wsparcia. Katalog tych względów nie został normatywnie wyznaczony, a ocena w kategoriach "szczególnie uzasadnionego przypadku" należy do organów orzekających o przyznaniu pomocy. Kontrola sądu sprowadza się zaś w tym przypadku do: prawidłowości przeprowadzonej oceny, dopuszczalności zastosowanych kryteriów, spójności i kompletności argumentacji. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się przy tym, że szczególnie uzasadniony przypadek, o którym stanowi ww. przepis, występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia występujące zatem okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Specjalny zasiłek celowy stanowi wyjątkową, szczególną pomoc doraźną na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy pomimo uzyskiwania dochodu przekraczającego ustawowe kryterium dochodowe, strona nie jest w stanie uzyskać potrzebnych środków w ramach własnych działań i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej (vide: W.Maciejko, P.Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 202; wyrok NSA z 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1416/07; wyrok NSA z 12 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 164/11; wyrok NSA z 16 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 179/18; wyrok NSA z 16 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 3072/18). W rozpoznawanej sprawie, jak wskazano to wyżej, skarżący wnioskował o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie czynszu za październik 2023 r. Zasiłek celowy nie został mu przyznany ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego osoby samodzielnie gospodarującej. W związku z tym organy pomocowe - z urzędu - rozważyły ewentualną możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego. W tym zakresie Sąd Wojewódzki zaakceptował zaś przyjętą przez Kolegium ocenę, iż w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku". Sąd podniósł, że sytuacja skarżącego, chociaż trudna, to jednakże nie wyczerpała znamion przepisu art. 41 u.p.s. Zaległości czynszowe nie są bowiem zdarzeniem nagłym, niemożliwym do przewidzenia i do przezwyciężenia własnymi środkami, natomiast organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na dysponowanie ograniczonymi środkami finansowymi i jednocześnie stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Wobec powyższego nie wszystkie potrzeby i nie w każdym zakresie oraz nie zawsze mogą być zrealizowane przez organy pomocowe. Jednocześnie Sąd Wojewódzki podkreślił, że skarżący od 2012 r. korzysta z pomocy finansowej Ośrodka Pomocy Społecznej i średnio raz w miesiącu do października 2023 r. otrzymywał regularną pomoc w formie zasiłków celowych z przeznaczeniem na: zakup leków, środków czystości, odzieży i obuwia, opłacenie rachunków za energię elektryczną, zakup gazu do butli, na porycie bieżących kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego oraz posiłków w barze, co potwierdzało twierdzenie, że jest on pod ciągłą "opieką" organu pomocy społecznej. Ponadto istotne znaczenie dla sprawy miało także to, że – jak podkreślił Sąd Wojewódzki - skarżący został zakwalifikowany do udzielenia pomocy mieszkaniowej przez Wydział Zasobów Lokalowych Urzędu Dzielnicy [...]. Przedstawionych mu w związku z tym lokali jednak nie obejrzał, ani też nie ustosunkował się do żadnej z propozycji oraz nie nawiązał również żadnego kontaktu i współpracy z Urzędem. Ze złożonych zaś przez skarżącego oświadczeń wynikało, że powodem nie nawiązywania kontaktu i współpracy z Wydziałem Zasobów Lokalowych Dzielnicy [...] miał być fakt, iż proponowane mu mieszkania miały zbyt mały metraż a okoliczność ta – w ocenie skarżącego - uniemożliwiłaby mu kontakt z dziećmi. Tymczasem, jak słusznie zauważył Sąd Wojewódzki, ze znajdującego się w aktach sprawy wyroku Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 15 czerwca 2015 r. (sygn. akt I C 1255/10), wynikało, że skarżący jest osobą pozbawioną władzy rodzicielskiej oraz posiada zakaz kontaktów z dziećmi. W związku z tym, skład orzekający pragnie zatem podkreślić, że nie neguje trudnej sytuacji życiowej, w której znajduje się skarżący a na którą składają się jego problemy zdrowotne i finansowe, tym niemniej okoliczności te, jakkolwiek uzasadniają poszukiwanie przez skarżącego wsparcia, to nie wskazują na wyjątkowość sytuacji, w jakiej się on znalazł ani w porównaniu z innymi ubiegającymi się o świadczenia z pomocy społecznej, ani ze względu na gwałtowne wystąpienie nieprzewidywalnych zdarzeń życiowych. Rację ma przy tym także Sąd I instancji twierdząc, że zaległości czynszowe skarżącego były w tym przypadku zdarzeniem możliwym do przewidzenia. Brak przyjęcia przez niego proponowanego mu lokalu z zasobu mieszkaniowego gminy (a co ostatecznie spowodowało, że Zarząd Dzielnicy [...] m.st. Warszawy w dniu 2 lutego 2022 r. podjął uchwałę, tym razem o uchyleniu kwalifikacji do udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobu mieszkaniowego m. st. Warszawy) skutkował brakiem możliwości obniżenia obciążających skarżącego opłat mieszkaniowych. Zaistniała zaś sytuacja była spowodowana wyłącznie postępowaniem strony co przy jednoczesnym uwzględnieniu wielkości dotychczas udzielonej jej przez organ pomocy finansowej w postaci zasiłków celowych oraz ograniczonych możliwościach finansowych organu pomocowego, uzasadniało przyjęcie poglądu, że nie zachodziła w analizowanej sprawie przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s. Powyższe w sposób oczywisty przekłada się na podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty procesowe, w ramach których zarzucono Sądowi I instancji niewłaściwą ocenę przeprowadzonego w postępowaniu administracyjnym postępowania dowodowego. Przedstawione wyżej wywody Sądu Wojewódzkiego świadczą natomiast o tym, że Sąd ten dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, słusznie stwierdzając, iż był on wystarczający do wydanie w sprawie merytorycznej decyzji. Nie można przy tym zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że kwestia proponowanej skarżącemu zamiany mieszkań nie została dostatecznie wyjaśniona. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi bowiem do wręcz przeciwnych wniosków, zaś skarżący kasacyjnie nie wskazał, na czym konkretnie miałoby polegać niepełne wyjaśnienie tej kwestii i jakie okoliczności zostały w tym zakresie przez organy pominięte a czego nie dostrzegł następnie Sąd I instancji. Z tych przyczyn zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. pozbawiony był usprawiedliwionych podstaw. Odnośnie zaś drugiego z zarzutów procesowych, tj. zarzutu naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 81 § 1 k.p.a. w zw. z art. 101 k.p.a. wskazać należy, że nie było zrozumiałe powołanie jako wzorca kontroli art. 101 k.p.a. Artykuł ten: po pierwsze, dzieli się na jednostki redakcyjne w formie paragrafów a zatem w skardze kasacyjnej należało dokładnie określić przepis objęty zarzutem, po drugie zaś, w/w artykuł dotyczy kwestii formy zawieszenia postępowania. W rezultacie więc nie miał on zatem w ogóle zastosowania w niniejszej sprawie. Ponadto, po myśli art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzut kasacyjny oparty na przepisie proceduralnym może być uwzględniony, ale tylko wtedy, kiedy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej skardze kasacyjnej takiej zależności nie wykazano. W związku z tym, co prawda brak było w aktach administracyjnych potwierdzania, że skarżący został wezwany przez Kolegium do wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 § 1 k.p.a., ale samo to uchybienie nie świadczyło jeszcze, że winno ono być traktowane jako uchybienie istotne. W treści skargi kasacyjnej nie wykazano bowiem, w jaki sposób w/w naruszenie przepisu proceduralnego mogło skutkować tym, że gdyby do niego nie doszło to zaskarżona decyzja miałaby odmienną treść. Z przedstawionego natomiast przez Sąd Wojewódzki stanu faktycznego sprawy wynikało, że organy w sposób wszechstronny i wnikliwy dokonały w niej ustaleń faktycznych, w tym kwestii dotyczącej stanu zdrowia skarżącego, opierając się na zgromadzonej dokumentacji medycznej (orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS z dnia 5/01/2021 r. o całkowitej niezdolności skarżącego do pracy do 3dnia 1/01/2024r.), a która nie mogła być przez organ oceniona w sposób odmienny od tego, który wynikał z jej treści. W konsekwencji, nie można było z tego powodu przyjąć, iż podnoszone przez stronę uchybienia proceduralne mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Ze wskazanych zatem wyżej przyczyn wnioskowany przez stronę dowód z treści dokumentacji lekarskiej, którą przedłożył Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, był zbędny. W tym stanie rzeczy, uznając skargę kasacyjną za niezasadną, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny ( art. 254 p.p.s.a.).

Informacje o sprawie

Data wpływu
12 listopada 2024
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Anna Wesołowska Jolanta Rudnicka /przewodniczący/ Monika Nowicka /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny