I OSK 2319/22

Dnia 22 października 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Protokolant: asystent sędziego Paweł Pietrzyk po rozpoznaniu w dniu 22 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 1262/22 w sprawie ze skargi P. J. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 17 marca 2021 r. nr 41/2021 w przedmiocie odmowy wydania wypisu z rejestru gruntów oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 13 września 2022 r. (sygn. akt VII SA/Wa 1262/22), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – orzekając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej; "p.p.s.a") – oddalił skargę P. J. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 17 marca 2021 r. nr 41/2021 utrzymującą w mocy decyzję Starosty Siedleckiego z dnia 28 października 2020 r. nr G.6621.8.1176.2020 o odmowie wydania wypisu z rejestru gruntów. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, P. J. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie - na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego (cyt.): "przez jego błędną wykładnię, tj. art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy z dn. 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne i przyjęcie, iż posiadanie interesu prawnego do uzyskania danych z ewidencji gruntów i budynków przez inny podmiot niż wymieniony w art. 24 ust. 5 pkt 1-2a tej ustawy wymaga jego udokumentowania, wykazania przez wnioskodawcę związku pomiędzy potrzebą uzyskania tych danych z prowadzonym postępowaniem dotyczącym wnioskodawcy, czy też przyjęcie stanowiska, iż o interesie prawnym w rozumieniu powołanego przepisu można mówić dopiero jeżeli toczy się jakiekolwiek postępowanie dotyczące osoby wnioskującego od dane z ewidencji gruntów i budynków, w którym to zobowiązany byłby on do przedłożenia przedmiotowych danych dla celów dowodowych". Wskazując na powyższą podstawę kasacyjną, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania (cyt.): "przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie i Naczelnym Sądem Administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przypisanych, wg stawki podwójnej z uwagi na nakład czasu pracy pełnomocnika, w szczególności czynności podjętych w sprawie i poświęcony czas na przygotowanie do jej prowadzenia, oraz wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a także wobec rodzaju i stopnia zawiłości sprawy". Ponadto skarżący wnosił o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych ( w niniejszej sprawie – zarzutu kasacyjnego). Zarzut ten został oparty na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., gdyż – zdaniem autora skargi kasacyjnej – zaskarżony wyrok został wydany z obrazą prawa materialnego, w postaci błędnej wykładni art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (bez podania miejsca publikacji w/w ustawy). Powyższe stanowisko skarżący uzasadniał tym, iż Sąd Wojewódzki, oddalając jego skargę na przedstawioną na wstępie decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 17 marca 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty Siedleckiego z dnia 28 października 2020 r. o odmowie wydania P.J. wypisu z rejestru gruntów dotyczącego działki nr [...], położonej w obrębie [...] w gminie [...] (sąsiadującej z działką skarżącego) oprał się na wykładni art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo kartograficzne, która – zdaniem strony skarżącej - prowadziła do wniosku, (cyt.): "iż posiadanie interesu prawnego do uzyskania danych z ewidencji gruntów i budynków przez inny podmiot niż wymieniony w 24 ust. 5 pkt 1-2a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wymaga jego udokumentowania oraz wykazania związku pomiędzy potrzebą uzyskania tych danych i innym toczącym się postępowaniem, dotyczącym wnioskodawcy". Ponadto, jak twierdził skarżący, Sąd Wojewódzki (cyt.): "wywiódł, iż dla uzyskania danych z ewidencji gruntów z powołaniem na przesłankę posiadania interesu prawnego wymaganym jest aby wnioskowane dane stanowić miały materiał dowodowy w innym, jakimkolwiek postępowaniu i dodatkowo aby to sądu lub inny organ prowadzący to postępowanie zobowiązał wnioskodawcę do ich pozyskania". W ocenie skarżącego, powyższa wykładnia art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie zasługiwała zaś na uwzględnienie albowiem nie znajdowała ona jakiegokolwiek uzasadnienia w brzmieniu, jak i w celu tego przepisu. W ocenie składu orzekającego przedmiotowa skarga kasacyjna nie była jednak zasadna. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r.- Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 2052 ze zm. dalej "P.g.k."), Starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie: innych podmiotów niż wymienione w pkt 1-2a, które mają interes prawny w tym zakresie. Jak z powyższego uregulowania wynika, wśród podmiotów uprawnionych do uzyskania dostępu do danych z ewidencji gruntów i budynków, takich jak przykładowo: właściciele gruntu, osoby i jednostki organizacyjne władające gruntami, budynkami lub lokalami (art. 24 ust. 5 pkt 1 P.g.k.), są także inne osoby (niż wymienione w pkt 1-2a), o ile legitymują się interesem prawnym. Pojęcie to nie zostało zdefiniowane ustawowo, tym niemniej doczekało się bogatej literatury przedmiotu a także zostało mu poświęcone obszerne orzecznictwo sądowoadministarcyjne. W orzecznictwie tym jednolicie zaś przyjmuje się, że interes prawny musi mieć charakter: osobisty, konkretny i aktualny oraz prawnie chroniony. O jego istnieniu musi też rozstrzygać określona norma prawa materialnego. Innymi słowy, musi istnieć związek pomiędzy tą normą a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na jego sytuację prawną. W rozpoznawanej sprawie, wnioskiem z dnia 5 października 2020 r. P.J. wystąpił o wydanie mu wypisu z rejestru ewidencji gruntów i budynków dla działki nr [...], położonej w obrębie [...] gmina [...], gdyż – jak twierdził – dane te były mu potrzebne z uwagi na konieczność wyjaśnienia relacji właścicielskich (cyt.): "na podstawie art. 140 Kodeksu cywilnego w związku z art. 6 ust. 1 lit. d) RODO oraz wobec tego, że aktualny właściciel dz. [...] może być spoza województwa mazowieckiego". W związku z powyższym, organy obu instancji uznały, iż wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony bo wnioskodawca nie wskazał interesu prawnego do uzyskania żądanego wypisu. Powyższy pogląd podzielił następnie Sąd Wojewódzki. Z niezakwestionowanych ustaleń Sądu wynikało bowiem, że w analizowanym przypadku nie było sporne, iż skarżący był właścicielem działki nr [...], która bezpośrednio sąsiaduje z działką nr [...] oraz to że w uzasadnieniu swego wniosku skarżący podnosił, iż dane, o których udostępnienie wystąpił (cyt.): "będą mu przydatne do ewentualnej ochrony przed naruszeniami, czy zagrożeniami z działki sąsiedniej, np. związanymi z porastającymi ją chwastami, które rozsiewają się na przyległą działkę". W takiej sytuacji Sąd I instancji zatem przyjął, że organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, (cyt.): "że powołane przez skarżącego okoliczności, to jest zainteresowanie pozyskaniem informacji z rejestru gruntów w celu ustalenia w nieokreślonym celu danych właścicieli nieruchomości sąsiedniej, czy też wskazywanej w skardze weryfikacji relacji i stosunków właścicielskich, posłużenia się nimi do obrony swoich praw własności w przypadku przyszłych i niepewnych problemów w relacji z sąsiadami, nie świadczą o tym, że skarżący posiada interes prawny w rozumieniu art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy w uzyskaniu dostępu do danych objętych złożonym wnioskiem". Odwołując się do poglądów orzecznictwa dotyczącego pojęcia interesu prawnego, Sąd Wojewódzki uznał, że (cyt.): "powoływane przez skarżącego przepisy prawa materialnego, to jest art. 140 K.c., art. 6 ust. 1 lit. d) rozporządzenia o ochronie danych oraz art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP nie świadczą o tym, że skarżący może skutecznie domagać się żądanych informacji. (...) skarżący nie udokumentował, że wnioskowane dane stanowią materiał dowodowy w jakimkolwiek postępowaniu dotyczącym jego osoby, a w którym to zobowiązany został on, np. przez Sąd, do ich przedłożenia. Rację ma również WINGiK, że starosta, jako organ odpowiedzialny za prowadzenie ewidencji gruntów i budynków, zobowiązany jest do ochrony praw wszystkich podmiotów ewidencyjnych poprzez przestrzeganie zapisów Konstytucji RP stanowiących o podleganiu własności, innych praw majątkowych oraz praw dziedziczenia równej dla wszystkich ochronie prawnej i możliwości ich ograniczenia tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności". Jak z powyższego zatem wynika, wskazane przez Sąd Wojewódzki sytuacje, w których można by było wywodzić, iż skarżący legitymował się interes prawnym – w rozumieniu art. 24 ust. 5 pkt 1 P.g.k. – uprawniającym go do uzyskania żądanych danych z ewidencji gruntów były jedynie przykładowe i jednocześnie dostosowane do sytuacji opisywanej przez stronę, związanej z jej uprawnieniami właścicielskimi do własnej działki. Stanowisko Sądu I instancji nie mogło być natomiast rozumiane (jak sugerowano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej) w ten sposób, że zawsze warunkiem niezbędnym dla uzyskania danych ewidencyjnych jest konieczność pozostawania w toku innego postępowania dla którego dane te byłyby potrzebne albo, iż Sąd, wyrażając tego rodzaju pogląd, wręcz prowokował do inicjowania spraw: cywilnych, karnych czy administracyjnych. Skarżący swoje żądanie w zakresie udostępnienia mu danych z ewidencji gruntów uzasadniał bowiem jedynie w sposób ogólnikowy, nie podając żadnego konkretnego powodu dla którego wystąpił z niniejszym wnioskiem a treść art. 140 kodeksu cywilnego, regulującego uprawnienia właściciela gruntu, też miała charakter jedynie ogólny. Z tych powodów skład orzekający uznał, że zarzut kasacyjny oparty na błędnej wykładni (a raczej na wadliwym nie zastosowaniu) art. 24 ust. 5 pkt 1 P.g.k. nie był usprawiedliwiony. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji. ----------------------- 1