I OSK 2370/24

Dnia 20 marca 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 sierpnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 64/24 w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2024 r., IV SA/Wr 64/24 oddalił skargę E. K. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] Starosta Oleśnicki uznał E. K. za osobę bezrobotną od dnia 5 grudnia 2022 r. oraz przyznał od tego dnia prawo do zasiłku dla bezrobotnych na okres 365 dni, tj. do 4 grudnia 2023 r. E. K. była zatrudniona do 7 lipca 2022 r. a od 8 lipca 2022 r. do 3 grudnia 2022 r. pobierała świadczenie rehabilitacyjne. Pismem z dnia 13 października 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu poinformował Powiatowy Urząd Pracy w Oleśnicy, że E. K. zostało przyznane prawo do świadczenia rehabilitacyjnego od 4 grudnia 2022 r. do 3 marca 2023 r. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] października 2023 r. nr [...] Starosta Oleśnicki pozbawił stronę statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia 5 grudnia 2022 r. do dnia 3 marca 2023 r., tj. za okres, za który przyznano stronie świadczenie rehabilitacyjne. Jednocześnie uznano stronę za osobę bezrobotną z dniem 4 marca 2023 r. oraz od tego dnia wznowiono wypłatę zasiłku dla bezrobotnych. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że późniejsze przyznanie stronie świadczenia rehabilitacyjnego na okres, za który równocześnie wypłacono zasiłek dla bezrobotnych, nie zmienia okresu przysługiwania tego zasiłku i tym samym okres ten nie ulega wydłużeniu o czas za jaki dokonano rozliczenia tego świadczenia. W odwołaniu od powyższej decyzji E. K. wniosła o zmianę decyzji organu pierwszej instancji przez przyznanie zasiłku dla bezrobotnych na dalszy okres, tj. po dniu 4 grudnia 2023 r. Według strony okres 356 dni pobierania zasiłku dla bezrobotnych należy liczyć od dnia 4 marca 2023 r., tj. po zakończeniu okresu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, a nie od 4 grudnia 2022 r. Skoro organ pozbawił stronę statusu bezrobotnego za okres od 5 grudnia 2022 r. do 3 marca 2023 r. i prawa do zasiłku za ten okres, to w sposób nieuprawniony nalicza okres wypłacania zasiłku od dnia 5 grudnia 2022 r. Skraca o 3 miesiące okres wypłaty ww. zasiłku, co stanowi rażąco błędną wykładnię przepisów prawa. Decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] Wojewoda Dolnośląski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję wyjaśniając, że kwoty zasiłku dla bezrobotnych traktuje się jak świadczenia wypłacane w kwocie zaliczkowej, a organ rentowy dokonuje wypłaty świadczenia, pomniejszając je o kwotę wypłaconego zasiłku. W ten sposób ustawodawca wykluczył możliwość równoległego posiadania prawa do dwóch świadczeń, tj. zasiłku dla bezrobotnych i świadczenia rehabilitacyjnego. Kwota wypłaconego zasiłku dla bezrobotnych ulega swoistemu przekształceniu w świadczenie wypłacane przez ZUS. Dochodzi w ten sposób do konwersji pobranego zasiłku w zaliczkę na poczet uzyskanego świadczenia. Zasiłek dla bezrobotnych za okres pokrywający się z okresem pobierania świadczenia rehabilitacyjnego jest zwracany przez organ rentowy na rachunek powiatowego urzędu pracy. Organ odwoławczy wskazał, że konsekwencją zastosowania art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U.2023.735 ze zm.), dalej jako "u.p.z.", jest to, że status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku przysługuje od momentu upływu okresu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. Żądanie strony zmierza natomiast do zapewnienia możliwości pobrania i skorzystania z całości okresu, na jaki był przyznany zasiłek dla bezrobotnych, pomimo dokonania rozliczenia w trybie art. 78 ust. 1 u.p.z. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. K. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie zasiłku dla bezrobotnych za cały okres 365 dni, począwszy od 4 marca 2023 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2024 r. oddalił skargę wskazując, iż w przypadku przyznania bezrobotnemu świadczenia rehabilitacyjnego, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku następuje za okres, za który przyznano to świadczenie. Przepis art. 78 u.p.z. nie przewiduje natomiast przesunięcia końcowej daty przysługiwania statusu osoby bezrobotnej i okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych w zakresie odpowiadającym okresowi pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. Gdyby takie przesunięcie było intencją ustawodawcy, stosowne uregulowanie znalazłoby się w art. 78 ust. 4 u.p.z. Sąd I instancji podkreślił, że powyższy przepis ma charakter samodzielny i w istocie wyklucza możliwość podważenia zaskarżonej decyzji. Przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c) u.p.z. stanowi, że posiadanie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego jest przesłanką uniemożliwiającą korzystanie ze statusu bezrobotnego. Zatem przyznanie bezrobotnemu tego świadczenia na określony okres skutkuje pozbawieniem statusu osoby bezrobotnej na ten okres. W konsekwencji przepis ten został prawidłowo zastosowany w dotychczasowym postępowaniu. E. K. wywiodła od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 73 ust. 1 pkt 2 lit. b) i art. 78 ust. 4 u.p.z. polegające na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie pozbawienia skarżącej statusu bezrobotnego za okres od 5 grudnia 2022 r. do 3 marca 2023 r. i prawa do zasiłku za okres, za który przyznano skarżącej świadczenie rehabilitacyjne oraz uznania skarżącej za osobę bezrobotną z dniem 4 marca 2023 r. i wznowieniu od tego dnia wypłaty zasiłku dla bezrobotnych, podczas gdy okres uprawniający skarżącą do pobierania zasiłku dla bezrobotnych wynosi 365 dni i winien być liczony od 4 marca 2023 r. do 4 marca 2024 r. Na podstawie powyższego zarzutu skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi przez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz rozważenie uchylenia w części poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, tj. w zakresie uznania skarżącej za osobę bezrobotną z dniem 4 marca 2023 r. oraz wznowienia wypłaty zasiłku dla bezrobotnych od tego dnia, a także zasądzenie zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Powyższy zarzut został szerzej umotywowany. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Spór w niniejszej sprawie dotyczy możliwości zaliczenia zasiłku dla bezrobotnych na poczet świadczenia rehabilitacyjnego. Przepis art. 78 ust. 1 u.p.z. stanowi w tym zakresie, iż w przypadku przyznania bezrobotnemu m.in. świadczenia rehabilitacyjnego w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę za okres, za który pobierał m.in. zasiłek dla bezrobotnych, pobrane z tego tytułu kwoty w wysokości uwzględniającej zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i składkę na ubezpieczenie zdrowotne zalicza się na poczet przyznanego przez organ rentowy świadczenia, a zatem także świadczenia rehabilitacyjnego. Kwoty te traktuje się jak świadczenia wypłacane w kwocie zaliczkowej w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 78 ust. 1 u.p.z.). W przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę na okres, w którym był bezrobotny, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku następuje za okres, za który przyznano świadczenie rehabilitacyjne w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 78 ust. 4 u.p.z.). Z niekwestionowanych okoliczności niniejszej sprawy wynika, iż skarżącej przyznano zasiłek dla bezrobotnych od 5 grudnia 2022 r. na okres 365 dni, tj. do 4 grudnia 2023 r. Jednocześnie organ rentowy przyznała skarżącej świadczenie rehabilitacyjne za okres od 4 grudnia 2022 r. do 3 marca 2023 r. W takiej sytuacji pozbawienie skarżącej statusu osoby bezrobotnej i zasiłku dla bezrobotnych za okres, na który przyznano skarżącej świadczenie rehabilitacyjne odpowiada treści ww. regulacji prawnych. Trafnie wskazał Sąd I instancji, iż przepisy art. 78 ust. 1 i 4 u.p.z. nie dają podstaw do takiego rozumienia zależności pomiędzy świadczeniem rehabilitacyjnym i zasiłkiem dla bezrobotnych jak na to wskazuje skarżąca. Regulacja ta mówi jednoznacznie o pozbawieniu statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku za okres, za który przyznano świadczenie rehabilitacyjne. Nie stanowi natomiast o przesunięciu w czasie jednego ze zbiegających się świadczeń, tak aby osoba uprawniona do nich mogła pobrać każde z nich w pełnej wysokości. Trafnie argumentuje Sąd I instancji wskazując na normę art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c) u.p.z. stanowiącą, iż prawo do świadczenia rehabilitacyjnego uniemożliwia posiadanie statusu bezrobotnego. Powyższe oznacza, że nie tylko wzgląd na wynik wykładni językowej, ale także wynik wykładni systemowej wewnętrznej i celowościowej, nie pozwala uznać, że doszło do naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 73 ust. 1 pkt 2 lit. b) i art. 78 ust. 4 u.p.z. Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącego z tytułu pomocy prawnej udzielanej z urzędu podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (art. 258 – 261 p.p.s.a.).