I OSK 24/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Mariola Kowalska sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 1 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 291/24 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 8 kwietnia 2024 r. nr SKO.4111.3085.2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 291/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 8 kwietnia 2024 r. nr SKO.4111.3085.2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie (dalej też SKO, Kolegium) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Karlina z dnia 27 listopada 2023 r. odmawiającą przyznania [...] prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, na podstawie właściwych norm (przepisów) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej też u.ś.r.), w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO stwierdziło, że mimo błędnej wykładni organu I instancji i nieprawidłowego zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. (z którą to wykładnią organ odwoławczy się nie zgodził i uznał za wadliwą) - organ odwoławczy przychylił się jednak do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że wprawdzie matka osoby wymagającej opieki nie żyje, zaś ojciec jest osobą w podeszłym wieku i z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie sprawować opieki nad synem - jednak jako osoba zobowiązana do alimentacji w pierwszej kolejności - nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnoprawności, a jest to jedyna przesłanka która umożliwiałaby przyznanie świadczenia kolejnej osobie zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję wniosła [...]. Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Zdaniem Sądu, opieka nad bratem byłaby możliwa gdyby osoba zobowiązana do alimentacji w pierwszej kolejności (ojciec) legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium słusznie zatem przyjęło, że obowiązujące przepisy nie pozwalają na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej z tytułu opieki nad niepełnosprawnym bratem, w sytuacji gdy ojciec osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: 1. naruszenie przepisu prawa materialnego polegającej na błędnej wykładni art. 17 ust 1a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagająca opieki, jest legitymowanie się przez żyjących rodziców osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w sytuacji gdy rodzic sam wymaga opieki z uwagi na wiek i stan zdrowia. 2. naruszenie przepisu prawa procesowego - poprzez niesłuszne oddalenie skargi podczas gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., bowiem organ odwoławczy orzekł jednoznacznie sprzecznie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, oceniając go dowolnie czym naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów wykraczając poza granice swobody, ponadto materiał dowodowy zebrany przez organ był nie kompletny, gdyż organ nie zbadał kto faktycznie sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny oraz kto faktycznie może ją sprawować. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych, w tym kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, oraz zrzeczono się rozprawy. Ponadto wniesiono o rozważenie zastosowania do niniejszej sprawy przepisu art. 187 § 1 p.p.s.a. zdaniem skarżącego w zaistniałej sprawie występuje istotne zagadnienie prawne dotyczące osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, które faktycznie nie mogą sprawować rzeczywistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a tym samym "blokują" możliwość sprawowania osobistej opieki dalszym członkom rodziny, którzy faktycznie mogą taka opiekę sprawować. Odpowiedź na skargę kasacyjną wniosło SKO w Koszalinie dochodząc jej oddalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej. Analizując zarzuty kasacyjne w powyżej określonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że autor skargi kasacyjnej zarzucając naruszenie wskazanych przepisów tak materialnych (u.ś.r.), jak i przepisów postępowania (k.p.a.) nie powiązał naruszenia tych przepisów z naruszeniem przez Sąd I instancji odpowiednich przepisów ustawy procesowej p.p.s.a. Wskazać zatem należy, że w doktrynie postępowania sądowoadministracyjnego oraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest, podzielany przez skład orzekający w niniejszej sprawie, pogląd, zgodnie z którym istotą postępowania zainicjowanego skargą kasacyjną w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania (por. np. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2005 r. sygn. akt FSK 2706/04 czy wyrok NSA z dnia 13 lutego 2007 r. sygn. akt II FSK 329/06, publ: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Samodzielną podstawę zarzutów kasacyjnych w przypadku kontroli kasacyjnej postępowania, które doprowadziło do wydania zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego stanowić będą więc jedynie te przepisy, które w przypadku postępowania sądowoadministracyjnego regulują jego przebieg. Wojewódzki sąd administracyjny prowadzi bowiem postępowanie na podstawie przepisów p.p.s.a., a nie przepisów k.p.a. czy u.ś.r. Zatem, sąd ten nie może naruszyć samodzielnie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych czy ustawy k.p.a., a jedynie wadliwie ocenić ich ewentualne naruszenie przez organ administracji publicznej przy nieodpowiednim zastosowaniu, w efekcie tej kontroli, przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007 r. sygn. akt II FSK 216/06). Modelowo zatem zarzut naruszenia przepisów postępowania stosowanych przez organy administracji może być, na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzutem skutecznym jedynie wówczas, gdy zostanie jednocześnie powiązany z naruszeniem odpowiednich przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne, czyli w niniejszej sprawie art. 151 p.p.s.a. bowiem to ten przepis stanowił podstawę oddalenia skargi. (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2005 r. sygn. akt I FSK 109/05). Podobnie naruszenia przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można skutecznie zarzucić jeżeli nie zostanie on powiązany z ustawą procesową p.p.s.a. Sąd Administracyjny orzekając w I instancji nie mógł bowiem naruszyć przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem ich nie stosował. Jednocześnie, pozostając na gruncie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełnym składzie z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010/1/1) należy uznać, że brak powiązania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów k.p.a. z naruszeniem stosowanych przez ten sąd przepisów p.p.s.a. nie dyskwalifikuje samej skargi kasacyjnej i nie może prowadzić do nierozpoznania merytorycznego jej zarzutów (por. ONSAiWSA 2010/1/1, s. 33 i n., szczeg. s. 38-39). W przedmiotowej sprawie zarzut materialny, jak i zarzut naruszenia przepisów regulujących postępowanie administracyjne, mimo że nie zostały powiązane z zarzutem naruszenia odpowiednich przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne, powinny być zatem w świetle powyższego potraktowane jako zarzuty braku właściwej kontroli zastosowania wskazanych przepisów przez Sąd I instancji. (por. wyrok NSA z dnia 5 listopada 2025 r. I OSK 3018/23). Tymczasem, Naczelny Sąd Administracyjny bada naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest rolą sądu wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia po pierwsze wynika z nie bez przyczyny ustanowionego przymusu adwokackiego (art. 175 § 1 p.p.s.a.), po drugie jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2022r. sygn. akt I OSK 2161/22 i przywoływane tam orzecznictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl.; por. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2024, s. 650–669). Zważywszy jednak, że wskazane uchybienia nie uniemożliwiają ustalenia granic wniesionej skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że została ona sporządzona w stopniu umożliwiającym jej merytoryczne rozpoznanie. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie czy skarżącej (siostrze) przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym bratem - [...], w sytuacji gdy ojciec nie legitymuje się - na dzień wydawania decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W sprawie bezspornym jest, że [...] na mocy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym. Bratem opiekuje się siostra - skarżąca [...]. Niesporne jest również, że [...] ma jeszcze żyjącego rodzica - ojca, który w dniu wydania decyzji legitymował się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności. Przypomnieć należy, że zgodnie z obowiązującym w dniu wydania decyzji art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl zaś art. 17 ust. 1a powołanej ustawy, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Uprawnienia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego ściśle powiązane są z obowiązkiem alimentacyjnym – ten zaś obciąża krewnych w linii prostej, a w linii bocznej wyłącznie rodzeństwo (art. 128 k.r.o.). Zgodnie z treścią art. 131 k.r.o. obowiązek alimentacyjny powstaje także w przypadku nawiązania stosunku przysposobienia, dotyczy też ojczymów, macoch i pasierbów (art. 144 k.r.o.). Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie ustanawia przy tym wzajemnego obowiązku alimentacyjnego względem innych osób aniżeli małżonkowie oraz krewni – w linii prostej (niezależnie od stopnia pokrewieństwa, tj. rodzice, dzieci, wnuki, prawnuki, dziadkowie, pradziadkowie) lub w linii bocznej (do II stopnia, tj. rodzeństwo), a także powinowaci w wypadkach określonych w art. 144 k.r.o. W szczególności obowiązek alimentacyjny nie ciąży na powinowatych w linii bocznej, takich jak kuzynostwo. Jednocześnie stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (zob. K. Małysa–Sulińska, A. Kawecka, Komentarz, [w:] Świadczenia rodzinne. Komentarz. Redakcja naukowa K. Małysa–Sulińska, Warszawa 2023, s. 302–361). Treść przytoczonych przepisów nie budzi żadnych wątpliwości językowych ani interpretacyjnych. Również Sąd wojewódzki nie kwestionował treści wyżej przytoczonych regulacji prawnych. W tym miejscu wskazać jednak należy, że w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl), Sąd ten stwierdził, że w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, zasady dostępu do niego zostały określone z uwzględnieniem pierwszeństwa osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności określonych w art. 17 ust. 1a u.ś.r. Regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym ustawodawca - jak wskazano w uchwale - był przy tym uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby uprawnionej do świadczenia w pierwszej kolejności, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby uprawnione w kolejności dalszej, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą. Taka regulacja nie jest sprzeczna z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa, jak też z wyrażoną w art. 2 zasadą sprawiedliwości społecznej. Zastosowanie takiego zobiektywizowanego kryterium, a nie zależnego od ocen stanu faktycznego dokonywanych każdorazowo przez organ, nie narusza w oczywisty sposób wartości wiązanych z demokratycznym państwem prawnym, takich jak pewność prawa i przewidywalność rozstrzygnięć władzy publicznej w stosunku do obywatela. Formułując warunki odstąpienia od literalnego rozumienia przepisu, w orzecznictwie wskazuje się, że może to mieć miejsce, gdy językowe dyrektywy interpretacyjne nie pozwalają z danego tekstu prawnego wyinterpretować jednoznacznej normy postępowania w jakieś sprawie albo gdy wykładnia językowa pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią innych norm, prowadzi do absurdalnych z punktu widzenia społecznego lub ekonomicznego konsekwencji, rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć lub pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnie akceptowanymi normami moralnymi. W przypadku objętych wnioskiem przepisów nie zachodzą okoliczności wskazujące na błąd legislacyjny czy poddające w wątpliwość racjonalność albo celowość przyjętego rozwiązania. Dalej w uchwale wskazuje się, że zarówno art. 18, jak i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, zobowiązują państwo do zapewnienia rodzinie pomocy i ochrony, nie konkretyzując warunków jej przyznania i pozostawiając tym samym ustawodawcy określenie form i przesłanek jej świadczenia. Zgodnie natomiast z art. 81 Konstytucji RP, praw określonych w art. 71 Konstytucji RP można dochodzić w granicach określonych w ustawie. Świadczenie pielęgnacyjne jest instrumentem wspierania rodzin będących w trudnej sytuacji ze względu na konieczność opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Obowiązek wsparcia rodziny jako wspólnoty nie oznacza jednak obowiązku wspierania każdego z jej członków w taki sam sposób. Przez odesłanie do standardów określanych w ustawie, ustrojodawca w Konstytucji upoważnił ustawodawcę do przyjęcia szczegółowych form i zasad realizowania wskazanych zadań państwa. Ich katalog może być różny, a przyjęte rozwiązania ustawowe zróżnicowane. Regulacja art. 17 ust. 1a i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., konstytuująca warunek konieczny (sine qua non) legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez osoby zobowiązane do alimentacji w pierwszej kolejności, by z uprawnienia do skutecznego wnioskowania o świadczenie skorzystać mogli dalsi krewni, jest rozwiązaniem zgodnym z unormowaniom Konstytucji RP. Wskazano na rozbieżności występujące w stosowaniu ww. przepisów w procesie orzeczniczym, których przyczyny nie wynikały z niezrozumienia niejednoznacznego tekstu prawnego, implikującego poszukiwanie rozwiązania w optymalny sposób realizującego intencję prawodawcy, a dotyczyły częściowego odstąpienia od brzmienia ww. przepisów i stosowania ich z pominięciem warunków wyrażonych wprost w ich treści, co uzasadniano wynikiem sprzecznym z chronionymi konstytucyjnie wartościami. Wyjaśniono, że sam fakt ustalenia przez ustawodawcę określonej kolejności ubiegania się o przyznanie świadczenia rodzinnego przez członków rodziny, z uprzywilejowaniem osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności, nie oznacza odejścia od zasad równości i sprawiedliwości społecznej, ochrony i opieki nad rodziną, szczególnej pomocy rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zabezpieczenia społecznego dla osób pozostających bez pracy nie z własnej woli (art. 2, art. 32, art. 18, art. 67 ust. 2 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP). Działanie prawodawcy było bowiem celowe i uwzględniało kontekst systemowy, a więc pełny katalog świadczeń opiekuńczych przewidzianych w u.ś.r. Limitowanie dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego, w oparciu o ww. kryterium zobiektywizowane, nie mogło zostać uznane za rażące naruszenie zasad równości i sprawiedliwości społecznej. Zastosowany w normie cenzus orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, zapewnia dostęp do świadczenia wszystkim jednostkom pozostającym w takiej samej sytuacji faktycznej, co eliminuje jego potencjalnie dyskryminujący charakter. Dodatkowo sam proces decyzyjny ustalania tego prawa, nie ma zakorzenienia w uznaniu administracyjnym organu (vide: uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W świetle powołanej uchwały, na gruncie rozpoznawanej sprawy, należy przyjąć, że nie jest rolą sądu administracyjnego znalezienie optymalnego rozwiązania normatywnego dla zasad przyznawania w konkretnym przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, ale zbadanie czy w danej sprawie organ prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy prawa. Decyzja administracyjna wydawana w kwestii przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest bowiem decyzją uznaniową. Jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanej uchwale brzmienie nadane ustawie przez ustawodawcę względem standardów konstytucyjnych nie jest przeciwskuteczne, rażąco i w sposób oczywisty je naruszające. Wprowadzenie przez ustawodawcę określonej kolejności dla członków rodziny do ubiegania się przez nich o przyznanie świadczenia socjalnego nie oznacza, że państwo nie wywiązuje się z obowiązku ochrony rodziny i nie uwzględnia jej dobra, jak też nie udziela wsparcia rodzinom znajdującym się w trudnym położeniu ze względu na niepełnosprawność. To właśnie sytuacja rodziny jako całości, związana ze stanem zdrowia poszczególnych jej członków, uzasadnia udzielanie pomocy. Świadczenia dla opiekunów zostały ukształtowane w sposób, który zapewnia szerokie możliwości roztoczenia opieki nad osobą niepełnosprawną przez członków rodziny, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w pierwszej kolejności ojcu osoby wymagającej opieki – [...]. Dopiero w sytuacji, gdy osoba zobowiązana w pierwszej kolejności do alimentacji, tj. gdy ojciec osoby wymagającej opieki nie może podjąć się opieki z uwagi na swój stan zdrowia, o świadczenie pielęgnacyjne wystąpić może osoba spełniająca kryteria wskazane w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy. Z tym, że ustawodawca wyraźnie wskazał, że osobą, która nie może podjąć się opieki jest jedynie ten członek rodziny, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Raz jeszcze podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanej uchwale stwierdził, iż w przypadku sprawowania opieki nad osobą, w stosunku do której istnieje bliższa osoba zobowiązana do alimentacji, warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom wymienionym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. - czyli dalszym zobowiązanym do alimentacji, jest legitymowanie się przez osobę uprawnioną jako pierwszą - orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22; wyrok NSA z dnia 25 listopada 2022 r., I OSK 148/22; wyrok NSA z dnia 25 listopada 2022 r., I OSK 161/22, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym wniosek o rozważenie zastosowania do niniejszej sprawy przepisu art. 187 § 1 p.p.s.a. nie znajduje uzasadnienia - bowiem jak już wyżej wykazano i wyjaśniono - przywołaną uchwałą rozstrzygnięto dokładnie takie zagadnienie. Za Sądem I instancji należy stwierdzić, że na przyjęte "(...). w sprawie stanowisko nie mógł wpłynąć fakt, że wskazaną powyżej, poprzednią decyzją Kolegium z dnia 8 stycznia 2021 r. przyznano skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem. Obecnie kontrolowana sprawa zainicjowana została nowym wnioskiem skarżącej z dnia 3 listopada 2023 r. i stanowiła nową sprawę ocenianą w świetle ustalonego w tej sprawie stanu faktycznego oraz obowiązującego na datę wydawania decyzji stanu prawnego. Co istotne w okresie pomiędzy ww. decyzją Kolegium a datą decyzji kończącej niniejsze postępowanie, podjęta została uchwała NSA z dnia 14 listopada 2022 r., która usunęła wcześniej pojawiające się wątpliwości związane z możliwością przyznania świadczenia na rzecz innej osoby, w sytuacji, kiedy w kręgu osób spokrewnionych w pierwszym stopniu istnieją osoby zdolne do sprawowania opieki. Powyższa uchwała NSA została uwzględniona w kontrolowanej sprawie. Z tych też względów podnoszona przez skarżącą okoliczność braku faktycznej możliwości sprawowania opieki nad bratem przez ojca nie może zostać uwzględniona". Pogląd ten podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, a to skutkuje uznaniem skargi kasacyjnej za niezasadną. W konsekwencji, powyższe doprowadziło do wniosku, że zarzut materialnoprawny oparty na naruszeniu art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie był trafny. Jak bowiem wyżej wywiedziono, nie legitymowanie się przez ojca osoby niepełnosprawnej orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, na dzień złożenia wniosku o przyznanie tego świadczenia, wyklucza dalszego członka rodziny od możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Odmówić słuszności należy także zarzutowi naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W ocenie autora skargi kasacyjnej organ odwoławczy orzekł jednoznacznie sprzecznie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, oceniając go dowolnie czym naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów wykraczając poza granice swobody, ponadto materiał dowodowy zebrany przez organ był nie kompletny, gdyż organ nie zbadał kto faktycznie sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny oraz kto faktycznie może ją sprawować. W tym miejscu pokreślenia wymaga, że autor skargi kasacyjne w żaden sposób nie wykazał sprzeczności zaskarżonego orzeczenia z zebranym materiałem dowodowym. Z materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, że opiekę nad niepełnosprawnym [...] sprawuje siostra - [...]. Z tego samego materiału dowodowego wynika także, że niepełnosprawny wymagający opieki [...] ma ojca, czyli osobę w pierwszej kolejności zobowiązaną do alimentacji, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu lekkim. Z zastosowanych w sprawie i przywołanych powyżej przepisów na dzień wnioskowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyrażane wynika, że obowiązujące przepisy nie pozwalają na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej z tytułu opieki nad niepełnosprawnym bratem, w sytuacji gdy ojciec osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Materiał dowodowy był kompletny i nikt nie zaprzecza, że wynika z niego, że to siostra sprawuje opiekę nad bratem, jednak jak już wyjaśniono - organy administracyjne, jak i Sądy administracyjne orzekają w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu wydania zaskarżonej decyzji (a właściwie w oparciu o przepisy obowiązujące na dzień złożenia wniosku), a nie w oparciu o subiektywne przekonanie strony co do powinności społecznej. Skoro zatem autor skargi kasacyjnej uważa, że "organ odwoławczy orzekł jednoznacznie sprzecznie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym" oraz "dowolnie" - winien był to wykazać. Naczelny Sąd Administracyjny w powyższej analizie sprawy wykazał bowiem, że taka sprzeczność i dowolność w sprawie nie zachodzi. Nietrafnie autor skargi kasacyjnej podnosi, że Sąd I instancji bezpodstawnie przyjął, że schorowany ojciec niepełnosprawnego [...] jest w stanie się nim opiekować, gdyż nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zauważyć należy, że powołane wyżej przepisy regulują jedynie sposób prowadzenia postępowania administracyjnego przez organy - które w opinii Sądu Naczelnego nie zostały naruszone. Skarżąca kasacyjnie podnosi naruszenie powyższych przepisów próbując zakwestionować zasadność wykładni przepisów prawa materialnego dokonanej przez Sąd I instancji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że o zakresie postępowania dowodowego w rozpoznawanej sprawie decydowały przepisy prawa materialnego, których wykładni Sąd I instancji dokonał jednak w sposób prawidłowy. Zarówno Sąd I instancji, jak i organ odwoławczy trafnie stwierdziły, że skoro [...] ma żyjącego ojca i na dzień wydania decyzji nie legitymował się on orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to ciąży na nim obowiązek alimentacyjny w stosunku do syna wynikający z art. 128 w zw. z art. 23 krio, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne nie mogło zostać przyznane skarżącej. Reasumując, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że obydwa zarzuty skargi kasacyjnej są nieuprawnione, tym samym Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 151 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. Odnosząc się natomiast do zgłoszonego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, wskazać należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258–261 p.p.s.a.