Sygnatura
I OSK 2536/23
I OSK 2536/23 - Wyrok NSA z 2025-05-27
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 27 maja 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Małopolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 51/23 w sprawie ze skargi J.T. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 7 listopada 2022 r., nr WS-VI.7534.3.87.2022.KP w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 23 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 51/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.T. na decyzję Wojewody Małopolskiego z 7 listopada 2022 r. nr WS-VI.7534.3.87.2022.KP w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz zasądził od Wojewody Małopolskiego na rzecz J.T. kwotę 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Prezydent Miasta Krakowa decyzją z 21 kwietnia 2022 r. nr 2 znak: GS-11.6821.61.2020.EW, na podstawie art. 136 ust. 3, art. 142 ust. 1, art. 4 pkt 9b, art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i art. 104 K.p.a. odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej jako części działek: nr A o pow. [...] ha oraz nr B o pow. [...] ha, poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], obj. księgą wieczystą nr [...], w granicach parceli katastralnej l. kat. [...] b. gm. kat. [...], na rzecz: J.T., A.A., B.Z. oraz Z.C. Organ I instancji wskazał, że na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 7 listopada 1951 r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa część parceli katastralnej l. kat. [...] o pow. [...] m2 b. gm. kat. [...], jako niezbędną na cele budowy Miasta [...]. Właścicielką przedmiotowej nieruchomości była K.C. Na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 28 lutego 1953 r. wywłaszczono na cele linii kolejowej [...] [...] m2 z parceli katastralnej I. kat. [...] b. gm. kat. [...]. Na podstawie kompilacji mapy katastralnej z mapą ewidencyjną, sporządzonej przez geodetę uprawnionego ustalono, że objęta roszczeniem o zwrot parcela katastralna I. kat. [...] b. gm. kat. [...] weszła w skład kilkunastu działek, m.in. działki o nr C. Na podstawie mapy z projektem podziału nieruchomości wpisanej do ewidencji pod nr [...] w dniu 31 stycznia 2020 r. ustalono, że działka nr C o pow. [...] ha, poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] podzieliła się na działki: nr 1 o pow. [...] ha, nr 2 o pow. [...] ha, nr 3 o pow. [...] ha, nr 4 o pow. [...] ha, nr 5 o pow. [...] ha, nr 6 o pow. [...] ha, nr 7 o pow. [...] ha, nr 8 o pow. [...] ha, poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...]. Po porównaniu kompilacji map wykonanej przez geodetę uprawnionego z aktualną mapą ewidencyjną ustalono, że objęte roszczeniem o zwrot są części działek: nr 2 i nr 8, poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...]. Niniejsza decyzja rozstrzyga zgłoszone roszczenie w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako części działek: nr 8 i nr 2, poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli katastralnej I. kat. [...] b. gm. kat. [...]. Organ wskazał, że nieruchomość oznaczona jako działka nr C, poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] objęta jest księgą wieczystą nr [...] i stanowi własność Skarbu Państwa. Podział działki nr C, poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] nie został ujawniony w przedmiotowej księdze wieczystej. Ponadto decyzją nr 30/2020 o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z 20 lipca 2020 r. Wojewoda Małopolski udzielił zezwolenia na realizację inwestycji drogowej pn. [...], odcinek realizacyjny nr III od km 640+600 węzeł [...] (bez węzła) do km 658+869,30 węzeł "[...] " (bez węzła) w [...], długości 18,296 km, zlokalizowana w województwie małopolskim w powiece krakowskim w gminie [...], w miejscowości [...] w gminie [...], w miejscowości: [...], [...], [...], [...], [...], w gminie [...] w miejscowości: [...], [...], [...], [...], [...], Zastów oraz na terenie gminy miejskiej [...] w ramach zadania: "[...], odcinek [...] (granica z woj. świętokrzyskim - [...] (do węzła [...]. Przedmiotowa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 6 grudnia 2021 r. W decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z dnia 20 lipca 2020 r. wskazano, że między liniami rozgraniczającymi teren projektowanego pasa drogi ekspresowej [...] znajduje się m.in. działka nr 2, co oznacza, że zgodnie z art. 11 f ust. 9 ustawy z dnia 10 kwietnia 2013 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych nie mogła być ona przedmiotem obrotu w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami. Takim obrotem jest również zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wskazano też, że w granicach terenu niezbędnego dla realizacji inwestycji (teren linii kolejowych) znajduje się działka nr 8. Działka nr 8, zgodnie z art. 20a ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych została zajęta na czas realizacji inwestycji. Działka nr C jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania ruchu kolejowego. Przez przedmiotową działkę przebiega czynna linia kolejowa nr [...]. Aktualnie, po podziale nieruchomości oznaczonej jako działka nr C linia kolejowa przebiega przez działkę nr 8. Wojewoda Małopolski, po rozpatrzeniu odwołania J.T., decyzją z 7 listopada 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji wyrażone w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględnił skargę. Sąd I instancji wskazał, że podstawę prawną kontrolowanej decyzji stanowił art. 136 ust 3 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 z późn. zm., dalej; u.g.n.). Wyjaśnił też, że przedmiotowa sprawa dotyczy przejęcia własności nieruchomości (wywłaszczenia) jakie dokonało się w latach 50 -tych ubiegłego wieku. Sąd I Instancji uznał za prawidłowe stanowisko organu, że objęcie nieruchomości (czy też jej części) a należącej do Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego decyzją dotyczącą udzieleniem zgody na realizację inwestycji drogowej wyłącza możliwość legalnego obrotu tą nieruchomości – także w zakresie jej zwrotu byłemu właścicielowi na podstawie art. art. 136 ust 3 u.g.n. Zgodnie z art. 11d ust 9 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1474) z dniem zawiadomienia, o którym mowa w ust. 5 (zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej), nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego, objęte wnioskiem o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, nie mogą być przedmiotem obrotu w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami. Z kolei art. 11d ust 10 stanowi, iż czynność prawna dokonana z naruszeniem zakazu, o którym mowa w ust. 9, jest nieważna. W ocenie sądu termin "czynność prawna" o której mowa w tym przepisie, nie należy interpretować wąsko w rozumieniu cywilistycznym, jako zdarzenie prawne mające na celu wywołanie skutków w zakresie prawa cywilnego (ustanowienie, zmiana lub zniesienie stosunku prawnego) ale szeroko jako każdy obrót nieruchomością, o którym mowa w ustawie o gospodarce nieruchomościami tj. także jej zwrot, na podstawie art 136 tejże ustawy. Sąd I instancji poparł także stanowisko organu, że zajęcie nieruchomości pod infrastrukturę kolejową w granicach tzw. terenów zamkniętych określonych przez właściwych ministrów i kierowników urzędów centralnych, wyłącza taką nieruchomość z obrotu, także co do jej zwrotu na rzecz jej byłego właściciela lub jego następców prawnych. Tereny zamknięte bowiem, to tereny o charakterze zastrzeżonym ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa (art. 2 pkt 9, art. 4 ust 2a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 z późn. zm.). Sąd I instancji powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego (pełny skład SN) z dnia 26 października 2007 r. III CZP 30/07, która stanowiła, że wyłączenie z obrotu może wynikać także ze szczególnego charakteru nieruchomości. Przykładem takiego wyłączenia są nieruchomości niezbędne dla celów obronności i bezpieczeństwa, określone w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 2004 r. w sprawie określenia rodzajów nieruchomości uznanych za niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa państwa (Dz.U. Nr 207, poz. 2107). W ocenie Sądu I instancji, sprawa nie jest jednak wyjaśniona dostatecznie do jej rozstrzygnięcia, zaś decyzje organów obu instancji zawierają niejasności oraz stwierdzenia które nie poddają się pozytywnej weryfikacji. Przedmiotem wywłaszczenia w oparciu o dwa orzeczenia wywłaszczeniowe była działka nr [...], w tym jej część o powierzchniach [...] m2 pod budowę miasta i kombinatu [...] oraz inna część o powierzchni [...] m2 na cele linii kolejowej. Dalej organ podaje, że działka ta (działka wywłaszczona i objęta żądaniem zwrotu) weszła w skład wymienionych, bodajże [...] działek, w tym działki nr C o powierzchni [...] ha. W ocenie sądu nie jest jasne (nie wynika to z decyzji) jak wywłaszczona działka o powierzchni nieco ponad [...] ha weszła w skład [...] działek, w tym objętej niniejszym postępowaniem działki o powierzchni o powierzchni [...] ha. Podział działki nr C na działki, między innymi będące przedmiotem niniejszego postępowania nr 2 i nr 8, organ I instancji dokonał na podstawie mapy z projektem podziału nieruchomości wpisanej do ewidencji pod nr [...]. Mapa ta jednak nie zalega w aktach administracyjnych. Obrazowo działki nr 2 i 8 nie są przez organ przedstawione na żadnej mapie zalegającej w aktach administracyjnych. Postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, czy jej części, związane jest z dokładnym określeniem przedmiotu postępowania, co na ogół wiąże się z naniesieniem na mapę granic terenu będącego przedmiotem żądania zwrotu. Umożliwia to bowiem kontrolę przez sąd decyzji w przedmiocie zwrotu nieruchomości, w zakresie identyfikacji terenu będącego przedmiotem postępowania jak i jego zagospodarowania. Z mapy zamieszczonej na karcie 58 można zauważyć zakreślony na niebiesko fragment działki oznaczonej jako działka nr C, gdzie legenda wskazuje, że jest to teren parceli katastralnej [...]. Nie wynika jednakże z tej mapy jaki jest przebieg granic działek będących przedmiotem postępowania (nr 2 i nr 8) ani z czego wynika zakreślenie terenu objętego dawną parcelą [...], bo teren działki nr C jest dużo większy niż obszar objęty zakreśleniem. Także zakreślenie na czerwono, na wydruku zamieszczonym na karcie 98 oraz karcie 84 z opisem "teren objęty wnioskiem o zwrot" (k. 84) nie wyjaśnia w jaki sposób ustalono przedmiot postępowania. Wydruk ten jest załącznikiem do protokołu z rozprawy administracyjnej (k. 101) a opis tam zamieszczony nie jest zgodny z zakreśleniem. Z opisu bowiem wynika, że objęte żądaniem zwrotu działki mają kształt trapezu, zakreślenie natomiast ma kształt trójkąta. Z pisma P. S.A. z 21 maja 2018 r. (k. 65), na które powołują się organy wynika, że działka nr C to w całości teren kolejowy. Z protokołu z rozprawy administracyjnej (k. 101) wynika, jednak że działki nr 2 i 8 (dawniej działka nr C) częściowo tylko zajęte są pod linię kolejową. Z protokołu tego wynika także, że w dniu rozprawy wykonano zdjęcia, które stanowią załącznik do protokołu. Zdjęć tych jednak w aktach administracyjnych brak. W końcu zwrócić uwagę należy na to, że organ II instancji wskazuje (3 str. decyzji), iż podział działki nr C nie został ujawniony w księdze wieczystej [...] (numer wskazany w decyzji jako nr księgi wieczystej nieruchomości objętej żądaniem jej zwrotu). Tymczasem w elektronicznym systemie ksiąg wieczystych dostępnym na internetowych stronach ministerstwa sprawiedliwości (co sprawdził sąd rozpoznając niniejszą sprawę, gdyż w aktach sprawy brak jest wypisu z księgi wieczystej nieruchomości objętej żądaniem zwrotu) wynika, że jest tam ujawniona działka nr 8, brak natomiast działki nr 2. Wyżej wykazane braki pozwalają uznać, że sprawa nie jest wyjaśniona do rozstrzygnięcia. Nie wiadomo jak przebiegają granice działek będących przedmiotem postępowania, jakie jest ich zagospodarowanie, w jakich granicach zajęte są pod projektowaną drogę a w jakich na cele kolejowe, czy w końcu jaka ich część jest zagospodarowana w inny sposób. Jak wskazano na wstępie organ nie wyjaśnił kwestii wielkości działek będących przedmiotem żądania zwrotu i procedowanych przez organ, skoro nieruchomość wywłaszczona była wielokrotnie mniejsza niż nieruchomość będąca przedmiotem postępowania. W ocenie Sądu I instancji organy naruszyły zasadę o której mowa w art. 7 K.p.a., która stanowi, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli a także przepis art. 77 § 1 K.p.a., stanowiący, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ocenie Sądu I instancji organy obu instancji nie podjęły czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie zebrały i nie rozpatrzyły materiału dowodowego w sposób konieczny do wyjaśnienia sprawy. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył Wojewoda Małopolski, zaskarżając wyrok w całości. Na podstawie art.176 w zw. z art.185 § 1 p.p.s.a skarżący kasacyjnie wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości, poprzez jego uchylenie i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Jednocześnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania polegające na naruszeniu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, przez błędne przyjęcie naruszenia przez organ art. 7 i art. 77 § 1 kpa polegającego na niepodjęciu przez organy obu instancji czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz braku zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. W ocenie skarżącego kasacyjnie organu wyjaśnienie podniesionych przez Sąd I instancji wątpliwości dotyczących kształtu i powierzchni części działek nr 2 i nr 8 w granicach parceli [...], kat. [...], gm. kat. [...], jak również sposobu ich zagospodarowania nie będzie mieć w sprawie istotnego znaczenia w świetle stanu prawnego działek nr 2 i nr 8, które nie mogą być przedmiotem obrotu. Odnosząc się do podniesionych przez Sąd wątpliwości, skarżący kasacyjnie wyjaśnił, że ustalając którym działkom ewidencyjnym odpowiada wywłaszczona parcela [...]. kat. [...], b. gm. kat. [...], organ odwoławczy oparł się na kompilacji mapy ewidencyjnej obejmującej działkę nr C, obr. [...], jednostka ewidencyjna [...], z wrysowaną przez geodetę uprawnionego mgr. inż. M.K. parcelą [...], kat. [...], gm. kat. [...], o której zwrot jako zbędnej na ceł wywłaszczenia wnoszą wnioskodawcy (karta akt nr 58). W aktach sprawy organu I instancji znajduje się mapa katastralna (karta akt nr 45). Na podstawie ww. kompilacji organ odwoławczy ustalił, że część parceli [...] stanowi część działki nr C. Skarżący kasacyjnie organ zaznaczył, że w przedmiocie zwrotu działek odpowiadających ww. parceli toczy się kilka postępowań. Na podstawie wydruku z części operatu nr [...] wpisanego do ewidencji gruntów i budynków w dniu 31.01.2020 r., tj. wykazu zmian gruntowych, stanowiącego opis mapy podziału działki nr C, obr. [...], jedn. ewid. [...] na działki: nr 1, nr 2, nr 3, nr 4, nr 5, nr 6, nr 7 i nr 8 (akta organu I instancji, karta akt nr 96), której brak w aktach zarzucił w wyroku Sąd I instancji oraz załączonej do niego (karta akt nr 95) przez organ I instancji mapy zasadniczej z wrysowanym przebiegiem granicy podziału działki nr 8 i nr 2, przecinającej poziomo działkę nr C, na której widoczne jest też położenie działki nr [...], położonej na północ od działki nr C (widocznej również na kompilacji map), organ odwoławczy ustalił, że parcela kat. [...] stanowi części działek nr 2 i nr 8. W aktach znajduje się zatem operat nr [...] w formie wydruku z ewidencji gruntów i budynków stanowiący wykaz zmian gruntowych oraz mapa obrazująca przebieg granicy podziału działki nr 8 i nr 2, przecinającej poziomo działkę nr C, a z ww. dokumentów i kompilacji map wynika, że część parceli [...] odpowiada częściom działek: nr 2 i nr 8. Powyższe potwierdza także porównanie wydruku z mapy zasadniczej oraz wydruku ortofotomapy z systemu geoportal z wrysowaną na czerwono działką nr C, znajdujących się przy protokole z rozprawy administracyjnej z 30.12.2021 r., na których widoczna jest granicząca z działką nr C działka nr [...] oraz działka [...]. Podniesiona przez Sąd wątpliwość, czy powierzchnia części parceli [...] w granicach działki nr C (znajdującej się w terenie zamkniętym) ma kształt trójkąta, czy też trapezu, w świetle ww. przeszkody prawnej nie ma istotnego znaczenia. Zauważyć także należy, że protokół z rozprawy i porównanie mapy zasadniczej oraz wydruku z ortotomapy, załączonych do protokołu z mapą zasadniczą z wrysowaną granicą ww. działek przebiegającej poziomo (karta akt nr 95) potwierdzają, że w granicach części działki nr 8 znajdują się tory kolejowe, skarpy oraz wiadukt kolejowy, natomiast działka nr 2 stanowi podnóże skarpy. Aktualny stan zagospodarowania ww. działek obrazuje również mapa z Miejskiego Systemu Informacji Przestrzennej. W przedmiotowej sprawie decydujący jest natomiast stan prawny nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony, w ustawowym terminie czternastu dni, nie zażądały jej przeprowadzenia, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Stosownie natomiast do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a zobligowany jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej powołano wyłącznie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Skarżący kasacyjnie, wskazując na nietrafność oceny Sądu I instancji co do naruszenia przez skarżący organ powyższych przepisów postępowania wyjaśniał, że ustalenia faktyczne i dowodowe, których brak zarzucił Sąd I instancji nie miały wpływu na wynik sprawy. Co więcej dowody te, w ocenie skarżącego kasacyjnie, były zbędne wobec stanu prawnego sprawy. Zarzut ten i jego uzasadnienie nie mają podstaw w świetle obowiązującego prawa. Żaden bowiem przepis nie zwalnia organu od ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników dla władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 § 1 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Prawidłowo Sąd I instancji wskazał na niemożność ustalenia, na podstawie przedstawionego przez organ administracji materiału dowodowego, granic gruntu, który był przedmiotem wniosku i którego ewentualny zwrot rozpatrywały organy administracji na podstawie art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd I instancji trafnie stwierdził, że nie można rozpatrywać wniosku o zwrot nieruchomości, nie oznaczając w sposób bezsprzeczny po pierwsze granic wywłaszczonej nieruchomości, po drugie granic nieruchomości objętej żądaniem zwrotu. Ustalenie granic dawnych działek ewidencyjnych i aktualnych działek objętych wnioskiem o zwrot jest kluczowym dokumentem w sprawie, który organ winien posiadać przed wydaniem decyzji. Skoro organy obu instancji nie ustaliły granic nieruchomości w sprawie, w której prowadzone jest postępowanie zwrotowe, to w istocie nie ustaliły najbardziej istotnej okoliczności faktycznej umożliwiającej organowi ocenę zajścia ustawowych przesłanek jej zwrotu. Jest to tym bardziej istotne, że jak wskazuje sam organ w skardze kasacyjnej, toczy się kilka postępowań obejmujących dawną parcelę l. kat. [...], w skład której wchodził również grunt objęty niniejszym postępowaniem. Niedopuszczalne byłoby, w świetle art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. orzekanie w tym samym przedmiocie. Odnosząc się natomiast do wyjaśnień skarżącego kasacyjnie, zauważyć należy, że z żadnego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy nie wynika dokładne położenie tych części działek o numerach [...] i [...], o których orzeka zaskarżona decyzja. Kompilacja mapy ewidencyjnej z mapą katastralną wskazuje wprawdzie granice dawnej parceli l. kat. [...], jednakże nie ma na niej zaznaczonych działek o numerach 2 i 8. Na karcie 97 jest wprawdzie mapa uwzględniająca podział działki C na działki 2 i 8, jednakże nie zaznaczono na niej granic dawnej parceli l. kat [...]. Z kolei na wydruku z geoportalu zaznaczono wprawdzie granice dawnej parceli l. kat [...], jednakże nie uwzględniono podziału działki C. Wydruk z geoportalu nie jest ponadto dokumentem urzędowym, który w sposób bezsporny ustalałby granice gruntu. Ma charakter informacyjny pomocniczy. Brak oznaczenia granic gruntu podlegającego zwrotowi niewątpliwie narusza art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. Przeprowadzone postępowanie dowodowe należy ocenić jako wadliwe, albowiem organy powinny z urzędu podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawidłowo ocenił, że zaniechanie tym obowiązkom w istocie doprowadziło do naruszenia wskazanych przepisów prawa, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są zatem wadliwe. Z tych też względów zarzuty skargi kasacyjnej okazały się bezzasadne, a zaskarżony wyrok jest prawidłowy, w szczególności zawarta w jego uzasadnieniu ocena prawna. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 25 października 2023
- Symbol z opisem
- 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
- Hasła tematyczne
- Nieruchomości
- Skarżony organ
- Wojewoda
- Sędziowie
- Krzysztof Sobieralski Mariola Kowalska /sprawozdawca/ Piotr Przybysz /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
art. 145 par. 11 pkt 1 lit. c · Dz.U. 2024 poz. 935
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
w zw. z art. 7 i 77 par. 1 · Dz.U. 2024 poz. 572
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny