I OSK 2538/23

Dnia 22 października 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 października 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1355/22 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz M. N. kwotę 800,00 (osiemset) PLN tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 24 lutego 2023 r., III SA/Kr 1355/22 oddalił skargę M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy: W dniu [...] kwietnia 2021 r. M. N. wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem – W.K., który orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w K. z dnia [...] października 2020 r. został uznany za osobę trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji do dnia [...] czerwca 2023 r. Po rozpoznaniu ww. wniosku Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. znak: [...] orzekł o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem. W wyniku odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] ponownie odmówił M. N. przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ I instancji stwierdził, że nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2022.615 ze zm.), dalej jako "u.ś.r.", warunkująca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem z przedłożonej dokumentacji wynika, że ojciec wnioskodawczyni legitymuje się aktualnym orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS, z którego wynika, że jest niezdolny do samodzielnej egzystencji do 30 czerwca 2023 r., przy czym nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności. W związku z powyższym skarżąca nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na ojca, którego niepełnosprawność nie powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie wniosła M. N. wskazując, że niepełnosprawność ojca powoduje konieczność zapewnienia mu opieki, którą tylko ona jest w stanie zapewnić i spełnia wszelkie warunki do przyznania tegoż świadczenia. Zrezygnowała w szczególności z pracy i sprawuje nad ojcem opiekę. Skarżąca powołała się także na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13, zgodnie z którym art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, w następstwie rozpoznania powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2022 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż kwestią sporną w okolicznościach rozpatrywanej sprawy pozostaje ocena, czy zakres (charakter) sprawowanej opieki nad niepełnosprawną osobą (ojcem) wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, a nadto, czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez wnioskodawczynię, a sprawowaniem opieki. Kolegium podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym (a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, która się opiekują) zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwała im na podjęcie innej pracy. Przy czym przez rezygnację z zatrudnienia, w znaczeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy rozumieć faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Chodzi zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie pielęgnacyjne ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. W ocenie Kolegium z materiału dowodowego sprawy w żaden sposób nie wynika, aby opieka nad niepełnosprawnym ojcem sprawowana przez skarżącą wykluczała podjęcie przez nią jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Skarżąca wskazała, że pomoc ojcu stanowią następujące czynności: przygotowywanie posiłków, sprzątanie, gotowanie, pranie, prasowanie, wykupywanie leków, opłacanie rachunków, pomaganie ojcu w przyjmowaniu lekarstw oraz pomaganie w myciu i goleniu. Takie czynności jak przygotowanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie, umawianie wizyt lekarskich, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności wnioskodawczyni, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby na co dzień pracujące zawodowo i wykonujące je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Natomiast czynności związane z opieką nad ojcem polegające na pomocy w myciu się, goleniu, czy podaniu leków, oraz pomocy w dostaniu się do lekarza nie są czynnościami uniemożliwiającymi podjęcie zatrudnienia. Zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawnym ojcem jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem przez nią zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasowym. Organ wskazał nadto, że z informacji przekazanych przez skarżącą wynika, że niepełnosprawny ojciec mieszka pod innym adresem, zaś skarżąca od poniedziałku do piątku spędza kilka godzin dziennie u ojca, a w pozostałym czasie jest dostępna pod telefonem. Zatem skarżąca sama przyznała, iż nie jest to sytuacja stała i każdorazowa. Zdaniem organu odwoławczego nie sposób przyjąć, aby skarżąca z uwagi na zakres i rozmiar czynności jakie wykonuje opiekując się ojcem, rzeczywiście nie mogła podjąć żadnego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nadto Kolegium zwróciło uwagę, że skarżąca nie zrezygnowała z aktywności zawodowej bezpośrednio w związku z koniecznością opieki nad ojcem. Pozostawała co prawda w stosunku pracy do 3 kwietnia 2021 r., niemniej jednak od 24 marca 2019 r. przebywała na urlopie wychowawczym w związku z opieką nad małoletnimi dziećmi. Niezależnie od powyższego, organ odwoławczy podkreślił również, że oprócz skarżącej jest jeszcze dwóch braci skarżącej, którzy są osobami zobligowanymi do świadczeń alimentacyjnych wobec ojca. Na powyższą decyzję M. N. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji oraz o podjęcie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wiążących organy oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pismem z [...] października 2022 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z przedłożonego zaświadczenia o stanie zdrowia ojca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przywołanym na wstępie wyrokiem z dnia 24 lutego 2023 r. oddalił skargę wskazując, iż w przedmiotowej sprawie zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawnym ojcem nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia, a samo świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jedynie z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, ale z tytułu niemożności podjęcia zatrudnienia z uwagi na konieczność stałej i długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Sąd I instancji wskazał również, że w niniejszej sprawie oprócz skarżącej występuje jeszcze dwoje jej braci obciążonych w tym samym stopniu wobec W. K. obowiązkiem alimentacyjnym, co skarżąca, a z okoliczności sprawy nie wynika istnienie obiektywnych przeszkód w sprawowaniu przez nich opieki nad ojcem – W. K. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła M. N., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: 1. naruszenie prawa materialnego przez: - dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nad ojcem nie wypełnia dyspozycji ww. przepisu, podczas gdy – jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego – skarżąca sprawuje nad ojcem opiekę w pełnym zakresie, pomagając ojcu nawet w czynnościach samoobsługowych, a w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga – w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej. - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad ojcem, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo – skutkowy istnieje; 2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 9 w związku z art. 79a oraz art. 77 § 1, art. 7, art. 78 § 1, art. 80 k.p.a. przez nieuwzględnienie przedłożonych w toku postępowania, tj. pismem z dnia 19 października 2022 r. dowodów w postaci dokumentacji medycznej W. K., mających istotne znaczenie dla sprawy, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, alternatywnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Powyższe zarzuty zostały szerzej umotywowane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się zasadna. Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W skardze kasacyjnej został podniesiony zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez błędną wykładnię a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nie jest wystarczający do przyjęcia, iż zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad niepełnosprawnym ojcem a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zarzut ten pozostaje funkcjonalnie w związku z zarzutami naruszenia przepisów postępowania w zakresie nieprawidłowych ustaleń tyczących stanu zdrowia ojca skarżącej i zakresu sprawowanej przez nią opieki. Odniesienie się do powyższych zarzutów winno zatem nastąpić łącznie. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. – w brzmieniu tego przepisu aktualnym w dacie orzekania przez organy administracji publicznej – świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną musi istnieć taki związek, w którym to konieczność sprawowania opieki jest przyczyną, a zarazem przeszkodą w podejmowaniu pracy zarobkowej. Dopiero istnienie takiego związku powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne staje się surogatem wynagrodzenia za pracę, której opiekun nie może podjąć bądź kontynuować (vide: wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2023 r., I OSK 1575/22; wyrok NSA z dnia 14 marca 2023 r., I OSK 1239/22; wyrok NSA z dnia 21 lutego 2023 r., I OSK 794/22; wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2020 r., I OSK 237/20; wyrok NSA z dnia 16 listopada 2023 r., I OSK 1899/22; wyrok NSA z dnia 23 listopada 2023 r., I OSK 1948/22, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Jednocześnie wypada zauważyć, że wymóg rezygnacji z możliwości zarobkowania – rzeczywistej bądź potencjalnej – w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie został przez ustawodawcę powiązany z żadnym zakresem – czy to etatowym, czasowym, godzinowym, czy też zadaniowym – jak również jest niezależny nie tylko od wysokości uzyskiwanych dochodów, ale również od tego, czy takie dochody w ogóle są uzyskiwane. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie każda rezygnacja z zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Jednocześnie opieka ta musi stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej – powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca nie zawęził charakteru sprawowanej opieki, w szczególności nie wskazał aby opieka ta musiała być opieką stałą, wykonywaną bez przerwy, przez 24 godziny na dobę. Nie wskazał nawet na obowiązek zamieszkiwania opiekuna ze swoim podopiecznym. Przyjmuje się zatem, że cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego wskazują na konieczność sprawowania opieki ustawicznej nad osobą niepełnosprawną. Powinna ona być sprawowana codziennie, a opiekun winien pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy (vide: P.Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17 oraz przywołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych). Sprawowanie opieki, w powyższym rozumieniu tegoż pojęcia, nie musi oznaczać jednocześnie, że podopieczny nie może podejmować aktywności adekwatnych dla swego stanu zdrowia, w szczególności, że nie może mieć "czasu dla siebie". Podejmowanie takich aktywności nie podważa sprawowanej opieki, która winna być odpowiednią do charakteru istniejącej niepełnosprawności, potwierdzonej w orzeczeniu o niepełnosprawności. Z orzeczenia tego wynika bowiem charakter i zakres stwierdzonej niepełnosprawności i orzeczeniem tym pozostają związane organy orzekające o świadczeniu pielęgnacyjnym. Z okoliczności sprawy wynika, że ojciec skarżącej legitymuje się orzeczeniem z dnia 21 października 2020 r. stwierdzającym niezdolność do samodzielnej egzystencji. Zgodnie z art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.2022.504 ze zm.), tego rodzaju orzeczenie zapada w przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Z kolei art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U.2021.573 ze zm.), stanowi, iż niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację. Legitymowanie się orzeczeniem stwierdzającym niezdolność do samodzielnej egzystencji jest zatem faktem instytucjonalnym, a o tym jak należy rozumieć tego rodzaju orzeczenie rozstrzyga brzmienie przepisów ww. ustaw (vide: uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Powyższe oznacza, iż ojciec skarżącej mając stwierdzoną niezdolność do samodzielnej egzystencji znajduje się w stanie uniemożliwiającym samodzielne funkcjonowanie w zakresie podstawowych potrzeb życiowych, a zaspokajanie tych potrzeb jest możliwe jedynie przy pomocy innych osób. Wymusza to konieczność sprawowania opieki z uwagi na skutki naruszenia sprawności organizmu i oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia. W świetle powyższego "faktu instytucjonalnego" nie budzi wątpliwości, że stan zdrowia ojca skarżącej wskazuje na to, że wymaga on opieki w zakresie, który uniemożliwia opiekunowi podjęcie zatrudnienia. Skoro z okoliczności sprawy wynika, że ojciec skarżącej jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, a w zakresie zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, takich jak samoobsługa, poruszanie się i komunikację wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób, bowiem jest osobą całkowicie zależną od otoczenia, zaś skarżąca sprawuje nad nim opiekę w sposób ustawiczny, adekwatnie do zakresu stwierdzonej niepełnosprawności, pozostając przy tym nieprzerwanie w dyspozycji niepełnosprawnego ojca, to nietrafne jest stanowisko prezentowane w toku dotychczasowego postępowania o braku ścisłego związku między rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia, a sprawowaną nad ojcem opieką. W okolicznościach badanej sprawy wypada także zwrócić uwagę na ugruntowane już zapatrywanie, że organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ jest natomiast zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki (vide: P.Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17 oraz przywołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych). W okolicznościach niniejszej sprawy nie może być wątpliwości, że rezygnacja przez skarżącą z zatrudnienia podyktowana była koniecznością sprawowania opieki nad niezdolnym do samodzielnej egzystencji ojcem. Wymiar sprawowanej opieki jest adekwatny do potrzeb osoby niepełnosprawnej, a czynności opiekuńcze odbywają się z różnych porach, w ciągu całego dnia. Opieka ta sprawowana jest także w święta i dni wolne od pracy. Ponadto, nawet jeśli skarżąca nie wykonuje czynności opiekuńczych, to w pozostałym czasie pozostaje w dyspozycji osoby niepełnosprawnej, całkowicie zależnej od otoczenia. W takiej sytuacji nie sposób bronić stanowiska o braku związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia. W sprzeczności z treścią wydanego w sprawie orzeczenia o niezdolności ojca skarżącej do samodzielnej egzystencji pozostają stwierdzenia, że opieka skarżącej ogranicza się do asekuracji lub stanowi jedynie codzienną pomoc ojcu, nie wymagającą rezygnacji z pracy. Z okoliczności badanej sprawy nie wynika także aby ktoś inny poza skarżącą wykonywał czynności opiekuńcze wobec jej niepełnosprawnego ojca. Nie wynika także, aby czynności opiekuńcze podejmowane przez skarżącą miały charakter pozorny lub aby nie w pełni zaspokajały potrzeby osoby niepełnosprawnej. Jednocześnie należy zauważyć, iż przepisy u.ś.r. odnoszące się do świadczenia pielęgnacyjnego nie limitują aktywności opiekuna osoby niepełnosprawnej poza sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, o ile nie stanowi ona podjęcia zatrudnienia lub wykonywania pracy zawodowej. Nie są zatem relewantne prawnie okoliczności wskazujące, na co jeszcze opiekun przeznacza swój czas i energię poza opieką nad osobą niepełnosprawną. Jak to zostało powyżej wskazane, opieka sprawowana przez skarżącą nad niepełnosprawnym ojcem jest wykonywana nieustannie, a jej zakres pozostaje adekwatny do orzeczonego braku zdolności do samodzielnej egzystencji. Nie budzi także zastrzeżeń, że to wyłącznie skarżąca opiekuje się niepełnosprawnym ojcem. Należy wyraźnie podkreślić, że ograniczenia w możliwości przyznania opiekunowi świadczenia pielęgnacyjnego nie stanowi opieka sprawowana przez niego nad innymi członkami rodziny, w szczególności nad małoletnimi dziećmi. Jednocześnie wypada zauważyć, że organy stosujące przepisy u.ś.r. nie są uprawnione w toku postępowania w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uzależniać przyznania tego świadczenia od przesłanek (warunków, wymogów), które nie zostały ustanowione w prawie materialnym. Obowiązkiem organów pozostaje zbadanie, zgodnie z wymogami k.p.a., zarówno pozytywnych jak i negatywnych warunków w zakresie załatwianej sprawy, ale wyłącznie ustanowionych w treści ustawy. Z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest aby osoba ubiegająca się o świadczenie nie podejmowała zatrudnienia z uwagi na opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną o określonym charakterze i zakresie niepełnosprawności. Skoro skarżąca jest osobą zdolną do pracy, a ponadto opiekuje się ojcem w sposób stały i ustawiczny, adekwatnie do potrzeb osoby niepełnosprawnej, niezdolnej do samodzielnej egzystencji, a czynności opiekuńcze wykonuje w ciągu całego dnia, w tym także w święta i dni wolne od pracy, a w pozostałym czasie pozostaje w dyspozycji osoby niepełnosprawnej, to niewątpliwie występuje po jej stronie obiektywny brak możliwości podjęcia zatrudnienia spowodowany sprawowana opieką. Nie budzi także zastrzeżeń ustalenie, że to wyłącznie skarżąca opiekuje się niepełnosprawnym ojcem. Winno być oczywiste, że na gruncie art. 17 u.ś.r., to na tym elemencie stanu sprawy winno skoncentrować się postępowanie w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Nieuprawnione są natomiast uwagi wyrażane w dotychczasowym postępowaniu, odnoszące się do wspólnego realizowania obowiązku alimentacyjnego przez skarżącą wraz z braćmi. Bezspornie zarówno skarżąca, jak i jej rodzeństwo, należą do tej samej grupy zobowiązanych alimentacyjnie względem ojca i jednocześnie uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na znaczny stopień niepełnosprawności żony W. K. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowało się stanowisko, iż przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie określa tego, która z osób zobowiązana alimentacyjnie winna sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie tej kwestii należy pozostawić samej rodzinie. W sytuacji zatem gdy jedno z dzieci osoby niepełnosprawnej zwraca się o przyznanie takiego świadczenia, to brak jest podstaw do pozbawienia go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci osoby wymagającej opieki, które mogłyby taką opiekę także sprawować. Ustawodawca takiego wymogu nie przewidział w stosunku do osób należących do tej samej grupy alimentacyjnej (vide: wyrok NSA z dnia 29 maja 2024 r., I OSK 1596/23; wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2022 r., I OSK 925/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W takiej sytuacji trafny okazał się nie tylko zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wskutek błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania ale także zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tak w zakresie informowania strony o istotnych dla rozstrzygnięcia okolicznościach sprawy (art. 9 i art. 79a § 1 k.p.a.), jak i w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a.). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 i art. 193 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną (art. 153 w związku z art. 193 p.p.s.a.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w związku z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.