I OSK 2935/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 975/14 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi L. L. na pismo Wiceprezesa Polskiej Akademii Nauk z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie utraty członkostwa w radzie naukowej postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z 16 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 975/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę L. L. na pismo Wiceprezesa Polskiej Akademii Nauk z [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie utraty członkostwa w radzie naukowej. W uzasadnieniu, Sąd I instancji wskazał, że skarga jest niedopuszczalna, ponieważ zaskarżone pismo nie stanowi decyzji, ani czynności podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Jest ono jedynie pismem informującym o utracie członkostwa w radzie naukowej. Dodatkowo, Sąd I instancji wskazał, że art. 106 ustawy z 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii Nauk (Dz. U. Nr 96, poz. 619 ze zm., zwanej dalej ustawą o PAN) wskazuje, że w sprawach nieuregulowanych przepisami ustawy do pracowników instytutów, pomocniczych jednostek naukowych i innych jednostek organizacyjnych Akademii stosuje się przepisy Kodeksu pracy. Zatem, sprawa utraty członkostwa w radzie naukowej nie mieści się w kategorii spraw administracyjnych. W skardze kasacyjnej L. L. zarzucił naruszenie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 45, art. 77 i art. 78 Konstytucji RP w zw. z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez ich niezastosowanie w wyniku przyjęcia, że sąd administracyjny nie ma jurysdykcji w sprawie. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że decyzją wiceprezesa Polskiej Akademii Nauk (dalej: PAN) został pozbawiony pełnienia funkcji członka Rady Naukowej. Pomimo to, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że pismo to nie stanowi decyzji, ani innej czynności podlegającej zaskarżeniu. Jednakże, dotyczy ono członkostwa skarżącego w Radzie Naukowej Instytutu [...] PAN w K. W związku z wyborem do tego gremium, skarżący otrzymał od wiceprezesa PAN list powołujący w skład Rady Naukowej na kadencję od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2015 r. Stanowisko zawarte w piśmie wiceprezesa PAN z [...] kwietnia 2014 r. o tym, że skarżący utracił członkostwo w Radzie Naukowej wobec wygaśnięcia stosunku pracy w PAN pozostaje więc w sprzeczności z wcześniejszym powołaniem, którym ustalono termin na 31 grudnia 2015 r. Powołany przez sąd administracyjny art. 106 ustawy o PAN odnosi się do pracowników, a nie do osób, które nie są już pracownikami, tak jak skarżący. Tak więc ta sprawa nie nadaje się do rozpoznania przed sądem pracy. Zdaniem skarżącego, ponieważ wiceprezes PAN wykonuje czynności władztwa administracyjnego i sprawa dotyczy skarżącego, który nie jest już pracownikiem PAN, właściwy do rozpoznania zagadnienia interpretacji art. 56 ust. 1 pkt 1 ustawy o PAN regulującej kwestie składu Rady Naukowej Instytutu jest sąd administracyjny. Należy wyjaśnić, czy wybrany do Rady Naukowej na określoną kadencję pracownik naukowy traci członkostwo w związku z wygaśnięciem jego stosunku pracy. W ocenie skarżącego, utrata członkostwa nie następuje, zwłaszcza że w art. 56 ust. 1 pkt 3 jest przewidziane członkostwo także osób niezatrudnionych w instytucie. Skoro sąd administracyjny odrzucił skargę, to skarżący został pozbawiony prawa dostępu do sądu, wynikające z art. 45 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej nie zawierały usprawiedliwionych podstaw. Wbrew poglądowi skarżącego, pismo z [...] kwietnia 2014 r. nie spełnia warunków dla uznania go za inny akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). W skardze kasacyjnej skarżący nie uzasadnił swojego poglądu w sposób, który mógłby podważyć rozstrzygnięcie Sądu I instancji, to znaczy nie wyjaśnił, z uwagi na jakie cechy zaskarżonego aktu odpowiadał on opisanym w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przede wszystkim, akty lub czynności opisane w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. charakteryzują się następującymi cechami: 1) mają charakter władczy, chociaż nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1–3 p.p.s.a.; 2) są podejmowane w sprawach indywidualnych, ponieważ akty o charakterze ogólnym zostały wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.; 3) muszą mieć charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana sądowej kontroli; 4) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa; oznacza to, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że zdaniem skarżącego z momentem utraty przez niego statusu pracownika PAN, czynności podejmowane przez wiceprezesa PAN mają charakter władczy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pismo Wiceprezesa Polskiej Akademii Nauk z [...] kwietnia 2014 r. nie jest decyzją administracyjną, ponieważ nie jest rozstrzygnięciem sprawy z zakresu administracji publicznej, albowiem ustawa o PAN nie daje Instytutowi tego rodzaju kompetencji. Pismo to natomiast dotyczy wewnętrznej sfery działania Instytutu PAN, ponieważ informuje skarżącego o aktualnym składzie organu Instytutu, jakim jest Rada Naukowa. Ponadto, pismo z [...] kwietnia 2014 r. nie jest również aktem lub czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ uprawnienie, którego rzekomo skarżący został pozbawiony tym pismem, wynikało z aktu wyboru, a nie bezpośrednio z przepisu prawa. Skarżący został bowiem członkiem rady naukowej Instytutu na mocy aktu wyborczego, gdzie akt powołania wydany przez wiceprezesa PAN jest tylko wykonaniem wyników wyborów (§ 17 statutu w zw. z art. 56 ustawy o PAN), a nie dlatego, że powyższe uprawnienie wynikało wprost z przepisu ustawy. Z tych powodów skierowane do niego pismo z [...] kwietnia 2014 r. nie aktem z zakresu wykonywania władztwa administracyjnego, lecz czynnością o charakterze informacyjnym, dotyczącą aktualnego składu organu jednostki naukowej PAN. Przedstawione argumenty pozwalają przyjąć, że w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające uznanie, że pismo z [...] kwietnia 2014 r. stanowiło akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Ponadto, dodać należy, że brak kognicji sądów administracyjnych nie musi jednak automatycznie oznaczać naruszenia prawa do sądu. Nie każda czynność podejmowana wobec skarżącego musi być zaskarżalna. Do nieobjętych kognicją sądów administracyjnych należą między innymi czynności związane z zapewnieniem funkcjonowania instytutu naukowego, o ile w przepisach nie zastrzeżono inaczej. Z uwagi na konstrukcję zarzutu skargi kasacyjnej, stwierdzenie braku kognicji sądu administracyjnego skutkowało nieuwzględnieniem zarzutu naruszenia art. 45, art. 77 i art. 78 Konstytucji RP w zw. z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji postanowienia.