I OSK 307/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Bogucka (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 października 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 680/24 w sprawie ze skargi A.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 9 lutego 2024 r., nr SKO-NP-4115-274/23 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Nowy Targ z dnia 22 czerwca 2023 r. nr ŚR-OPŚ-5222-000021/2022/2023; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz A.A. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 15 października 2024 r., syn. akt III SA/Kr 680/24 oddalił skargę A.A. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 9 lutego 2024 r., nr SKO-NP-4115-274/23, którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta Nowy Targ z 22 czerwca 2023 r., nr ŚR-OPŚ-5222-000021/2022/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Burmistrz Miasta Nowy Targ decyzją z 22 czerwca 2023 r. odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na jej matkę, ponieważ z poczynionych w sprawie ustaleń wynikało, że skarżąca nie zrezygnowała z pracy z powodu konieczności opieki nad chorą matką, lecz nie podejmuje pracy co najmniej od marca 2016 r. Z kolei w okresie od lipca 1994 r. do marca 2016 r. figurowała jako osoba zatrudniona jedynie przez około 13 miesięcy. Nie zachodzi w sprawie również przesłanka niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Nie istnieją żadne przesłanki wskazujące, że niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia co najmniej od 2016 r. wynika z konieczności sprawowania opieki nad matką, której znaczny stopień niepełnosprawności jest datowany dopiero od 2 grudnia 2022 r., a stan matki, jak oświadczyła wnioskująca, pogorszył się znacznie w ciągu ostatniego roku. W ocenie organu stały brak aktywności zawodowej skarżącej wynika z wyboru, a nie z konieczności rezygnacji i niepodejmowania zatrudnienia w celu zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej. Organ zwrócił także uwagę, że wnioskująca nie potwierdziła, że druga córka, na której ciąży taki sam obowiązek alimentacyjny jest obiektywnie niezdolna do sprawowania opieki nad matką. Nie chodzi tu tylko o brak możliwości osobistego sprawowania przez nią opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ale także o brak możliwości dostarczenia przez nią środków pieniężnych potrzebnych do zapewnienia odpowiedniej opieki przez inne osoby. Tymczasem druga córka obciążona jest obowiązkiem alimentacyjnym względem matki w tym samym stopniu, co osoba sprawująca opiekę. Jeżeli z powodów subiektywnych nie ma możliwości sprawowania opieki, może zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu w sposób pośredni m.in. przez opłacanie usług, odciążając tym samym skarżącą i dając możliwość podjęcia pracy, chociażby w niepełnym wymiarze, lub poprzez ponoszenie kosztów związanych z opieką, w formie ekwiwalentu za sprawowanie opieki przez siostrę. W odwołaniu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji i przyznanie jej prawa do świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia 9 lutego 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium uznało, że zakres czynności wykonywanych przez skarżącą w ramach opieki nad matką wskazuje, że opieka jakiej wymaga niepełnosprawna mogłaby być wykonywana przy pomocy ze strony usług opiekuńczych i przy współudziale zarówno skarżącej jak i jej siostry w sposób np. pośredni. Istnieje możliwość organizacji opieki nad niepełnosprawną z udziałem ze strony państwa w formie usług, czy opieki wytchnieniowej, tak aby skarżąca mogła podjąć zatrudnienie lub inną prace zarobkową, chociażby w ograniczonym zakresie. Organ odwoławczy podkreślił także, że sam fakt zamieszkiwania przez siostrę skarżącej w innej miejscowości i utrzymywanie przez nią z matką rzadkich kontaktów, nie zwalnia jej z obowiązku współuczestniczenia w zapewnianiu matce pomocy i opieki. Obowiązek ten nie musi polegać wyłącznie na osobistych staraniach osób zobowiązanych do alimentacji względem niepełnosprawnego rodzica, ale może przybrać także inną formę niesienia pomocy, jak m.in. współopłacanie usług opiekuńczych. Jakkolwiek z akt sprawy wynika, że skarżąca faktycznie sprawuje opiekę nad matką, to akta te zawierają również dokumenty, w tym wydruki z systemu danych o bezrobociu, z których wynika, że od kilkunastu lat skarżąca nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z historii jej zatrudnienia wynika bowiem, że jej ostatnie zatrudnienie miało miejsce w 2005 r. Z kolei załączone dokumenty wskazują, że na koniec roku 2022 zaistniała potrzeba objęcia matki skarżącej opieką ze względu na jej stan zdrowia. Zdaniem Kolegium, opisana sytuacja wskazuje na brak związku między rezygnacją lub niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki na matką. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargę wskazał, że ani organy, ani Sąd nie kwestionują, że matka skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 2 grudnia 2022 r., natomiast nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności. Z uzasadnienia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 24 lutego 2023 r. wynika, że matka skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Matka skarżącej jest wdową, a oprócz skarżącej ma jeszcze jedną córkę, która mieszka w K. i rzadko kontaktuje się z matką. W ocenie Sądu I instancji, jakkolwiek ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, to jednak z treści art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.; dalej: u.ś.r.) wynika, że aby można było mówić o opiece, musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Ustawodawca wymaga zatem, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim i ścisłym związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, skarżąca jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna od lipca 1994 r. do chwili obecnej, z krótkimi przerwami związanymi z niestawieniem w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie lub z podjęciem pracy lub innego zatrudnienia. Od 10 marca 2016 r. skarżąca jest zarejestrowana jako osoba bezrobotną bez prawa do zasiłku. Z historii zatrudnienia wynika, że ostatnie zatrudnienie skarżącej miało miejsce w 2005 r. Tymczasem stopień niepełnosprawności matki skarżącej datuje się od 2 grudnia 2022 r. Niepełnosprawność matki skarżącej oraz związana z tym konieczność zapewnienia jej opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji nie stanowiła podstawy do rezygnacji przez skarżącą z pracy, skoro jej zatrudnienie ustało 17 lat przed stwierdzeniem u jej matki znacznego stopnia niepełnosprawności. W ocenie Sądu I instancji, nie zachodziła także przesłanka niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką; orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 24 lutego 2023 r. jest pierwszym orzeczeniem wydanym w stosunku do matki skarżącej. Nie można zatem uznać, że niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia od 2005 r. wynikało z konieczności sprawowania przez nią opieki nad matką. Sąd I instancji podkreślił również, że skarżąca nie jest jedynym dzieckiem zobowiązanym do alimentacji i opieki nad niepełnosprawną matką. Siostra skarżącej nie jest zwolniona z ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego, a skarżąca nie wykazała, że siostra nie może udzielić jej wsparcia w opiece nad matką. Tymczasem świadczenie alimentacyjne nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki nad osobą jej wymagającą, lecz może polegać, np. na finansowaniu usług opiekuńczych. W ocenie Sądu, konieczność uwzględnienia innych osób zobowiązanych do alimentacji przy ocenie spełnienia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika w pierwszej kolejności z faktu, że są to świadczenia z zakresu pomocy społecznej, a zatem ich przyznanie, powinno uwzględniać zasadę subsydiarności, w świetle której Państwo powinno pomagać tam, gdzie jednostka nie może poradzić sobie sama. Brak uwzględnienia przy ocenie konieczności rezygnacji lub powstrzymania się od zatrudnienia przez skarżącą przepisów o obowiązku alimentacyjnym, prowadziłby do naruszenia przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i niedopuszczalnego modyfikowania przepisów określających obowiązki alimentacyjne dzieci względem rodziców, a w rezultacie do nieprzewidzianego ustawą zwolnienia pozostałych zobowiązanych z obowiązków alimentacyjnych względem matki. Sąd przyjął, że skarżąca jest zobowiązana do niesienia pomocy matce, a samo sprawowanie opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Sądu, w sytuacji gdy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji, w stosunku do których brak jest obiektywnych przeszkód w realizacji tego ustawowego obowiązku, w opiece powinny uczestniczyć również pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji, a zatem nie zachodzi konieczność rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia w celu opieki nad matką. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu odwoławczego, że okoliczności stanu faktycznego sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad matką. W skardze kasacyjnej skarżąca wniosła alternatywnie o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie wniesionej w sprawie skargi lub o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania administracyjnego (powinno być sądowego – przyp. NSA), w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej skarżąca zrzekła się przeprowadzenia rozprawy. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez błędną wykładnię, polegającą na stwierdzeniu, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek istnieje, 2. naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez błędną wykładnię, polegającą na stwierdzeniu, że fakt posiadania przez osobę wymagającą opieki innej osoby zobowiązanej w równym stopniu do alimentacji na jej rzecz uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jednej z nich, w sytuacji, gdy skarżąca spełnia wszystkie ustawowe przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że o istnieniu związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki przesądza w istocie to, jaki jest rzeczywisty zakres tej opieki, jakie są potrzeby osoby niepełnosprawnej, wynikające z posiadanych przez nią konkretnych schorzeń. Przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Zły stan zdrowia matki skarżącej byt niekwestionowany. Skarżąca nie podejmowała zatrudnienia z uwagi na zły stan zdrowia niepełnosprawnej matki skutkujący koniecznością zapewnienia jej stałej i osobistej opieki. Do śmierci matki to skarżąca sprawowała całodobową opiekę będąc w ciągłej dyspozycji względem niepełnosprawnej matki i wykonując wszelkie czynności niezbędne dla zachowania jej pełnej egzystencji. Nie sposób zatem przyjąć, aby w okolicznościach niniejszej sprawy stan zdrowia osoby wymagającej opieki był na tyle dobry, by przez większość czasu mogła ona funkcjonować samodzielnie. Tym samym, bezpośredni związek między niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką zachodził. W ocenie skarżącej Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez przyjęcie, że fakt posiadania przez osobę wymagającą opieki kilku osób zobowiązanych w równym stopniu do alimentacji na jej rzecz uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jednemu z nich, pomimo spełnienia przez skarżącą wszystkich ustawowych przesłanek. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał jednoznacznie, że opiekę nad matką wypełnia skarżąca. Odesłanie, zawarte w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ma ograniczony charakter w tym znaczeniu, że nie daje podstaw w procesie wykładni do odwoływania się do przepisów tego kodeksu w zakresie szerszym, niż to wynika z tego odesłania, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie I OSK 1552/20. W kwestii kolejności dostępu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca nie odsyła do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a ustawa zawiera własną regulację, która nie przewiduje uzależnienia przyznania świadczenia od istnienia innych zobowiązanych do alimentacji, co też znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. W skardze kasacyjnej nadto poinformowano, że matka skarżącej zmarła, dołączając kopię aktu zgonu. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna okazała się uzasadniona. Skarga kasacyjna oparta została na zarzutach naruszenia prawa materialnego, nie został zatem zakwestionowany ustalony w sprawie stan faktyczny. Zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Jakkolwiek w skardze postawiono literalnie zarzut błędnej wykładni w odniesieniu do obu wskazanych przepisów, to w przypadku zarzutu dotyczącego art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jego treść wskazuje, że przedmiotem jest kwestia prawidłowości zastosowania tego przepisu, skarżąca zarzuca bowiem niewłaściwe uznanie, że brak jest związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką. Brak jest też argumentacji koniecznej w przypadku powoływania się na błąd wykładni, odwołującej się do naruszonych dyrektyw interpretacyjnych. W tej sytuacji uznać należy, że zarzut ten dotyczy niewłaściwego zastosowania wskazanego przepisu, a zatem błędu kwalifikacji prawnej stanu faktycznego. W takim przypadku pierwszeństwo ma rozpoznanie zarzutu dotyczącego błędnej wykładni prawa materialnego. Zasadny jest zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez przyjęcie, że ocena możliwości podjęcia zatrudnienia przez opiekuna osoby niepełnosprawnej powinna następować z uwzględnieniem obowiązku alimentacyjnego ciążącego na innych osobach zobowiązanych względem osoby niepełnosprawnej do alimentacji. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu Sądu I instancji, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest uprzednie stwierdzenie, że organizacja opieki nad osobą niepełnosprawną nie jest możliwa z uwzględnieniem współudziału osobistego lub finansowego w opiece innych osób zobowiązanych do alimentacji. Przepis art. 17 ust. 1 takiego warunku nie zawiera. Przepis ten wymienia przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niedopuszczalne jest w tej sytuacji wprowadzanie przez organy administracyjne i akceptowanie przez sąd administracyjny, dodatkowych negatywnych przesłanek ustalenia prawa do tego rodzaju pomocy. Przyczyną odmowy przyznania świadczenia nie może być więc posiadanie przez wnioskodawczynię rodzeństwa, na równi obciążonego obowiązkiem alimentacyjnym wobec niepełnosprawnej matki. Stanowisko takie wyrażane jest aktualnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wskazuje ono, że jeżeli jest kilka osób zobowiązanych w równym stopniu do alimentacji, można przyznać świadczenie jednej z nich, pod warunkiem, gdy spełnia ona przewidziane prawem przesłanki (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1661/22; z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2057/22; z dnia 6 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 157/23, źródło CBOSA). Ustawa o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy jest kilka osób zobowiązanych do alimentacji w tym samym stopniu, nie uzależnia przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla jednej z nich od braku możliwości wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego łącznie przez wszystkich zobowiązanych. Skoro zatem skarżąca jako córka osoby wymagającej opieki, znajduje się wraz z rodzeństwem wśród osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., którym przy spełnieniu pozostałych warunków ustawowych przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, to do niej należy wybór czy wypełni swój obowiązek alimentacyjny względem matki przez sprawowanie osobistej opieki (nie podejmując, bądź rezygnując z zatrudnienia), czy też zapewni jej opiekę w inny sposób, np. podejmując zatrudnienie i dzieląc się obowiązkami opiekuńczymi z rodzeństwem. Z całą jednak pewnością organ nie ma kompetencji by narzucać czy wybierać, kto z osób zobowiązanych do alimentacji, a tym samym uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, winien podejmować się opieki, lub jak ta opieka powinna być zorganizowana, skoro z przepisów taki wymóg nie wynika. Wobec skuteczności zarzutu błędnej wykładni, zasadny jest również zarzut niewłaściwego zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Powołany przepis u.ś.r. określa przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, których spełnienie jest konieczne, by danej osobie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Opisywana norma formułuje warunek rezygnacji (zaprzestania) lub niepodejmowania zatrudnienia (bądź innej pracy zarobkowej), który należy brać pod uwagę przy ocenie spełnienia przesłanek koniecznych do ustalenia prawa do świadczenia. W jej świetle przyjąć należy, że strona ubiegająca się o ustalenie tego prawa powinna sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, który obiektywnie zmusza ją do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Istotną jest tu także ocena, czy zakres sprawowanej opieki wypełnia ustawowe przesłanki, warunkujące ustalenie tego prawa i stwierdzenie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. Podkreślenia wymaga, że okoliczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia oraz brak możliwości jego podjęcia powinny być oceniane na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie tej formy pomocy. Zdaniem składu orzekającego w sprawie, bez znaczenia pozostaje zatem, czy wnioskodawca zrezygnował z pracy zarobkowej wcześniej z innych przyczyn, jeżeli w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne zaistniała realna konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, uniemożliwiająca stronie podjęcie zatrudnienia. Stanowisko to wywodzić należy bezpośrednio z brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r., który determinuje konieczność oceny korelacji zachodzącej pomiędzy możliwością kontynuowania/podjęcia aktywności zawodowej przez opiekuna a zakresem sprawowanych czynności opiekuńczych, związanych z indywidualnymi ograniczeniami dotyczącymi samodzielnej egzystencji osoby legitymującej się stosownym orzeczeniem. Z tych względów poza zakresem oceny powinny znaleźć się ustalenia, dotyczące wcześniejszego braku aktywności zawodowej skarżącej. Na różnych etapach życia różne mogą być motywacje dokonywanych wyborów. Należy też wskazać, że skarżąca przez większość okresu posiadała status osoby bezrobotnej, a status ten, zgodnie z art. 17 ust. 6 u.ś.r., nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. O ile trafne jest zatem stanowisko, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia ze względu na sprawowaną opiekę, to dla ustalenia powodów braku podejmowania zatrudnienia w dacie ubiegania się o świadczenie, rozstrzygający jest zakres potrzeb osoby niepełnosprawnej i zakres udzielanej przez opiekuna pomocy, prowadzące do uznania istnienia związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką. Jak zostało przy tym ustalone, schorzenie matki skarżącej miało charakter postępujący, a jej stan zdrowia uległ w ostatnim czasie znacznemu pogorszeniu. Fakt uzyskania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności 24 lutego 2023 r. nie może w takiej sytuacji stanowić argumentu przemawiającego za odmową przyznania świadczenia. Matka skarżącej w dacie złożenia wniosku o świadczenie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymagała bezspornie opieki i pomocy osób trzecich w funkcjonowaniu. Okoliczności te potwierdzają nie tylko orzeczenie o niepełnosprawności ale także ustalenia wywiadu środowiskowego – stan ten nie był kwestionowany przez organy. Skarżąca była przy tym jedyną osobą dostarczającą takiej opieki na co dzień. Argumentacja organów ogranicza się w tym zakresie do wskazania na możliwość współudziału w opiece innych osób zobowiązanych, co jak wyżej wyjaśniono, nie jest stanowiskiem uprawnionym. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że to skarżąca zamieszkiwała z matką, sprawując nad nią całodobową opiekę. Matka strony ze względu na stan zdrowia oraz typ schorzenia nie mogła funkcjonować samodzielnie. Brak związku przyczynowego między sprawowaną opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia został wadliwie ograniczony do wskazania na możliwość innej organizacji opieki i fakt uprzedniego braku aktywności zawodowej. Jak wyżej wyjaśniono, żaden z tych argumentów nie mógł mieć zastosowania w sprawie i rozstrzygającego znaczenia. Natomiast ustalenia wywiadu środowiskowego, treść orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz złożonych do akt sprawy oświadczeń, jednoznacznie wskazują na zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez stronę wobec matki, ich czasochłonność oraz bezpośredni związek z aktualnym brakiem podejmowania przez nią aktywności zawodowej. Z tych względów, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można zaakceptować stanowiska Sądu I instancji oraz organów, odnośnie braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a koniecznością sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawną. Z akt sprawy wynika bowiem, że podopieczna ze względu na stan zdrowia i typ schorzenia, wymagała całodobowej opieki oraz obecności osoby, która będzie gotowa do stałego świadczenia pomocy, a pomocy tej poza skarżącą nikt inny jej nie udzielał. Organy oraz Sąd I instancji w swoich rozważaniach dotyczących związku przyczynowo-skutkowego skupiły się na braku wcześniejszej aktywności zawodowej strony oraz hipotetycznej możliwości sprawowania opieki przez rodzeństwo wnioskującej, pomijając kwestie aktualne, związane z potrzebami wynikającymi z choroby podopiecznej, wyłączającej możliwość samodzielnego funkcjonowania. Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 193 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza. Zalecenia co do dalszego postępowania wynikają dla organów w przedstawionego powyżej stanowiska. O kosztach postępowania sądowego postanowiono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) i art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) tego rozporządzenia. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu środka zaskarżenia, nie zażądała jej przeprowadzenia.