Sygnatura
I OSK 345/24
Wyrok NSA z 18 marca 2026 r., I OSK 345/24
Wynik
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 18 marca 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Wolanin Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia del. WSA Jakub Zieliński (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Marek Szwed-Lipiński po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 października 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 870/23 w sprawie ze skargi O. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 15 marca 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/680/2023/6332 w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 25 stycznia 2023 r. znak: ZR.001655.23.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Decyzją z 25 stycznia 2023 r. nr ZR.001655.23 Prezydent Miasta G. odmówił przyznania O. K. – (dalej: "Skarżąca" , "Strona"), zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dwoje dzieci – D. T. oraz K. T. Organ wyjaśnił, iż Strona jest obywatelką Rosji posiadającą zaświadczenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydane 24 marca 2022 r., które potwierdza, iż korzysta na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z ochrony czasowej, o której mowa w art. 106 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (aktualnie Dz. U. z 2023 r., poz. 1504) w związku z decyzją wykonawczą Rady Unii Europejskiej nr 2022/382 stwierdzającą istnienie masowego napływy wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 Dyrektywy 2001/55/WE i skutkującą wprowadzeniem tymczasowej ochrony. Tym samym Skarżąca nie spełnia przesłanki warunkującej nabycie prawa do wnioskowanego świadczenia, gdyż nie jest żadną z osób wymienionych art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022, poz. 615). Po rozpoznaniu odwołania Strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "SKO" lub "Kolegium") decyzją z 15 marca 2023r. nr SKO.PSŚ/41.5/680/2023/6332 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium zauważyło, że jedno dziecko Strony legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, zaś dochód na osobę w jej rodzinie nie przekracza kryterium, od którego zależne jest przyznanie żądanych świadczeń. Zauważono, że Strona przedstawiła kopię paszportu z adnotacją, że dokument ten uprawnia ją do pobytu na terenie Ukrainy bezterminowo oraz do podjęcia zatrudnienia. Powołało się także na wspomniane w akcie organu pierwszej instancji zaświadczenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 24 marca 2022 r., potwierdzające, że korzysta ona na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z ochrony czasowej, o której mowa w art. 106 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z decyzją wykonawczą Rady Unii Europejskiej nr 2022/382 stwierdzającą istnienie masowego napływy wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 Dyrektywy 2001/55/WE i skutkującą wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz. Urz. UE L 71 z 4 marca 2022 r., s. 1). Równocześnie zaznaczyło, że zaświadczenie to jest ważne tylko do 4 marca 2023 r. SKO zauważyło dołączone do akt potwierdzenie wjazdu na teren Polski jej córki, które nastąpiło 6 marca 2022 r., a także na oświadczenia strony o tym, że nie pobierała żadnych świadczeń na Ukrainie, nie wykonywała tam pracy zarobkowej, przybyła do Polski 5 marca 2022 r. oraz, że nie posiada obywatelstwa ukraińskiego, gdyż jest obywatelką Rosji, natomiast status taki posiadają jej dzieci, posiadające obywatelstwo Ukrainy. Kolegium wyjaśniło, iż Skarżąca jest obywatelką Rosji i chociaż przybyła do Polski w związku z wojną trwającą na Ukrainie to jednak sama jej adnotacja na paszporcie nie jest dostatecznym dowodem potwierdzającym legitymowanie się zezwoleniem na wykonywanie pracy zarobkowej w Rzeczypospolitej Polskiej. Nie posiada przy tym zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Polski a jedynie zaświadczenie o korzystaniu z ochrony czasowej, zaś taki status nie wiąże się z uprawnieniami do świadczeń rodzinnych. Nie mają do niej także zastosowania przepisy ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, jako że odnoszą się one zasadniczo wyłącznie do obywateli Ukrainy. Na powyższą decyzję O. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się uchylenia tego aktu, jak również poprzedzającej go decyzji pierwszoinstancyjnej. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 4 ust. 2 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 4 ust. 1 tej ustawy oraz z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terenie tego Państwa, poprzez ich błędną, wykładnię nieuwzględniającą istoty i celu spornych świadczeń, jakim jest konieczność zapewnienia podstawowych praw przysługujących dzieciom i osobom niepełnosprawnym, a w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie jako kryterium decydującego w sprawie, sytuacji pobytowej jej samej zamiast sytuacji pobytowej dzieci. Zarzuciła również naruszenie art. 2 ust. 2, art. 3, art. 26 ust. 1 i 2 Konwencji o Prawach Dziecka, art. 69, art. 71 ust. 1 i art. 72 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 5 ust. 2, art. 7 ust. 1 i 2 i 28 ust. 2 lit. c Konwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych o Prawach Osób Niepełnosprawnych, poprzez brak ich zastosowania i w rezultacie błędne uznanie, że z uwagi na jej sytuację pobytową nie zachodzą przesłanki przyznania prawa do wnioskowanych świadczeń, podczas gdy powiązana z tym prawem powinna być sytuacja pobytowa jej małoletnich dzieci. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA" lub " Sąd I instancji") wyrokiem z 18 października 2023 r. o sygn. akt II SA/GL 870/23 oddalił skargę O. K. na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 15 marca 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/680/2023/6332. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji zauważył, że świetle art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się. Osoby te muszą, co do zasady mieścić się w kręgu wyznaczonym w art. 1 ust. 2 powołanej ustawy, w którym to ustawodawca sformułował katalog uprawnionych do pobierania świadczeń rodzinnych. Osobami takimi są obywatele polscy (pkt 1), a także cudzoziemcy (pkt 2), jednak pod warunkiem spełnienia jednego z określonych tam wymogów, a mianowicie: (a) do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego; (b) jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów dwustronnych o zabezpieczeniu społecznym; (c) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 lub art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; (d) posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy; (e) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 139a ust. 1 lub art. 139o ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, lub w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa na warunkach określonych w art. 139n ust. 1 ustawy o cudzoziemcach - jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z członkami rodzin, z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt i pracę na okres nieprzekraczający 9 miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej; (f) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 151 lub art. 151b ustawy o cudzoziemcach, na podstawie wizy krajowej w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych lub w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej naukowca na warunkach określonych w art. 156b ust. 1 ustawy o cudzoziemcach - z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Do wskazanego katalogu osób mogących ubiegać się o przedmiotowe świadczenie należy dołączyć obywateli Ukrainy, gdyż na mocy ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zostali oni zrównani w sytuacji prawnej z obywatelami polskimi. WSA stwierdził, iż w sprawie jest poza sporem, że Skarżąca nie spełnia powyższych kryteriów podmiotowych, gdyż nie posiada obywatelstwa polskiego ani żadnego innego z państw Unii Europejskiej, lecz jest cudzoziemką nie legitymującą się żadnym z wymaganych statusów wskazanych w art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak również nie mają do niej zastosowania unormowania przywołanej powyżej ustawy z 12 marca 2022 r., a jedynie jest osobą korzystającą z ochrony czasowej, o której mowa w art. 106 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z decyzją wykonawczą Rady Unii Europejskiej nr 2022/382 stwierdzającą istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 Dyrektywy 2001/55/WE. (zaznaczyć należy, że w aktach zalega jedynie dokument potwierdzający ten status do 5 marca 2023 r.). Bezspornym jest także to, że chociaż przybyła do Polski w związku z toczącymi się na terenie Ukrainy działaniami wojennymi, to jednak posiada obywatelstwo Federacji Rosyjskiej. Sąd zaznaczył, że ustawodawca w art. 1 ust. 2 pkt. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz w art. 26 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa w sposób zamknięty wymienił tytuły prawne, którymi winni legitymować cudzoziemcy ubiegający się o przedmiotowe świadczenie. Osoby nie legitymujące się tym tytułem prawnym nie mogą w sposób skuteczny o takie świadczenie się ubiegać. Zdaniem WSA w drodze interpretacji przywoływanych unormowań nie można dodawać nowych statusów cudzoziemca do katalogu uprawnionych do skutecznego ubiegania się o przedmiotowe świadczenie - takie działanie nosiłoby znamiona prawodawstwa. Skarżąca nie spełnia zakresu podmiotowego uprawniającego do skutecznego ubiegania się o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z przewidzianymi dodatkami, a to oznacza, że w tym zakresie organy administracji publicznej nie dopuściły się naruszenia przepisów ustawy, a tym samym brak jest podstaw dla uwzględnienia wniesionej skargi. WSA nie podzielił poglądu wyrażonego w skardze, iż wykładnia logiczna i celowościowa art. 1 ust. 2 w związku z art. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie budzi wątpliwości, że w przypadku zasiłku rodzinnego chociaż stroną postępowania administracyjnego jest rodzic (opiekun) dziecka, to faktycznie uprawnionym do zasiłku wraz z dodatkami jest samo dziecko. Według Sądu art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych akcentuje jaki jest cel zasiłku rodzinnego i przewidzianych do niego dodatków i celem tym jest częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Zatem ustawodawca zakłada, że celem tego świadczenia nie jest pełne pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka, a jedynie wsparcie rodziców w tym zakresie. Wskazany w art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych cel zasiłku rodzinnego nie wpływa na zakres podmiotowy przedmiotowego świadczenia, lecz jest związany ze sposobem jego spożytkowania. Oznacza to, że w pierwszej kolejności należy spełniać wymogi formalne do otrzymania tego świadczenia, a następnie gdy zostanie przyznane należy je przeznaczyć na wskazany tu cel. Tylko w takim ujęciu można widzieć treść art. 4 ust. 1 powyższej ustawy, gdyż przepis ten nie ma nic wspólnego z wyznaczeniem zakresu podmiotowego omawianego świadczenia. Wynika to wprost z postanowień art. 4 ust. 2 tej ustawy, w którym to wprost wymienia się podmioty uprawnione do ubiegania się o wskazane świadczenie i brak jest tam dziecka, jako adresata działań organu administracji publicznej. Nie mogą umknąć też uwadze postanowienia art. 7 przedmiotowej ustawy, które zawierają przesłanki negatywne przyznania zasiłki rodzinnego. Z treści tego przepisu wprost wynika, że dziecko nie jest adresatem wskazanego świadczenia, ponieważ przykładowo świadczenie to nie przysługuje w przypadku przebywania dziecka w pieczy zastępczej. Według WSA podstawą do odrębnej interpretacji powyższych przepisów nie mogą być regulacje zawarte w art. 77 ust. 1 w art. 32 Konstytucji RP. Skoro dziecko nie jest adresatem zasiłku rodzinnego to również art. art. 24 ust. 1 i 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. W tożsamy sposób widzieć należy formułowany zarzut naruszenia postanowień art. 3 ust. 1 Konwencji o Prawach Dziecka. Przywołane przepisy prawa międzynarodowego nie zawierają konkretnego publicznego prawa podmiotowego po stronie dziecka, z tego też powodu nie mogą być w sposób bezpośredni stosowane. Przepisy te zawierają jedynie wskazania dla organów stanowiących prawo co do wartości, które mają być respektowane w przyjmowanych normach, a dla organów stosujących prawo co do sposobu interpretacji norm prawnych, które normują sytuację dziecka. Jak zostało to już powyżej ustalone zasiłek rodzinny jest adresowany do osoby sprawującej opiekę i wychowanie dziecka, a nie do dziecka, a tym samym przywołane tu regulacje prawa międzynarodowego nie mają zastosowania i nie mogły zostać naruszone. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł uczestnik postępowania Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W. (dalej w skrócie: "Stowarzyszenie") zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego: 1. art. 4 ust. 2 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 390 z późn. zm. – "uś.r.") w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 103 z późn. zm., dalej: ustawa UKR) poprzez wadliwą i sprzeczną z przeważającą linią orzeczniczą, wyłącznie literalną wykładnię, polegającą na uznaniu, że art. 4 ust. 1 u.ś.r. nie wpływa na zakres podmiotowy tego świadczenia, ale wyłącznie wskazuje sposób jego spożytkowania, a tym samym że skoro to nie dziecko - ale jego rodzic - jest wymieniony w art. 4 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. jako osoba uprawniona do ubiegania się o zasiłek rodzinny, to dziecko to nie jest adresatem działań organów władzy publicznej, w sytuacji gdy wykładnia systemowa, uwzględniająca normy konstytucyjne i prawnomiędzynarodowe, to jest: - art. 18, art. 32 ust. 1 i 2, art. 69, art. 71 ust. 1 oraz art. 72 ust. 1 zdanie pierwsze w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (t.j. Dz.U. z 1997 r., nr 78 poz. 483 z późn. zm), - art. 2 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1 i art. 26 ust. 1 i 2 Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (t.j. Dz.U. z 1991 r., nr 120 poz. 526 z późn. zm., dalej: Konwencja o Prawach Dziecka), - art. 5 ust. 1 i 2, art. 7 ust. 1 i 2 oraz art. 28 ust. 2 lit. c Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1169 z późn. zm., dalej: Konwencja o Prawach Osób Niepełnosprawnych), - art. 20, art. 21 ust. 1 i 2, art. 24 ust. 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej podpisanej w Nicei dnia 7 grudnia 2000 r. (t.j. Dz.U.UE z 2016 r., C 202/389, dalej: Karta praw podstawowych UE); powinna doprowadzić Sąd I instancji do uznania, iż rzeczywistym adresatem wsparcia w postaci zasiłku rodzinnego i dodatku do niego jest dziecko, a rodzic występuje wyłącznie w formalnej roli wnioskodawcy, a zatem zasadne było powiązanie uprawnienia do otrzymania wnioskowanych świadczeń z sytuacją prawną dzieci oraz przyznanie świadczeń na wniosek Skarżącej; 2. art. 4 ust. 2 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 u.ś.r. w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy UKR w zw. z art. 13 ust. 2 i ust. 4 Dyrektywy Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między Państwami Członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (t.j. Dz.U.UE z 2001 r., L 212/12, dalej: Dyrektywa 2001/55/WE) w zw. z art. 2 ust. 1 lit. a Decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U.UE z 2022 r., L 71/1, dalej: Decyzja wykonawcza UE), poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że zasiłek rodzinny jest świadczeniem przyznawanym dla osoby sprawującej opiekę, a więc jego adresatem nie jest dziecko, co w konsekwencji doprowadziło do niezapewnienia dzieciom Skarżącej niezbędnej pomocy dla osób wymagających szczególnego wsparcia i nie posiadających odpowiednich środków finansowych, podczas gdy przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego osobom korzystającym z ochrony czasowej w oparciu o regulacje ustawy UKR w sposób bezpośredni przesądza o tym, że świadczenie to, na gruncie regulacji krajowych, wchodzi w zakres niezbędnych świadczeń, o których mowa w art. 13 ust. 2 i 4 Dyrektywy Rady 2001/55/WE. 3. art. 1 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 1 Ustawy UKR w zw. z art. 13 ust. 2 i 4 Dyrektywy 2001/55/WE w zw. z art. 107 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej polskiej z dnia 13 czerwca 2003 r. (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1504, dalej: Ustawa o Ochronie) w zw. z art. 2 ust. 2 Decyzji wykonawczej UE w zw. z art. 20, art. 21 ust. 1 i 2 Karty Praw Podstawowych UE poprzez błędną wykładnię i odmowę przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego ze względu na uznanie, że obywatelka Federacji Rosyjskiej korzystająca z ochrony czasowej na podstawie art. 2 ust. 2 Decyzji Wykonawczej UE nie jest uprawniona do wnioskowania o przyznanie zasiłku rodzinnego na swoje małoletnie dzieci, gdyż nie znajduje się w katalogu osób określonych w art. 1 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. i art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy UKR, podczas gdy powołane regulacje nie dają podstaw do różnicowania sytuacji faktycznej i prawnej osób korzystających z ochrony czasowej, w tym w zakresie dostępu do świadczeń rodzinnych, stanowiących niezbędną pomoc w zakresie pomocy społecznej i uzyskania środków do życia lub inną niezbędną pomoc w rozumieniu art. 13 ust. 2 i 4 Dyrektywy 2001/55/WE, gdyż stanowiłoby to naruszenie zakazu nierównego traktowania. Mając powyższe na względzie Stowarzyszenie wniosło o: 1. uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi, jeżeli Sąd uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona; ewentualnie 2. uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji; 3. rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Jednocześnie na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej: TFUE) Stowarzyszenie wniosło o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) pytania prejudycjalnego o proponowanej treści: "Czy w świetle art. 20 i art. 21 ust. 1 i ust. 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej dopuszczalnym jest w ustawodawstwie krajowym różnicowanie dostępu do świadczeń, o których mowa w art. 13 ust. 2 i ust. 4 Dyrektywy Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między Państwami Członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami, wobec osób objętych ochroną czasową w oparciu o art. 2 ust. 1 i 2 Decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE z uwagi na kryterium obywatelstwa." W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż zaprezentowana przez Sąd I instancji wykładnia art. 4 ust. 2 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 u.ś.r. błędnie zakłada, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy, jedynym beneficjentem zasiłku rodzinnego jest Skarżąca - matka małoletnich niepełnosprawnych dzieci. Celem zasiłku rodzinnego jest częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Jest to zasiłek ukierunkowany na zapewnienie podstawowych potrzeb dziecka i wyrównanie jego szans, poprzez wsparcie w pokryciu wydatków związanych z jego wychowaniem, a nie wzbogacenie się rodzica. Zasiłek ten ma służyć realizacji najlepszego dobra dziecka, a rodzic w tej sytuacji występuje wyłącznie jako formalny wnioskodawca, gdyż dziecko nie posiada zdolności procesowej, jak również nie może samodzielnie rozporządzić swoim majątkiem. Funkcjonalna i systemowa wykładnia art. 4 ust. 1 u.s.r. prowadzić powinna do uznania, że w przypadku małoletnich niepełnosprawnych dzieci, ostatecznym celem zasiłku rodzinnego jest wyrażone powyżej materialne zabezpieczenie jego potrzeb egzystencjonalnych, realizowane za formalnym pośrednictwem wsparcia jego rodzica. Odrzucenie wykładni systemowej i celowościowej doprowadziło do odmowy udzielenia wnioskowanego zasiłku rodzinnego na dzieci Skarżącej, mimo iż spełniały one warunki określone w art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy UKR. Tym samym Sąd I instancji naruszył podstawową dyrektywę przy rozstrzyganiu spraw dotyczących dzieci, tj. obowiązku kierowania się dobrem dziecka, wynikającego z art. 3 ust. 1 Konwencji o Prawach Dziecka. Sąd I instancji pominął kluczowy fakt, iż na gruncie niniejszej sprawy jedynym kryterium różnicującym sytuację dzieci Skarżącej od sytuacji pozostałych dzieci-obywateli Ukrainy, w tym dzieci niepełnosprawnych, jest obywatelstwo Skarżącej. Narodowość matki dziecka nie uzasadnia jego odmiennego traktowania w zakresie umożliwienia zapewnienia realizacji jego podstawowych potrzeb. Biorąc za wzorzec normatywny ww. przepisy Konstytucji RP, Konwencji o Prawach Dziecka, Konwencji o Prawach Osób Niepełnosprawnych, a także Karty Praw Podstawowych UE, należy uznać, że literalna wykładnia art. 4 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. na gruncie niniejszej sprawy była niedopuszczalna, gdyż doprowadziła do skutków niemożliwych do zaakceptowania, naruszających przewidziane na mocy Konstytucji RP i ratyfikowanych umów międzynarodowych zasady równości i sprawiedliwości społecznej, wsparcia przez państwo rodzin w szczególnie trudnej sytuacji oraz osób niepełnosprawnych, a także godziła w podstawowy interes dziecka i dlatego należało ją odrzucić. Zauważono, iż Sąd I instancji wskutek błędnej wykładni ww. przepisów nie uwzględnił też art. 13 ust. 2 i ust. 4 Dyrektywy 2001/55/WE, nakładających obowiązek zapewnienia osobom objętym ochroną czasową niezbędnej pomocy w zakresie pomocy społecznej i uzyskania środków do życia, jeżeli nie posiadają one wystarczających środków, a osobom wymagającym szczególnej pomocy - w tym przypadku niepełnosprawnym dzieciom skarżącej - niezbędnej innej pomocy. Bezsprzecznie "inna pomoc", o której mowa w art. 13 ust. 4 Dyrektywy 2001/55/WE obejmuje pomoc finansową, jeśli jest ona niezbędna. Ponadto rodzina Skarżącej, w skład której wchodzą jej małoletnie dzieci, nie posiada wystarczających środków do życia, skoro spełnia kryterium dochodowe przewidziane dla zasiłku rodzinnego. Polski ustawodawca uznał wsparcie rodzin z niepełnosprawnymi dziećmi, spełniających określone kryterium dochodowe, poprzez umożliwienie ubiegania się o zasiłek rodzinny z dodatkami, za niezbędną pomoc, gdyż wprowadził ją do katalogu świadczeń dostępnych na mocy Ustawy UKR. Wobec tego, w zakresie w jakim w polskim porządku prawnym nie zostało przewidziane prawo do zasiłku rodzinnego dla rodziców osób objętych zakresem Dyrektywy 2001/55/WE oraz art. 2 ust. 1 Decyzji wykonawczej, spełniających warunki przyznania zasiłku rodzinnego, Dyrektywa 2001/55/WE nie została prawidłowo implementowana i art. 13 ust. 2 i 4 Dyrektywy 2001/55/WE w tym zakresie powinny mieć bezpośrednie zastosowanie, co wynika z zasady pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej. Aktualne ustawodawstwo Polski, wykładane literalnie, w sposób zaprezentowany przez Sąd I instancji, pozostaje w sprzeczności z tym nakazem równego traktowania. Niezależnie od powyższych rozważań dotyczących sytuacji prawnej dzieci Skarżącej, zdaniem Stowarzyszenia Sąd I instancji utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, zaaprobował sytuację, w której dochodzi do dyskryminacji również Skarżącej ze względu na jej obywatelstwo. Sąd I instancji w sposób błędny wyłożył art. 1 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy UKR w zw. z art. 13 ust. 2 i 4 Dyrektywy 2001/55/WE w zw. z art. 107 ust. ustawy o Ochronie w zw. z art. 2 ust. 2 Decyzji wykonawczej UE w zw. z art. 20, art. 21 ust. 1 i 2 Karty Praw Podstawowych UE, poprzez uznanie, że z uwagi na obywatelstwo i posiadany status migracyjny, skarżąca nie znajduje się w katalogu osób uprawnionych do zasiłków rodzinnych określonych w art. 1 ust. pkt 2 u.ś.r., ale także wobec art. 26 ust. 1 pkt 1 Ustawy UKR, mimo iż korzysta z ochrony czasowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Taka wykładnia przepisów opiera się na błędnym twierdzeniu, że możliwe jest różnicowanie dostępu cudzoziemców objętych ochroną czasową do określonych świadczeń, w zależności od ich obywatelstwa. Sytuacja taka stanowi niedopuszczalną dyskryminację ze względu na obywatelstwo, gdyż Polska nie wprowadziła wobec obywateli Ukrainy "większej ochrony" niż wobec uchodźców z Ukrainy posiadających obywatelstwo inne niż ukraińskie. Zarówno ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak i ustawa UKR realizują obowiązek państwa do zapewnienia cudzoziemcom ochrony czasowej przewidzianej w Dyrektywie 2001/55/WE oraz Decyzji Wykonawczej UE. Ustawa UKR nie jest więc nadzwyczajną ustawą istniejącą obok innych aktów prawnych z dziedziny migracji i azylu. Na gruncie prawa wspólnotowego nie przewidziano więc różnych form ochrony czasowej, ale ochronę czasową i ewentualnie inną - równorzędną, która w dzisiejszych realiach polskich nie występuje. Nie można pogodzić się więc z takim podejściem, jakoby dopuszczalne były takie regulacje, które - w ramach tej samej formy ochrony prawnej - różnicowałyby dostęp do podstawowych świadczeń zapewnionych przez Dyrektywę 2001/55/WE wyłącznie w zależności od obywatelstwa. Nie ma racjonalnego uzasadnienia, dlaczego matki-obywatelki Rosji, niemogące bezpiecznie powrócić do swojego kraju pochodzenia, których rodziny są w takiej samej trudnej sytuacji materialnej, miałyby mieć mniejsze potrzeby w zakresie wsparcia ze strony państwa w pokryciu kosztów utrzymania dziecka, w porównaniu do matek-obywatelek Ukrainy. Zasiłek rodzinny należy uznać za niezbędną pomoc w zakresie pomocy społecznej i uzyskania środków do życia lub inną niezbędną pomoc osobom korzystającym z ochrony czasowej, które wymagają szczególnej pomocy. Niedopuszczalna jest więc sytuacja, w której zakres tych świadczeń dla beneficjentów tej samej ochrony czasowej jest zróżnicowany wyłącznie ze względu na obywatelstwo. Skoro polski ustawodawca uznał, że zasiłek rodzinny i dodatek do niego są niezbędne dla prawidłowego wdrożenia minimum bezpieczeństwa socjalnego dla wysiedleńców z Ukrainy i zapewnił je na mocy ustawy UKR, nie był uprawniony do wyłączenia z jej zakresu osób o innym obywatelstwie. Uzasadniając wniosek o zadanie pytania prejudycjalnego zauważono, że w świetle podnoszonej argumentacji, zagadnienie równości w traktowaniu cudzoziemców objętych ochroną czasową, wdrożoną w polskim ustawodawstwie na podstawie dwóch regulacji ustawowych, jest kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Jednocześnie, ze względu na brak dotychczasowych doświadczeń w użyciu instytucji ochrony czasowej w europejskim systemie prawnym, która pierwszy raz została uruchomiona w związku z napaścią zbrojną Federacji Rosyjskiej na Ukrainę na mocy Decyzji Wykonawczej UE, brak jest ugruntowanego orzecznictwa i doktryny w zakresie wykładania prawa krajowego dotyczącego ochrony czasowej. Ponadto, regulacje wspólnotowe z zakresu ochrony czasowej nie były dotąd przedmiotem rozstrzygnięć TSUE, a więc brak jest wiążącej wykładni prawa wspólnotowego, na którym NSA mógłby oprzeć swoje rozważania w niniejszej sprawie. Skierowanie do TSUE pytania prejudycjalnego we wskazanym zakresie pozwoli więc na rozstrzygnięcie istotnych dla sprawy zagadnień i wykształcenie linii orzeczniczej TSUE, która zapewni jednolitość wykładni na rzecz kolejnych spraw z zakresu ochrony czasowej dla cudzoziemców w Polsce. Odpowiadając na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się zasadna. Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz 143 – dalej: "p.p.s.a.") rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do prawnej możliwości przyznania zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dzieci mające ukraińskie obywatelstwo, które przybyły na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa w sytuacji gdy o świadczenie to wnioskował rodzic dziecka będący cudzoziemcem, nie wypełniającym jednak warunków wskazanych w art. 1 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. oraz w art. 1 ust. 1 i 2 w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy UKR. Z niekwestionowanych okoliczności niniejszej sprawy wynika, że Skarżąca wnioskująca o zasiłki rodzinne wraz z dodatkami z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, przybyła na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy, nie posiada obywatelstwa ukraińskiego lecz rosyjskie i nie jest małżonkiem obywatela Ukrainy. Warunki nabywania uprawnień do świadczeń rodzinnych, o których przyznanie ubiega się Skarżąca, regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Zgodnie z brzmieniem art. 1 ust. 2 u.ś.r., świadczenia rodzinne przysługują obywatelom polskim (pkt 1) oraz cudzoziemcom (pkt 2), którzy spełniają warunki przewidziane w art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a) – d) oraz dodatkowe przewidziane w ust. 3 art. 1 ust. 2 u.ś.r. Ponadto zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (w brzmieniu z daty wydania zaskarżonej decyzji) obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca nie spełnia wszystkich warunków określonych w ww. przepisach. Z okoliczności badanej sprawy wynika jednak inna istotna okoliczność, dzieci Strony - na rzecz których wystąpiono o zasiłki rodzinne wraz z dodatkami - w niniejszej sprawie są obywatelami Ukrainy, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy UKR. W okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło zatem do odmowy przyznania zasiłków rodzinnych z dodatkami tylko dlatego, że rodzic dziecka spełniającego warunki określone w art. 2 ust. 1 ustawy o UKR wspólnie z nim mieszkający na terenie Rzeczypospolitej Polskiej ma status cudzoziemca, który nie spełnia wymogów określonych w ww. przepisach art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a) – d u.ś.r. oraz art. 2 ust. 1 ustawy o UKR. Zgodzić się należy ze skarżącym kasacyjnie Stowarzyszeniem, iż rozstrzygnięcie sprawy, wynikające z wyłącznie językowej wykładni ww. przepisów, nie jest możliwe do zaakceptowania na gruncie regulacji prawnych rangi konstytucyjnej i w konwencyjnej odnoszących się do ochrony rodziny i dziecka, a także podważa cele, których realizację ustawodawca założył wprowadzając zasiłek rodzinny. Warunkiem koniecznym dla prawidłowego odczytania normy zawartej w art. 1 u.ś.r. w zw. z art. 26 ust. 1pkt 1 ustawy UKR jest jej interpretacja w świetle art. 4 ust. 1 i 2 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem, zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Świadczenie to stanowi pomoc finansową, której udzielenie ustawodawca wyraźnie powiązał z sytuacją dziecka, któremu rodzice czy opiekunowie nie są w stanie zapewnić utrzymania z uwagi na brak dostatecznych dochodów. Ta forma wsparcia jest adresowana do rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej (art. 5 ust. 1 u.ś.r.). Przedmiotowy zasiłek jest przeznaczony na zaspokojenie potrzeb dziecka i ma służyć jego dobru, choć formalnie z przyczyn praktycznych przysługuje rodzicowi lub opiekunowi. Stowarzyszenie trafnie zauważyło, iż wykładni przepisów u.ś.r., w tym również art. 1 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. należy dokonywać z uwzględnieniem celu regulacji art. 4 ust. 1 u.ś.r. oraz zasad konstytucyjnych i przepisów Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych z dnia 20 listopada 1989 r. W tym miejscu zauważyć należy, iż w orzecznictwie oraz doktrynie ugruntowana jest zasada pierwszeństwa wykładni językowej. Zasadę tą rozumie się jednak przede wszystkim w taki sposób, że należy dać przewagę wynikowi wykładni językowej, pod tym wszakże warunkiem, że uprzednio przeprowadzono kompleksową wykładnię tekstu, rozważając również aspekty systemowe i funkcjonalne. Ponadto podkreśla się także, że wykładnia w prawie administracyjnym musi uwzględniać wiele wartości istotnych w demokratycznym państwie prawnym, a zatem nie może być oparta wyłącznie na wykładni językowej (patrz. wyrok NSA z 25 października 2023 r. o sygn. akt I OSK 2115/21 – wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla ustalenia znaczenia tekstu prawnego konieczne jest przejście przez wszystkie fazy wykładni. W przypadku tekstów prawnych nie chodzi bowiem o to, aby po prostu rozumieć tekst czy jakiś jego przepis (bez wysiłku czy z jakimś szczególnym wysiłkiem), ale o to by zrozumieć ten tekst (przepis) zgodnie z treścią nadaną mu przez prawodawcę (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. o sygn. akt I OSK 519/22). Nawet jednoznacznie ustalone językowe znaczenie tekstu nie jest bezwzględną granicą wykładni, aczkolwiek do przekroczenia tego sensu niezbędne jest dostatecznie silne uzasadnienie np. gdy wykładnia językowa prowadzi do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi (por. uchwała NSA z dnia 14 listopada 2022 r. sygn. akt I OPS 2/22). Ze względu na szczególną rolę jaką w systemie prawa odgrywają zasady konstytucyjne, reguła interpretacji norm prawnych zgodnie z Konstytucją należy do najważniejszych i najbardziej podstawowych reguł wykładni (zob. L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Dom Organizatora, Toruń 2006 r., s. 111-113). Nie ulega wątpliwości, że nakaz wykładni w zgodzie z Konstytucją może służyć jako dyrektywa wyboru między konkurencyjnymi wersjami znaczeniowymi danego przepisu. Niewątpliwie stroną postępowania administracyjnego o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do tego świadczenia jest opiekun (rodzic) dziecka, jednak logiczna i celowościowa wykładnia art. 1 ust. 2 w związku z art. 4 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że faktycznie podmiotem uprawnionym do zasiłku jest dziecko, które jest jego głównym i w praktyce jedynym beneficjentem. To z jego utrzymaniem powiązane jest to świadczenie. Wskazuje na to powołany przez Sąd I instancji art. 7 pkt 2 u.ś.r. określający negatywną przesłankę do przyznania tego świadczenia. W przywołanej przez ten Sąd sytuacji (pozostawanie dziecka w pieczy zastępczej) koszty utrzymania dziecka pokrywane są na podstawie innych regulacji (ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej), co uzasadnia odstąpienie od jego wsparcia w oparciu o ustawę o świadczeniach rodzinnych. Osobami faktycznie uprawnionymi do uzyskania świadczenia w realiach niniejszej sprawy są więc dzieci D. T. oraz K. T., na rzecz której działa Skarżąca jako ich rodzic. Jak wynika z akt sprawy D. T. oraz K. T. są obywatelami Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Pominięcie tego, że to dziecko jest rzeczywistym beneficjentem zasiłku rodzinnego i to potrzeby dziecka podlegają zaspokojeniu ww. świadczeniem stanowi wadę wykładni prawa dokonaną w dotychczasowym postępowaniu. W konsekwencji wadę tę stanowi pominięcie faktu posiadania przez rzeczywistego beneficjenta tegoż świadczenia statusu osoby, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy UKR, na rzecz którego na mocy art. 26 ust. 1 ust. 1 ustawy UKR może być przyznany zasiłek rodzinny wraz z dodatkami. W procesie wykładni prawa doszło do pominięcia celów wynikających z art. 4 ust. 1 u.ś.r. , dla realizacji których wprowadzony został zasiłek rodzinny. Rację ma Stowarzyszenie, że wykładnia przepisów ustawy nie może pomijać zasad konstytucyjnych i przepisów Konwencji o prawach dziecka. Interpretacja prawa stanowi powinność organu stosującego prawo w ramach jednolitego i wewnętrznie spójnego systemu prawa, gdzie znaczenie nadawane poszczególnym przepisom prawnym winno pozostawać spójne z zasadami rządzącymi tym systemem, a zatem w szczególności z przepisami wyższego rzędu. W taki sposób dochodzi do prawidłowego zrekonstruowania normy prawnej, a w konsekwencji do poznania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela wyrażony już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, iż pominięcie dzieci jako rzeczywistych beneficjentów zasiłku rodzinnego jest konsekwencją niezastosowania przez Sąd I instancji przepisów Konstytucji RP (por. wyroki NSA z 14 marca 2018 r. o sygn. I OSK 1164/16 i z 24 styczna 2023 r. o sygn. akt I OSK 519/22) . Sąd I instancji pominął wyrażoną w art. 18 Konstytucji RP zasadę ochrony rodziny i małżeństwa, zgodnie z którą małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Zasada ta znajduje uzupełnienie w art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Ustawa o świadczeniach rodzinnych, jako regulująca zasady przyznawania świadczeń o charakterze socjalnym na rzecz rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, winna być interpretowana w ścisłym związku z powyższymi przepisami Konstytucji RP. Rację ma też Stowarzyszenie, iż zaskarżony wyrok nierówno traktuje dziecko będące rzeczywistym beneficjentem wnioskowanego świadczenia wśród innych podobnych jej osób, którym powyższe świadczenie przysługuje (innych dzieci posiadających obywatelstwo Ukrainy, których rodzice spełniają wymogi określone w art. 2 ust. 1 ustawy UKR). Nie ulega wątpliwości, że doszło w ten sposób do naruszenia zasady niedyskryminacji wyrażonej w art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Regulacja ta stanowi, że wszyscy są wobec prawa równi i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne oraz, że nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiegokolwiek powodu. Tym samym doszło do naruszenia zasady wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którą Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Słusznie zarzucono, iż w procesie wykładni powyższych przepisów u.ś.r. i ustawy UKR Sąd I instancji winien mieć na uwadze art. 2 ust. 1 i 2 Konwencji o prawach dziecka. Powyższe oznacza konieczność odrzucenia w procesie wykładni prawa wyniku wykładni językowej prowadzącego do naruszenia ww. zasad konstytucyjnych. Mając na uwadze powyższe, konkretne okoliczności badanej sprawy, za zasadne uznać należało zarzuty postawione zaskarżonemu wyrokowi (w punkcie 1). Wadliwie bowiem zaakceptowano stanowisko organów, co do zaistnienia w okolicznościach badanej sprawy przeszkód do przyznania wnioskowanych świadczeń na rzecz małoletnich obywateli Ukrainy, którzy spełniają wymogi art. 2 ust. 1 ustawy UKR. Mając na względzie, iż uwzględniony został najdalej idący zarzut skargi kasacyjnej, a sprawa jest dostatecznie wyjaśniona do rozstrzygnięcia, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził brak konieczności odniesienia się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Kwestia uznania zasiłku rodzinnego z dodatkami jako niezbędnej pomocy w rozumieniu art. 13 ust. 2 i ust. 4 Dyrektywy Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między Państwami Członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami nie stanowi okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Ta sama uwaga dotyczy zarzutu nr 3 odnoszącego się do wykluczenia w regulacjach krajowych uprawnienia do świadczeń rodzinnych osób, które przybyły legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy i są objęte ochroną czasową, ale nie posiadają statusu o którym mowa w art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy UKR. W rozpoznawanej sprawie beneficjentami zasiłku rodzinnego są dzieci Skarżącej posiadające ten status. Z tych samych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym o treści wskazanej przez Stowarzyszenie. Uznając, iż skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżony wyrok uchylił, a uznając, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę orzekając o uchyleniu także zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta G. z 25 stycznia 2023r. nr ZR.001655.23 - art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a. p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną - art. 153 w związku z art. 193 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 15 lutego 2024
- Symbol z opisem
- 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
- Hasła tematyczne
- Pomoc społeczna
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Jakub Zieliński /sprawozdawca/ Marek Stojanowski Marian Wolanin /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
art. 1 ust. 2 i ust. 3, art. 4 ust. 1 i ust. 2, art. 13 ust. 1 pkt 1 · Dz.U. 2023 poz. 390
- Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)
art. 2 ust. 1, art. 26 ust. 1 pkt 1 · Dz.U. 2023 poz. 103
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 184 · Dz.U. 2026 poz. 143
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny