I OSK 531/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant: starszy asystent sędziego Paweł Pietrzyk po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1196/22 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 22 marca 2022 r. nr DLI-VII.7617.1.2021 DLI-VII.7617.1.2021.ASw w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. S. na rzecz Ministra Finansów i Gospodarki kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 września 2022 r. oddalił skargę P. S. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 22 marca 2022 r., nr DLI-VII.7617.1.2021 DLI-VII.7617.1.2021.ASw w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegające niezasadnym oddaleniu skargi, pomimo że organ I instancji oraz organ II instancji w prowadzonym postępowaniu administracyjnym nie dopełniły ciążącego na nich obowiązku i nie zebrały oraz nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a zebrany w postępowaniu materiał dowodowy, w szczególności operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego P. L. oceniły w sposób dowolny, a nie swobodny z uchybieniem zasad prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego, ponieważ nietrafnie oceniły, że sporządzony operat szacunkowy, w świetle przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego z dnia 21 września 2004 r., jest prawidłowy i może stanowić dowód w sprawie, skutkiem czego organ I instancji i organ II instancji nie stał na straży praworządności, nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego oraz nie załatwił sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli przejawiający się w ustaleniu odszkodowania w wysokości odpowiadającej wartości zmniejszeniu nieruchomości kosztom przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego (odtworzenia wartości rolniczej gleby oraz odtworzenie upraw rolnych) i utraconych dochodów w postaci płodów rolnych; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. będące pochodną wskazanych wyżej naruszeń prawa procesowego, polegające niezasadnym oddaleniu skargi, pomimo że po stronie organów administracji publicznej obu instancji miało miejsce prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej; II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (zwana dalej dalej: specustawa przesyłowa) w zw. z art. 128 ust. 4 u.g.n. w zw. z art. 124 ust. 4 u.g.n. w zw. z § 43 ust. 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, w sytuacji w której miało miejsce ustalenie odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w wysokości zaniżonej, niestanowiącej równowartości szkód poniesionych przez stronę, albowiem ustalone odszkodowanie nie uwzględnia w pełni zmniejszenia wartości nieruchomości wskutek zmiany warunków korzystania z nieruchomości, zmiany przydatności użytkowej nieruchomości, trwałego ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości oraz szkód rolniczych na przyszłość, obejmujących utraty plonów i kosztów odtworzenia wartości rolniczej gleby oraz odtworzenie upraw rolnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W analizowanej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyliczone enumeratywnie w art. 183 § 2 p.p.s.a., nie występują. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Rozpoznana w takich granicach skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do podniesionych w niej zarzutów przypomnieć należy istotę sprawy. Jak wspomniano na wstępie, zaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki oddalił skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie ustalenia na rzecz skarżącego odszkodowania z tytułu szkód powstałych na nieruchomości oraz zmniejszenia jej wartości w związku z budową dwutorowej elektroenergetycznej linii napowietrznej 400 kV [...], na odcinku od słupa 136 do słupa 189, oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] o powierzchni 2,2100 ha, – w kwocie wynoszącej łącznie 2.254 zł. Sąd I instancji za bezsporne uznał, że część tej nieruchomości stanowiła obszar ograniczonego sposobu korzystania (pas technologiczny) o powierzchni 1.421 m2 i szerokości 70 m – była zagospodarowana i użytkowana rolniczo, a na jej pozostałej części również znajdowały się użytkowane tereny rolnicze. W związku z przedmiotową inwestycją działka skarżącego była udostępniona wykonawcy robót od 12 stycznia 2017 r. do 16 października 2018 r. Ponadto, działka położona jest na obszarze, dla którego obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a zgodnie z jego ustaleniami część przedmiotowej nieruchomości odpowiadająca pasowi technologicznemu z decyzji Wojewody była przeznaczona pod tereny rolnicze o symbolu 1R. Zgodnie z § 8 pkt 1 tego planu, na terenach rolniczych ustalono zakaz zabudowy budynkami i obiektami bez przeznaczenia gruntów rolnych klas I-III na cele nierolnicze i nieleśne. Pozostała część przedmiotowej nieruchomości, znajdująca się poza pasem technologicznym linii elektroenergetycznej, nie była objęta żadnym planem miejscowym, a jedynie obowiązywało dla niej studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którym była ona przeznaczona pod tereny upraw polowych. Sąd Wojewódzki wskazał, że na skutek realizacji inwestycji nie nastąpiła zmiana przydatności użytkowej nieruchomości skarżącego, ponieważ może być ona użytkowana w taki sam sposób, jak przed wydaniem decyzji o jej przeznaczeniu na realizację przedmiotowej inwestycji, a ponadto nie wystąpiła zmiana przydatności użytkowej tej nieruchomości dla przeznaczenia zgodnego z zapisami w obowiązujących dokumentach planistycznych. Nastąpiło natomiast trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z tej nieruchomości, polegające na dokonaniu wpisu w dziale III księgi wieczystej ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Poza tym, na skutek posadowienia elementów infrastruktury nie podlegała wyłączeniu z użytkowania żadna część gruntu. Zaistniały natomiast skutki spowodowane obowiązkiem udostępnienia nieruchomości przedsiębiorstwu przesyłowemu. Sąd Wojewódzki podzielił w całości ocenę organów co do prawidłowości wyceny dokonanej na potrzeby niniejszego postępowania. Przyjął zatem, że biegły prawidłowo ustalił, iż nastąpiło trwałe ograniczenie korzystania z nieruchomości, co zostało uwzględnione w oszacowaniu wartości szkody trwałej. Prawidłowo uwzględniono również szkodę z tytułu obowiązku udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, obniżając o odpowiedni współczynnik wartość nieruchomości obciążonej. Również oszacowanie szkód tymczasowych nie budziło zastrzeżeń. Autor operatu szacunkowego zastosował dopuszczalne prawem podejście oraz metodę wyceny, jak również w sposób jasny i rzetelny scharakteryzował nieruchomości będące przedmiotem porównań z nieruchomością wycenianą i wyniku ustalonej wartości 1 m2 dokonał stosownych wyliczeń szkód trwałych, jak i szkód tymczasowych. Ze stanowiskiem tym nie zgodził się skarżący kwestionując operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego P. L. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, rzeczoznawca nie uzasadnił w sposób logiczny wysokości współczynnika "S" - obniżenia wartości nieruchomości, oraz wysokości współczynnika "k" - określającego współkorzystanie z nieruchomości przez przedsiębiorstwo energetyczne. Rzeczoznawca nie uzasadnił w sposób logiczny wniosków końcowych swoich operatów poprzez brak wskazania z jakich zbiorów brał pod uwagę ceny transakcyjne nieruchomości podobnych. Rzeczoznawca nie wziął pod uwagę cen transakcji z Gminy W. Operat nie obejmuje i nie uwzględnia ustalenia wysokości szkód rolniczych w postaci kosztów przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego tj. kosztów odtworzenia wartości rolniczej gleby oraz odtworzenie uprawy rolnych na działce nr [...], oraz szkody w postaci utraconych dochodów - utraconych płodów rolnych na 99 lat na przyszłość, na skutek posadowienia dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej. Ponadto, rzeczoznawca P. L. sporządzając operat przyjął, że nieruchomość objęta wyceną jest działką siedliskową. Tymczasem strona wystąpiła z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla nieruchomości objętej wyceną. Stąd wycenianą działkę powinno się traktować jako działkę budowlaną i uwzględniać ten fakt w wycenie wykonywanej na potrzeby niniejszego postępowania. Odnosząc się do naruszenia przepisów postepowania podnoszących niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy wskazać należy, że zakres postępowania wyjaśniającego jest zdeterminowany przepisami prawa materialnego. To przepisy prawa materialnego określają przedmiot sprawy, a tym samym zakres postępowania i okoliczności mające znaczenie z punktu widzenia rozpoznania danej sprawy. Przedmiotem postępowania administracyjnego było ustalenie odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Przysługuje ono uprawnionemu podmiotowi na mocy art. 128 ust. 4 w zw. z art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899, dalej: u.g.n.). Zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n., odszkodowanie to powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Stosownie zaś do art. 130 ust. 2 u.g.n., ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości (zob. art. 134 ust. 1 u.g.n.). Przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami (art. 134 ust. 2 u.g.n.). Stosownie natomiast do art. 154 ust. 1 u.g.n., wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Szczegółowe zasady wyceny nieruchomości przeznaczonych dla różnych celów, jako przedmiotu różnych praw oraz w zależności od rodzaju nieruchomości i jej przeznaczenia, w dacie wydania zaskarżonej decyzji regulowało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2021 r., poz. 555, dalej: rozporządzenie), a w szczególności istotny dla rozstrzygnięcia tej sprawy § 43 ust. 1 tego aktu stanowiący, że przy określaniu wartości poniesionych szkód na nieruchomości, o których mowa w art. 128 ust. 4 ustawy, uwzględnia się w szczególności: (1) stan zagospodarowania nieruchomości na dzień wydania decyzji odpowiednio o wywłaszczeniu, ograniczeniu sposobu korzystania albo zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości oraz stan zagospodarowania nieruchomości na dzień zakończenia działań uzasadniających wydanie tej decyzji; (2) utratę pożytków w okresie od dnia wydania decyzji do dnia zakończenia działań uzasadniających jej wydanie. Z kolei z § 43 ust. 3 rozporządzenia wynika, że przy określaniu zmniejszenia wartości nieruchomości, o którym mowa w art. 128 ust. 4 ustawy, uwzględnia się: (1) zmianę warunków korzystania z nieruchomości; (2) zmianę przydatności użytkowej nieruchomości; (3) trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości; (4) skutki spowodowane obowiązkiem udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1 ustawy. W świetle art. 130 ust. 2 u.g.n. operat szacunkowy jest zasadniczym dowodem w sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Jest to dowód z opinii biegłego, który podlega ocenie jak każdy inny dowód w sprawie. Rzeczą organów jest zbadanie, czy operat szacunkowy został sporządzony zgodnie z przepisami, czy opiera się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości oraz czy jest logiczny i zupełny. Jest to ważny element zebrania, rozpatrzenia i oceny dowodu w postaci takiego operatu (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.). Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej za prawidłowe należało uznać konstatacje Sądu I instancji, że przedmiotowy operat szacunkowy pod względem jego formy, jak też metody i techniki szacowania, sporządzony został zgodnie z przepisami prawa. Jest on zupełny i logicznie wskazuje poszczególne etapy wyceny. Zastosowanie przyjętego podejścia wyceny oraz metody szacowania zostało opisane i uzasadnione. Określając wartość szkód, biegły oszacował oddzielnie każdy element wymieniony w § 43 ust. 1 i 3 rozporządzenia. Dane, na podstawie których wycena została sporządzona, podobnie, jak i metodologia wyceny, zostały szczegółowo przedstawione w operacie i zanalizowane przez Ministra (w zakresie zastrzeżonym dla właściwości organu administracji, tj. nie wkraczającym w zakres wiadomości specjalnych biegłego). Argumentacja podniesiona w skardze kasacyjnej, zmierzająca do podważenia merytorycznej poprawności przedmiotowego operatu, koncentruje się m. in. na kwestionowaniu prawidłowości określenia wysokości współczynników: "S" – obniżenia wartości nieruchomości oraz "k" – określającego współkorzystanie z nieruchomości przez przedsiębiorstwo energetyczne. Zważyć jednak należy, że dobór tych współczynników należy do sfery wyłącznych kompetencji rzeczoznawcy majątkowego i stanowi element wiadomości specjalnych. Wbrew przy tym twierdzeniom skarżącego kasacyjnie szczegółowe uzasadnienie do przyjęcia wielkości współczynnika "S" zamieszczone zostało na stronach 16-17 operatu. W odniesieniu do współczynnika SL1 (współczynnik obniżenia wartości rynkowej nieruchomości w pasie technologicznym urządzenia na skutek lokalizacji urządzenia w dokumentacji planistycznej) biegły wyjaśnił, że jego wysokość przyjęto na poziomie 0 ze względu na teren rolniczy, w którym szkoda lokalizacyjna zasadniczo nie zmniejsza wartości gruntów. Z kolei współczynnik SB (współczynnik obniżenia wartości rynkowej nieruchomości na skutek wystąpienia szkód opisanych w punktach 1-4, ustęp 3 § 43 rozporządzenia z wyłączeniem szkody z tytułu posadowienia słupa energetycznego) przyjęto na poziomie 0,15. Biegły wyjaśnił, że wysokość współczynnika nawiązuje do praktyki zawodowej rzeczoznawców majątkowych przedstawionej w Tymczasowej Nocie Interpretacyjnej, wg której współczynnik ten przyjmuje się z przedziału od 0,15 do 0,20. Jednocześnie wskazał powody, dla których przyjęto wartość niższą 0,15, (brak lokalizacji słupa energetycznego na przedmiotowej nieruchomości). Zauważyć również należy, że w sporządzonym operacie biegły nie stosował współczynnika "k" w znaczeniu wskazywanym przez autora skargi kasacyjnej. Na stronie 18 operatu wyjaśnił natomiast w jakich przypadkach, przy stosowaniu podejścia porównawczego, można stosować dodatkowo współczynnik korekcyjny "K" z przedziału [0,90, 1,10], korygujący wartość o unikalne cechy (wady/zalety) lub zmiany rynkowe. Współczynnik ten także nie został zastosowany w sporządzonym operacie. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł przyczyn, dla których informacje podane w tym zakresie przez biegłego, należało uznać za nieprawidłowe. Należy przy tym zaznaczyć, że skarżący takich przyczyn nie sprecyzował. Zarzuty skargi kasacyjnej nie zawierają żadnych konkretnych treści negujących ww. wyjaśnienia. Nie sposób również zgodzić się z twierdzeniami autora skargi kasacyjnej, iż w sporządzonym operacie rzeczoznawca nie uzasadnił w sposób logiczny wniosków końcowych poprzez brak wskazania z jakich zbiorów brał pod uwagę ceny transakcyjne nieruchomości podobnych, jak również że nie wziął pod uwagę cen transakcji z Gminy W. Szczegółowe informacje w tym zakresie zostały zawarte w pkt 4.2 na stronach 14-16 operatu. W sporządzonej wycenie biegły jednoznacznie określił segment analizowanego rynku nieruchomości, jego obszar przestrzenny i okres monitorowania cen. Analizował transakcje nieruchomościami niezabudowanymi, rolnymi, w gminie W. o powierzchniach powyżej 1ha, w okresie styczeń 2019 r. – wrzesień 2020 r. Ostatecznie do porównań rzeczoznawca majątkowy przyjął trzy transakcje z Gminy W., których szczegółowa charakterystyka została przedstawiona w pkt 5 operatu na stronach 19-22. Zarzuty w tym zakresie są więc niezasadne. Podobnie ocenić należy twierdzenia autora skargi kasacyjnej, iż operat nie obejmuje i nie uwzględnia ustalenia wysokości szkód rolniczych w postaci kosztów przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, tj. kosztów odtworzenia wartości rolniczej gleby oraz odtworzenie upraw rolnych na działce nr [...], oraz szkody w postaci utraconych dochodów – utraconych płodów rolnych na 99 lat na przyszłość. Konstrukcja przepisów art. 128 u.g.n. oraz rozporządzenia wskazuje wyraźnie, że chodzi tu wyłącznie o odszkodowanie za szkody realne, a nie za utracone korzyści, a nadto okoliczności sprawy nie wskazują na to, że w wyniku zrealizowanej inwestycji na ww. nieruchomości doszło do zmiany przydatności produkcyjnej gleby i powstały szkody w zakresie upraw rolnych. Okoliczności te nie wynikają z akt sprawy, zaś z protokołu przekazania nieruchomości po zakończeniu budowy, wynika, że na działce [...] nie było żadnych szkód i nie były prowadzone roboty budowlano-montażowe. Na przedmiotowej nieruchomości nie posadowiono słupa energetycznego i nie było potrzeby rekultywacji gruntu. Nie ma również racji autor skargi kasacyjnej, że w sporządzonym operacie biegły przyjął, iż nieruchomość objęta wyceną jest działką siedliskową. O tym, jakie przeznaczenie ma działka, decyduje plan miejscowy. Z opisu zamieszczonego w operacie szacunkowym wynika, że zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla inwestycji pn.: "Budowa dwutorowej linii eletroenergetycznej 400 kV relacji GPZ [...]" na terenie gminy W., przyjętym Uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w W. z dnia 27 listopada 2015 r., część przedmiotowej nieruchomości odpowiadająca pasowi technologicznemu była przeznaczona pod tereny rolnicze o symbolu 1R. Zgodnie z § 8 pkt 1 ww. planu miejscowego na terenach rolniczych ustanawia się zakaz zabudowy budynkami i obiektami bez przeznaczenia gruntów rolnych klas I-III na cele nierolnicze i nieleśne. Dla pozostałej części nieruchomości obowiązywało jedynie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy W., przyjętego uchwałą Nr [...] z dnia 29 listopada 2013 r., zgodnie z którym pozostała część nieruchomości była przeznaczona pod tereny upraw polowych. Działka skarżącego nie mogła zatem zostać uznana za działkę siedliskową, a tym bardziej za działkę budowlaną. Przedmiotowa nieruchomość stanowi grunt rolny niezabudowany wykorzystywany rolniczo, stąd prawidłowo biegły przyjął do badana transakcje o takich właśnie cechach. Jako chybione należy również ocenić te fragmenty skargi kasacyjnej, które odnoszą się do możliwości oszacowania wartości szkód z uwzględnieniem czynników stosowanych dla określenia wartości prawa służebności przesyłu. Jak zasadnie wyjaśnił Minister, zgodnie z zapisami ustawy Kodeks cywilny służebność przesyłu, jest ograniczonym prawem rzeczowym, którego istota polega na tym, że nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń. Treścią tego prawa jest zatem korzystanie przez przedsiębiorcę przesyłowego z cudzej nieruchomości w zakresie niezbędnym dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania urządzeń przesyłowych, co oznacza m.in. możliwość wejścia na cudzy grunt obciążony służebnością w celu posadowienia tam urządzeń przesyłowych, usunięcia ich awarii, przeprowadzenia konserwacji, czy też modernizacji. W rozpatrywanej sprawie natomiast odszkodowanie z tytułu szkód związanych z koniecznością udostępniania nieruchomości inwestorowi ustala się w oparciu o przepisy u.g.n. w trybie procedury administracyjnej, tym samym instytucja służebności przesyłu nie znajduje tu zastosowania. Mając powyższe na uwadze, za nieusprawiedliwione należy uznać wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej. Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.