Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I OSK 716/25

Wyrok NSA z 21 kwietnia 2026 r., I OSK 716/25

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
21 kwietnia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędzia NSA Mariola Kowalska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 1807/24 w sprawie ze skargi T.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 15 lipca 2024 r., nr SKO.4103.175.2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 1807/24 oddalił skargę T.C. (dalej "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z 15 lipca 2024 r., nr SKO.4103.175.2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyła skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429 ze zm., dalej "u.ś.w.") w zw. z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.) poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, iż niniejsza sprawa, w której skarżąca złożyła prawidłowy i kompletny wniosek o ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 31 grudnia 2023 r. – świadczenie nie powinno zostać ustalone, gdyż od dnia 1 stycznia 2024 r. nie znajdują zastosowania w sprawie przepisy regulujące prawo do tego świadczenia sprzed wejścia w życie ww. ustawy o świadczeniu wspierającym. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie wniesionej w sprawie skargi, alternatywnie zaś przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania administracyjnego w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. złożono oświadczenie o zrzeczeniu się przeprowadzenia rozprawy. Odpowiedz na skargę kasacyjną nie została złożona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a., ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu środka zaskarżenia, nie zażądała jej przeprowadzenia. Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przechodząc do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej, na wstępie zauważenia wymaga, że w jej petitum nie podniesiono zarzutów proceduralnych wytykających błędy w ustaleniach faktycznych. Zarzuty te znajdują się natomiast w uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia i wskazują na naruszenie art. 6 k.p.a. oraz art. 7a k.p.a., których naruszenie doprowadziło do pozbawienia skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zaś zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy w ustalonym stanie faktycznym skarżącej przysługiwało świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem w sytuacji przysługiwania jej prawa i pobierania świadczenia emerytalnego i nie zawieszenia go do dnia wydania decyzji przez organ I instancji orzekający o wnioskowanym świadczeniu w momencie, gdy wniosek o świadczenie pielęgnacyjne został złożony przed dniem wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym. W pierwszej kolejności zauważenia jednak wymaga, że autor skargi kasacyjnej zarzucając naruszenie wskazanych przepisów ustawy o świadczeniu wspierającym i ustawy o świadczeniach rodzinnych nie powiązał naruszenia tych przepisów z naruszeniem przez Sąd I instancji odpowiednich przepisów ustawy procesowej (P.p.s.a.). W doktrynie postępowania sądowoadministracyjnego oraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest, podzielany przez skład orzekający w niniejszej sprawie, pogląd, zgodnie z którym istotą postępowania zainicjowanego skargą kasacyjną w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania (zob. wyrok NSA z 15 lipca 2005 r., sygn. akt FSK 2706/04 czy wyrok NSA z 13 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 329/06, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Samodzielną podstawę zarzutów kasacyjnych w przypadku kontroli kasacyjnej postępowania, które doprowadziło do wydania zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego stanowić będą więc jedynie te przepisy, które w przypadku postępowania sądowoadministracyjnego regulują jego przebieg. Wojewódzki sąd administracyjny prowadzi bowiem postępowanie na podstawie przepisów P.p.s.a., a nie przepisów ustawy o świadczeniu wspierającym czy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zatem sąd ten nie może naruszyć samodzielnie przepisów wspomnianych ustaw materialnych, a jedynie wadliwie ocenić ich ewentualne naruszenie przez organ administracji publicznej przy nieodpowiednim zastosowaniu, w efekcie tej kontroli, przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne (zob. wyrok NSA z 8 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 216/06). Modelowo zatem zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego stosownych przez organy administracji może być, na gruncie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., zarzutem skutecznym jedynie wówczas, gdy zostanie jednocześnie powiązany z naruszeniem odpowiednich przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne, w niniejszej sprawie winien to być art. 151 P.p.s.a., bowiem ten przepis stanowił podstawę oddalenia skargi i to on winien stanowić trzon zarzutu kasacyjnego powiązanego z przepisami materialnymi uznanymi przez autora skargi kasacyjnej za naruszone (zob. wyrok NSA z 19 października 2005 r., sygn. akt I FSK 109/05). Istotnym jest również, że Naczelny Sąd Administracyjny bada naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest rolą sądu wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej błędów i niedokładności. Jednocześnie, pozostając na gruncie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełnym składzie z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010/1/1) należy uznać, że brak powiązania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego z naruszeniem stosowanych przez ten sąd przepisów P.p.s.a. nie dyskwalifikuje samej skargi kasacyjnej i nie może prowadzić do nierozpoznania merytorycznego jej zarzutów (zob. ONSAiWSA 2010/1/1, s. 33 i n., szczeg. s. 38-39). Poczynienie powyższych uwag było konieczne, gdyż rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia powyżej opisanych wysoce sformalizowanych wymogów pisma procesowego jakim jest skarga kasacyjna. Na uwagę w sprawie zasługuje także niestaranność sporządzenia skargi kasacyjnej, w sprawie w której właśnie zmiany przepisów mają znaczenie - zauważenia bowiem wymaga błędne wskazanie przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej publikatora ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 z późn. zm.). W sprawie nie miała zastosowania ustawa opublikowana w 2018 r. - wniosek skarżącej wpłynął bowiem do organu w czerwcu 2023 r. - zatem właściwym publikatorem przywołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych winien być Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm. Przechodząc do rozpoznania, niezasadnego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzutu kasacyjnego wskazującego na naruszenie art. 63 ust. 1 u.ś.w. w zw. z art. 24 ust. 2 u.ś.r., poprzez nieprawidłowe zastosowanie, polegające na stwierdzeniu, iż w niniejszej sprawie - w której skarżąca złożyła prawidłowy i kompletny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 31 grudnia 2023 r. - świadczenie nie powinno zostać ustalone - wskazania wymaga, że w wyniku zmian legislacyjnych z dniem 1 stycznia 2024 r., tj. w toku postępowania administracyjnego, doszło do zmiany brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r. stanowiącego podstawę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Od 1 stycznia 2024 r., na podstawie art. 43 pkt 4 lit. a u.ś.w., art. 17 ust. 1 u.ś.r. otrzymał następujące brzmienie: świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zmiana, jaka nastąpiła w wyniku nowelizacji ww. przepisu względem poprzedniego stanu prawnego oznacza, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli niepełnosprawny członek rodziny jest osobą, która ukończyła 18 rok życia. Osoby te od 1 stycznia 2024 r. zostały objęte nową formą wsparcia ze strony Państwa w postaci świadczenia wspierającego, którego celem jest udzielanie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę pomocy, służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób. Nie ulega zatem wątpliwości, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym, uwzględniając wiek osoby wymagającej wsparcia ze strony bliskich, sporne świadczenie nie może być przyznane skarżącej. Mając jednak na uwadze fakt, że złożenie wniosku przez skarżącą o przyznanie przedmiotowego świadczenia miało miejsce przed 31 grudnia 2023 r., niezbędnym jest odwołanie się do przepisów intertemporalnych, tj. do art. 63 ust. 1 u.ś.w. Stosownie do postanowień art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (tj. ustawie o świadczeniach rodzinnych) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Z powyższych regulacji wynika zatem, że warunkiem stosowania przepisów u.ś.r. w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej u.ś.w. jest ustalenie, że prawo wnioskodawcy do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do 31 grudnia 2023 r. A contrario, przepisy dotychczas regulujące przesłanki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego (tj. przepisy u.ś.r.) nie znajdą zastosowania w przypadku, gdy na dzień 31 grudnia 2023 r. prawo wnioskodawcy do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało. W kontekście art. 63 ust. 1 u.ś.w. - sytuację wnioskodawcy należy rozumieć w ten sposób, że do 31 grudnia 2023 r. spełnione zostały wszystkie ustawowe przesłanki do przyznania takiego świadczenia. Zatem regulacja zawarta w art. 63 ust. 1 u.ś.w. umożliwia przyznanie świadczenia na dotychczasowych zasadach tylko tym osobom, które przed zmianą przepisów złożyły kompletny wniosek o przyznanie świadczenia. Co oznacza, że wnioskodawca do 31 grudnia 2023 r. spełnił wszystkie warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia, ale organy nie zdążyły go rozpatrzyć. Regulacja ta nie będzie zaś miała zastosowania w sytuacji, w której przyznanie świadczenia przed dniem 31 grudnia 2023 r. było niemożliwe z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawcę wszystkich ustawowych warunków (czyli choćby jednego) wynikających z art. 17 u.ś.r. w brzmieniu sprzed nowelizacji. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "W sprawach o świadczenie (...), do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r." nie jest bowiem tożsame z często w takich przypadkach stosowanym sformułowaniem "w sprawach wszczętych, a niezakończonych do dnia..." (tak też NSA w wyrokach: z 15 października 2025 r., I OSK 1977/24; z 14 stycznia 2026 r., I OSK 2521/24 - dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Samo złożenie wniosku przed dniem zmiany stanu prawnego, nie jest w przypadku spraw o świadczenie pielęgnacyjne warunkiem wystarczającym, aby sprawa mogła być po dniu 31 grudnia 2023 r. rozpatrywana przez właściwy organ z uwzględnieniem wcześniej obowiązujących przepisów prawa. Konieczne jest bowiem, aby do tego dnia spełnione zostały wszystkie przesłanki do przyznania tego świadczenia. Art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r., wyszczególniał przesłanki, których spełnienie uprawniało do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Spełnienie przesłanek pozytywnych wymienionych w ww. przepisie nie jest wystarczające do uzyskania tego świadczenia. Obowiązujące przepisy przewidują bowiem szereg okoliczności, które uniemożliwiają bądź niweczą możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jedną z takich okoliczności jest wskazana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. okoliczność pobierania przez opiekuna świadczenia emerytalnego. Zgodnie z ww. przepisem (w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r.) świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia. Prawidłowa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Wnioskodawca może dokonać wyboru przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 - dalej: "u.f.u.s."). Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.f.u.s., skutkować będzie wstrzymaniem jej wypłaty poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.f.u.s.). Choć emerytura jest prawem niezbywalnym, to jednak uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z ww. przepisu musi być przy tym interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury będzie skutkować wstrzymaniem jej wypłaty, to przyjąć należy, że w ten sposób dochodzi do eliminacji negatywnej przesłanki, wyłączającej możliwość nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. (w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r.) nie pozwala na równoczesne pobieranie świadczenia emerytalnego i świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji okoliczność pobierania emerytury jest przesłanką negatywną powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W sytuacji, gdy wstrzymanie wypłaty emerytury następuje od miesiąca, w którym wydana została decyzja o wstrzymaniu wypłaty (lub od następnego miesiąca jeśli wcześniejsze wstrzymanie nie było możliwe) z uwagi na zawieszenie prawa do emerytury, to dopiero z tą datą odpada negatywa przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przepisy obowiązujące do 31 grudnia 2023 r., w przypadku wystąpienia przesłanki negatywnej wymienionej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wymagało wydania przed tą datą decyzji organu emerytalno-rentowego o wstrzymaniu wypłaty emerytury (zob. wyroki NSA z 25 czerwca 2025 r. sygn. akt I OSK 1909/24, z 9 października 2025 r. o sygn. akt I OSK 1958/24 oraz z 30 października 2025 r. sygn. akt I OSK 1989/24 - dostępne na https://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2025 r. sygn. akt I OSK 2343/24 - niepubl.). W rozpoznawanej sprawie bezsporne pozostaje, że wnioskiem z 7 czerwca 2023 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji/niepodejmowania zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. Do wniosku załączono również decyzję ZUS Oddział w [...] z 27 grudnia 2018 r. o wysokości przyznanej skarżącej emerytury. W konsekwencji powyższego, decyzją z 28 czerwca 2023 r. Wójt Gminy [...] odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Decyzję tę utrzymało w mocy SKO w Warszawie. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1941/23 uchylił obie wydane w sprawie decyzje stwierdzając, że organy nie poinformowały skarżącej o możliwości dokonania wyboru jednego ze świadczeń, tj. pielęgnacyjnego bądź emerytalnego. Ponownie prowadząc postępowanie organy poinformowały skarżącą o konieczności wyboru świadczenia, zaś z dniem 1 czerwca 2024 r. świadczenie emerytalne zostało zawieszone. Wójt Gminy [...] decyzją z 11 czerwca 2024 r. ponownie odmawiając przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia wskazał, że od 2024 r. obowiązuje nowe brzmienie art. 17 u.ś.r. i zgodnie z nim możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie osobie sprawującej opiekę nad osobą do 18 roku życia, zaś w innym przypadku możliwe jest przyznanie jedynie świadczenia wspierającego. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 15 lipca 2024 r., zaś powołanym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji oddalił skargę skarżącej na tę decyzję. W oparciu o powyższe, odmówić słuszności należało zarzutowi naruszenia art. 63 ust. 1 u.ś.w. w zw. z art. 24 ust. 2 u.ś.r., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Sąd I instancji prawidłowo bowiem zastosował ww. przepisy. Skarżąca wprawdzie jeszcze przed dniem 31 grudnia 2023 r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jednakże wskutek niespełnienia jednej przesłanki (pobieranie świadczenia emerytalnego) nie uzyskała prawa do tego świadczenia. Na dzień złożenia wniosku, nie spełniała ona bowiem wszystkich warunków do przyznania wnioskowanego świadczenia, a tym samym nie można uznać, iż przed tą datą nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazać również należy, że w niniejszej sprawie prawo skarżącej nie "powstało" - w rozumieniu art. 63 ust. 1 u.ś.w. - przed dniem 31 grudnia 2023 r. O powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego można bowiem mówić jedynie w przypadku, gdy osoba ubiegająca się o jego przyznanie na dzień złożenia wniosku i przed dniem 31 grudnia 2023 r. spełniła wszystkie wymagane przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych warunki wynikające z art. 17 ust. 1 i ust. 5 u.ś.r. w brzmieniu sprzed nowelizacji. Zatem regulacja zawarta w powołanym art. 63 ust. 1 u.ś.w. umożliwia przyznanie świadczenia "na starych zasadach" tylko tym osobom, które przed zmianą przepisów złożyły kompletny wniosek o przyznanie świadczenia. Kompletny wniosek to zaś taki, który nie zawiera braków. Brakiem w rozpoznawanej sprawie był brak zawieszenia prawa do świadczenia emerytalnego, co spowodowałoby kumulację przyznanych i pobieranych świadczeń, a co jak wyżej wyjaśniono - wykluczały obowiązujące ówcześnie przepisy. W konsekwencji przedstawionej analizy, w świetle regulacji art. 63 ust. 1 u.ś.w. od 1 stycznia 2024 r. nie było możliwe zastosowanie wobec skarżącej przepisów art. 17 u.ś.r. w brzmieniu dotychczasowym (sprzed 1 stycznia 2024 r.). Zgodnie bowiem z treścią art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. w brzmieniu od 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ze względu na wiek męża skarżącej warunek z ww. przepisu nie został spełniony. Reasumując, przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny sądowa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że zarzut naruszenia art. 63 ust. 1 u.ś.w. w zw. z art. 24 ust. 2 u.ś.r. okazał się być nieuprawniony. W konsekwencji powyższego, również powołanym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzutom naruszenia art. 6 k.p.a. oraz art. 7a k.p.a. należy odmówić słuszności. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że drugi z powołanych przepisów składa się z mniejszych jednostek redakcyjnych – paragrafów i punktów, jednakże złożony środek odwoławczy nie precyzuje, który z nich został, zdaniem skarżącej, naruszony. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut kasacyjny za nieusprawiedliwiony i na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.

Informacje o sprawie

Data wpływu
7 maja 2025
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Karol Kiczka /przewodniczący/ Mariola Kowalska /sprawozdawca/ Piotr Niczyporuk

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny