I OSK 927/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] i [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Po 18/24 w sprawie ze skargi [...] i [...] na uchwałę Rady Miejskiej w Szamocinie z dnia 19 października 2023 r., nr XL/403/23 w przedmiocie wydzierżawienia nieruchomości postanawia: I. odrzucić skargę kasacyjną, II. zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na rzecz [...] i [...] kwotę 150 (sto pięćdziesiąt) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 30 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Po 18/24, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm., dalej p.p.s.a.) odrzucił skargę [...] i [...] na uchwałę Rady Miejskiej w Szamocinie z dnia 19 października 2023 r., nr XL/403/23 w przedmiocie wydzierżawienia nieruchomości - z uwagi na brak naruszenia interesu prawnego skarżących, nie wykazano bowiem by zaskarżona uchwała, stosownie do art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., naruszała interes prawny lub uprawnienie wnoszących skargę. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wnieśli [...] i [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Kontrola legalności zaskarżonego aktu w pierwszej kolejności wymaga oceny, czy spełnione zostały ustawowe wymogi jego wydania. Niewątpliwie jednym z wymogów formalnych wydania postanowienia jest jego podpisanie. Art. 164 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. dalej: p.p.s.a.) stanowi, że postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem; jeżeli sąd postanowienia nie uzasadnia, od chwili podpisania sentencji. Na gruncie przytoczonej regulacji trafnie wskazuje się, że użyte w przepisie określenie "podpisane wraz z uzasadnieniem" nie może być rozumiane w taki sposób, że sentencja postanowienia i jego uzasadnienie stanowią czynność procesową, objętą jednym dokumentem podpisanym tylko pod uzasadnieniem (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; LEX 2013; Komentarz do art. 164 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – teza 4). Z akt sprawy wynika tymczasem, że pod sentencją zaskarżonego "postanowienia" brak podpisu sędziego. Kwestia znaczenia i skutków takiego uchybienia była przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego w uchwale z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt III CZP 29/00 (opubl. OSNC 2001/2/25). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela argumentację tam zawartą. W szczególności należy zgodzić się z twierdzeniem, że z własnoręcznym podpisem łączy się autentyczność dokumentu, dopełnienie stawianych przez prawo wymagań formalnych, zgodność osnowy z wolą osoby podpisującej, a także, w wielu wypadkach, moc prawna dokumentu. Wszystkie te atrybuty podpisu należy przypisać także podpisowi składanemu pod sentencją - jak w niniejszej sprawie - postanowienia, przy czym, podpis pod postanowieniem staje się jednym z jego elementów konstytutywnych. Tym samym zgodzić należy się z tezą, że brak podpisu sędziego odejmuje orzeczeniu jego moc jurysdykcyjną, poddaje w wątpliwość, czy wręcz podważa wiarygodność orzeczenia, samo zaś rozstrzygnięcie w sposób definitywny odrywa się od sędziego, nawet jeżeli jego osoba została w komparycji jednoznacznie określona. Nie ulega przy tym kwestii, że brak podpisu pod sentencją orzeczenia nie podlega uzupełnieniu. Brak ku temu podstaw prawnych. Wobec powyższego należy przyjąć za cytowaną uchwałą, że postanowienie bez podpisu sędziego godzi w powagę władzy sądowniczej i wymiaru sprawiedliwości, a doniosłość dotykającej go wady formalnej oraz zakres wypływających z niej skutków nie pozwalają uznać postanowienia za istniejące w sensie prawnoprocesowym. Co istotne, fakt doręczenia odpisu postanowienia, którego sentencja nie została podpisana przez sędziego, nie przydaje temu postanowieniu mocy prawnej. O ile bowiem doręczenie postanowienia ma bardzo istotne znaczenie, to jednak wszystkie jego skutki mogą dotyczyć tylko i wyłącznie orzeczenia prawnie istniejącego, a więc takiego, którego sentencja została nie tylko spisana, ale także podpisana. Tak więc w przypadku braku podpisania sentencji - postanowienie takie w sensie prawnoprocesowym nie istnieje, niezależnie od tego, czy podpisane zostało uzasadnienie i czy odpis tego "postanowienia" wraz z uzasadnieniem doręczono stronie. Stosownie do art. 166 p.p.s.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W myśl art. 193 p.p.s.a. jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym [...]. Stosownie do art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Tak więc możliwość ewentualnego wniesienia środka zaskarżenia zaistnieje dopiero po wydaniu i doręczeniu stronie postanowienia spełniającego wymogi formalne. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skoro zaskarżone "postanowienie" nie ma mocy prawnej, formalnie - w znaczeniu prawnoprocesowym - nie istnieje, to skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie w istocie jest przedwczesna i jako taka podlega odrzuceniu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 178 w zw. z art. 193 w zw. z art. 164 i art. 166 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.